Με την επιλογή της Ντέλσι Ροντρίγκεζ να ηγηθεί ως μεταβατική πρόεδρος της Βενεζουέλας, στον απόηχο της σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο ασχολείται σε ανάλυσή του το BBC, επιχειρώντας να απαντήσεις ως προς τους λόγους για τους οποίους η Ουάσιγκτον αποφάσισε να στηρίξει την «κόρη ενός πρώην μαρξιστή αντάρτη και αναπληρωτή του ανατραπέντος δικτάτορα Νικολά Μαδούρο», έναντι της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο, η οποία θεωρείται από τη Δύση ότι κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024;

Μέσα στα πολλά ερωτήματα που κυριαρχούν από τα δραματικά γεγονότα του περασμένου Σαββατοκύριακου στο Καράκας – και είναι πολλά – ένα που δεν σταματά να απασχολεί είναι αυτό που αφορά τη γυναίκα με τα γυαλιά που τώρα ηγείται αυτού που οι Αμερικανοί αξιωματούχοι αποκαλούν «προσωρινές αρχές» της Βενεζουέλας. Γιατί η Ντέλσι; Τι είναι αυτό που έχει τραβήξει την προσοχή της κυβέρνησης Τραμπ στη Ντέλσι Ροντρίγκες, κόρη ενός πρώην μαρξιστή αντάρτη και αναπληρωτή του ανατραπέντος δικτάτορα Νικολά Μαδούρο;

Και γιατί η Ουάσινγκτον αποφάσισε να υποστηρίξει μια δηλωμένη «τσαβίστρια» επαναστάτρια να παραμείνει στην εξουσία, αντί να υποστηρίξει την ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, Μαρία Κορίνα Ματσάδο, της οποίας το αντιπολιτευτικό κίνημα θεωρείται ευρέως ότι κέρδισε τις προεδρικές εκλογές του 2024; Η απάντηση για το γιατί οι ΗΠΑ αποφάσισαν να παραμείνει στην εξουσία μια «δηλωμένη τσαβίστρια», σύμφωνα με έναν πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα στον οποίο απευθύνθηκε το BBC, είναι απλή.

Διαβάστε: Τραμπ: Η αμερικανική εποπτεία στη Βενεζουέλα ίσως διαρκέσει χρόνια - "Κλειστά χαρτιά" για το αν θα στείλει στρατεύματα

Βενεζουέλα: "Έχουν προτιμήσει τη σταθερότητα από τη δημοκρατία"

«Έχουν προτιμήσει τη σταθερότητα από τη δημοκρατία», λέει ο Τσαρλς Σάπιρο, ο οποίος υπηρέτησε ως πρέσβης του Τζορτζ Μπους στο Καράκας από το 2002 έως το 2004. «Διατήρησαν το δικτατορικό καθεστώς χωρίς τον δικτάτορα. Οι μπράβοι του είναι ακόμα εκεί». «Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά επικίνδυνο». Ωστόσο, η εναλλακτική λύση, που περιλαμβάνει ριζική αλλαγή καθεστώτος και υποστήριξη του κινήματος της αντιπολίτευσης της Ματσάδο, θα ενείχε άλλους κινδύνους, όπως ενδεχόμενες εσωτερικές διαμάχες μεταξύ των μελών της αντιπολίτευσης και την αποξένωση των Βενεζουελάνων – ίσως έως και 30% – που ψήφισαν τον Μαδούρο.

Στην «δραματική» συνέντευξη Τύπου που έδωσε το Σάββατο το πρωί, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ σόκαρε πολλούς παρατηρητές όταν χαρακτήρισε την κάτοχο του Νόμπελ Ειρήνης Ματσάδο ως «μη σεβαστή» εντός της Βενεζουέλας, ενώ περιέγραψε την Ροντρίγκεζ ως «ευγενική». «Εξεπλάγην ιδιαίτερα όταν άκουσα τον Πρόεδρο Τραμπ να αποκλείει την Μαρία Κορίνα Ματσάντο», δήλωσε στο BBC ο Κέβιν Γουίτακερ, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της αποστολής της αμερικανικής πρεσβείας στο Καράκας. «Το κίνημά της εκλέχθηκε με μεγάλη πλειοψηφία... και έτσι, αποκλείοντας τη Ματσάδο, αποκλείστηκε ουσιαστικά ολόκληρο το κίνημα». Η ταχύτητα και η φαινομενική ευκολία με την οποία απομακρύνθηκε ο Μαδούρο και ανέλαβε η Ροντρίγκεζ οδήγησαν ορισμένους παρατηρητές να υποθέσουν ότι η πρώην αντιπρόεδρος ίσως να ήταν ενήμερη για το σχέδιο.

"Οι πηγές σε υψηλές θέσεις για την επιχείρηση στη Βενεζουέλα θα μπορούσε να είναι η ίδια η Ντέλσι Ροντρίγκες"

«Νομίζω ότι είναι πολύ ενδεικτικό το γεγονός ότι επιτεθήκαμε στον Μαδούρο και η αντιπρόεδρος επέζησε», λέει στο βρετανικό μέσο η πρώην αξιωματικός της CIA Λίντσεϊ Μοράν. «Είναι προφανές ότι υπήρχαν πηγές σε υψηλές θέσεις. Η άμεση εικασία μου ήταν ότι αυτές οι πηγές σε υψηλές θέσεις ήταν στο γραφείο της αντιπροέδρου, αν όχι η ίδια η αντιπρόεδρος».

