Η αφαλάτωση αναπτύσσεται ραγδαία ως λύση στη διαχείριση υδάτινων πόρων, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Τα σύγχρονα συστήματα αφαλάτωσης αφαιρούν έως και το 99,8% των ρύπων, εξασφαλίζοντας καθαρό και ασφαλές νερό, απαλλαγμένο από άλατα, οργανικές ουσίες και λιπάσματα. Πάνω από 20.000 μονάδες αφαλάτωσης λειτουργούν παγκοσμίως, επιχειρώντας να αντιστρέψουν το ανησυχητικό φαινόμενο της έλλειψης πόσιμου νερού για πάνω από 1 δισ. ανθρώπους. Στην Ελλάδα, η αφαλάτωση κερδίζει έδαφος, ειδικά στα νησιά, με αξιοποίηση της αντίστροφης ώσμωσης. Το Αργοστόλι διαθέτει τη μεγαλύτερη μονάδα, ενώ το Καστελλόριζο απέκτησε νέα το 2022. Επιπλέον, μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027 επενδύονται 50 εκατ. ευρώ για υδατικά έργα, ενώ προβλέπονται νέες υποδομές ύδρευσης και αποθήκευσης νερού. Οι νησιωτικές περιοχές με υψηλό κόστος μεταφοράς νερού ενισχύονται με νέες εγκαταστάσεις, εξασφαλίζοντας επάρκεια και ποιότητα νερού, αλλά και προστασία της δημόσιας υγείας. Στα Κύθηρα δημιουργούνται τρεις μονάδες αφαλάτωσης, ενώ στην Τήνο προχωρά διαγωνισμός για νέα μονάδα.
Παράλληλα, στη Λέρο σχεδιάζεται έργο αφαλάτωσης με ΑΠΕ, στοχεύοντας στην οριστική επίλυση των προβλημάτων ύδρευσης. Σε ρυθμούς αφαλάτωσης βρίσκονται, εκτός από την Ελλάδα, και χώρες από τη Μεσόγειο έως τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, όπου η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών νερού αποκτά στρατηγική σημασία. Στην Κύπρο, το υπουργείο Γεωργίας εξετάζει τη δημιουργία μονάδων αφαλάτωσης, τόσο υπεράκτιων –τοποθετημένων σε πλοία ή πλωτές πλατφόρμες– όσο και επίγειων, κοντά στη θάλασσα. Οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονται σε μια συνολική στρατηγική αντιμετώπισης των συχνών και παρατεταμένων περιόδων ξηρασίας, που έχουν οδηγήσει σε μείωση των αποθεμάτων νερού κατά 25%. Παράλληλα, εξετάζεται η τοποθέτηση κινητής μονάδας αφαλάτωσης στην Κισσόνεργα, με δυναμικότητα 10.000 κυβικών μέτρων ημερησίως, ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες ανάγκες ύδρευσης της Πάφου. Η Ισπανία αποτελεί πρωτοπόρο δύναμη στην Ευρώπη στον τομέα της αφαλάτωσης, με εκτεταμένο δίκτυο εγκαταστάσεων. Η κυβέρνηση, αναγνωρίζοντας τη σημασία της τεχνολογίας αυτής, επιδιώκει πρόσθετη χρηματοδότηση 1,5 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ενωση, προκειμένου να αναβαθμίσει τα δίκτυα ύδρευσης της Βαλένθια και να επεκτείνει τις υποδομές αφαλάτωσης, αντιμετωπίζοντας τις συνεχιζόμενες ξηρασίες που πλήττουν τη χώρα. Ηδη η Ισπανία έχει επενδύσει 3 δισ. ευρώ σε έργα υδροδότησης μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε., με αποτέλεσμα την κατασκευή περισσότερων από 100 μεγάλων μονάδων αφαλάτωσης. Οι υποδομές αυτές παράγουν συνολικά 227 εκατομμύρια λίτρα καθαρού νερού ημερησίως, με τη μεγαλύτερη μονάδα, στην Τορεβιέχα, να εξασφαλίζει επαρκή παροχή για 1,6 εκατ. πολίτες.
Η Γαλλία, επίσης, δραστηριοποιείται έντονα στον τομέα τόσο για την εσωτερική αγορά όσο και μέσω εξαγωγών τεχνολογίας. Μεγάλες εταιρείες, όπως η Meridiam, η Suez, η Orascom Construction και η VINCI Construction Grands Projets, συνεργάζονται με την Ιορδανία για τη δημιουργία μονάδων αφαλάτωσης, που θα προσφέρουν περισσότερα από 300 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού ετησίως στις πόλεις Αμάν και Ακαμπα. Το έργο αυτό, που θα αυξήσει την παροχή νερού στα νοικοκυριά κατά 60%, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ένα δίκτυο αγωγών 445 χιλιομέτρων για τη μεταφορά αφαλατωμένου νερού από την Ερυθρά Θάλασσα. Στις περιοχές της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής η αφαλάτωση καθίσταται επιτακτική ανάγκη λόγω της έντονης λειψυδρίας και της αυξανόμενης πληθυσμιακής και βιομηχανικής ζήτησης. Σύμφωνα με έρευνα της Persistence Market Research, η αγορά εξοπλισμού αφαλάτωσης αναμένεται να φτάσει τα 8,7 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2032, καθώς κυβερνήσεις και ιδιωτικοί φορείς επενδύουν σε καινοτόμες τεχνολογίες για τη διασφάλιση σταθερών πηγών υδροδότησης.
Σε πολλές περιοχές η αφαλάτωση αποτελεί πλέον τη μοναδική βιώσιμη λύση, εξασφαλίζοντας παροχή νερού για οικιακή, εμπορική και βιομηχανική χρήση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αντιλαμβανόμενη τις προκλήσεις που θέτει η κλιματική αλλαγή, υιοθετεί μια νέα στρατηγική για την ασφάλεια του νερού στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Στο πλαίσιο αυτό, διερευνά τη χρήση τεχνολογιών αφαλάτωσης ως μία από τις βασικές λύσεις για τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, στοχεύοντας στην ανάπτυξη καινοτόμων μεθόδων που θα επιτρέψουν στην Ευρώπη να καταστεί παγκόσμια ηγέτις στον τομέα αυτόν. Παράλληλα, ενισχύει τη χρηματοδότηση έργων αφαλάτωσης μέσω προγραμμάτων όπως το «Horizon Europe», προωθώντας τη συνεργασία μεταξύ ερευνητικών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και κρατών-μελών. Στόχος είναι η δημιουργία νέων, ενεργειακά αποδοτικών και φιλικών προς το περιβάλλον μονάδων αφαλάτωσης, που θα μειώσουν την εξάρτηση από παραδοσιακές πηγές ύδατος και θα συμβάλουν στη βιώσιμη ανάπτυξη. Ειδικοί της Ε.Ε. επισημαίνουν ότι η αφαλάτωση μπορεί να αποτελέσει βασικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας, αλλά υπογραμμίζουν την ανάγκη για επενδύσεις σε τεχνολογίες που θα περιορίσουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της διαδικασίας. Με δεδομένο ότι η κλιματική αλλαγή επιδεινώνει την κατάσταση, οι αποφάσεις που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια θα καθορίσουν τη δυνατότητα της Ευρώπης να διασφαλίσει επαρκείς υδάτινους πόρους για τις μελλοντικές γενιές.