Ωστόσο, ο Phil Gunson, ανώτερος αναλυτής της International Crisis Group που ζει στο Καράκας, υποστηρίζει στο βρετανικό μέσο ότι η θεωρία της συνωμοσίας δεν αντέχει σε προσεκτική εξέταση, δεδομένου ότι η τεράστια εξουσία εξακολουθεί να βρίσκεται στα χέρια του υπουργού Άμυνας της Βενεζουέλας, στρατηγού Vladimir Padrino Lopez, και του σκληροπυρηνικού υπουργού Εσωτερικών, Diosdado Cabello, οι οποίοι είναι και οι δύο πιστοί σύμμαχοι του Μαδούρο.

"Γιατί να προδώσει τον Μαδούρο;" - Η έκθεση-καμπανάκι για την Ουάσιγκτον και την "αλλαγή καθεστώτος" στη Βενεζουέλα

«Γιατί να προδώσει τον Μαδούρο, αφήνοντας τον εαυτό της ανυπεράσπιστο, εσωτερικά, απέναντι σε αυτούς που πραγματικά ελέγχουν τα όπλα», λέει ο Γκάνσον. Αντίθετα, η απόφαση να υποστηριχθεί η Ροντρίγκες ήρθε μετά από προειδοποιήσεις ότι η ανάδειξη της Ματσάδο θα μπορούσε να οδηγήσει σε επικίνδυνα επίπεδα αστάθειας.

Τον Οκτώβριο, μια έκθεση του ICG προειδοποίησε ότι «η Ουάσιγκτον πρέπει να προσέχει την αλλαγή καθεστώτος». «Οι κίνδυνοι βίας σε οποιοδήποτε σενάριο μετά τον Μαδούρο δεν πρέπει να υποτιμηθούν», προειδοποιούσε η έκθεση, αναφέροντας ότι στοιχεία των δυνάμεων ασφαλείας θα μπορούσαν να ξεκινήσουν έναν ανταρτοπόλεμο εναντίον των νέων αρχών. «Προειδοποιήσαμε τους ανθρώπους της κυβέρνησης ότι αυτό δεν θα λειτουργήσει», λέει ο Gunson. «Θα επικρατήσει βίαιο χάος, θα είναι δικό σας λάθος και θα το αναλάβετε».

Τη Δευτέρα, η Wall Street Journal ανέφερε την ύπαρξη μιας απόρρητης εκτίμησης των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που κατέληγε στα ίδια συμπεράσματα και αποφάσιζε ότι τα μέλη του καθεστώτος Maduro, συμπεριλαμβανομένης της Ροντρίγκεζ, ήταν σε καλύτερη θέση να ηγηθούν μιας προσωρινής κυβέρνησης.

Ο Λευκός Οίκος δεν έχει σχολιάσει δημοσίως την έκθεση, αλλά κατέστησε σαφές ότι σκοπεύει να συνεργαστεί με την Ροντρίγκεζ στο άμεσο μέλλον.

«Αυτό υποδηλώνει έναν σκληρό ρεαλισμό εκ μέρους της κυβέρνησης Τραμπ», λέει στο BBC ο Χένρι Ζίμερ, συνεργάτης του Προγράμματος Αμερικής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών της Ουάσιγκτον. Ωστόσο, οι προκλήσεις, λέει, έχουν μόλις αρχίσει.

«Η σύλληψη του Μαδούρο ήταν το εύκολο μέρος. Η ευρύτερη ανοικοδόμηση της Βενεζουέλας, οι στόχοι για το πετρέλαιο, τα ναρκωτικά και τη δημοκρατία... θα χρειαστούν πολύ περισσότερο χρόνο για να υλοποιηθούν. Προς το παρόν, όμως, η Ροντρίγκεζ φαίνεται να είναι κάποιος με τον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ αισθάνεται ότι μπορεί να συνεργαστεί. «Έχει κάνει κάποιες οικονομικές μεταρρυθμίσεις», λέει ο Γκάνσον. «Έχει συνειδητοποιήσει την ανάγκη για οικονομικό άνοιγμα και δεν είναι αντίθετη στην ιδέα της επιστροφής ξένου κεφαλαίου».

Ο Ziemer συμφωνεί ότι η Ροντρίγκεζ μπορεί να μην δυσκολευτεί να εκτελέσει τις εντολές της Ουάσιγκτον όσον αφορά την υποδοχή των αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών, την προσφορά μεγαλύτερης συνεργασίας στην καταπολέμηση των ναρκωτικών και ακόμη και την αποδυνάμωση των σχέσεων της Βενεζουέλας με την Κούβα, την Κίνα και τη Ρωσία, ειδικά αν αυτό σημαίνει τη σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων.

«Νομίζω ότι μπορεί να το πετύχει αυτό», λέει. «Αλλά αν οι ΗΠΑ ζητούν πραγματική πρόοδο προς μια δημοκρατική μετάβαση, αυτό γίνεται πολύ πιο δύσκολο». Προς το παρόν, αυτό δεν φαίνεται να βρίσκεται ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων της Ουάσιγκτον.

Σε δηλώσεις του στον Τύπο την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio μίλησε για ένα σχέδιο τριών σταδίων για τη Βενεζουέλα, που ξεκινά με τη σταθεροποίηση της χώρας και την εμπορία 30-50 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου υπό την εποπτεία των ΗΠΑ. Το σχέδιο θα οδηγήσει σε αυτό που ο Ρούμπιο αποκάλεσε «διαδικασία συμφιλίωσης», που περιλαμβάνει αμνηστία για τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης, την απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και την ανοικοδόμηση της κοινωνίας των πολιτών.

«Η τρίτη φάση, φυσικά, θα είναι η μετάβαση», είπε, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Τι είπε ο Τραμπ για τις εκλογές στη Βενεζουέλα

Το άρθρο 233 του Συντάγματος της Βενεζουέλας προβλέπει τη διεξαγωγή νέων εκλογών εντός 30 ημερών από τη στιγμή που ο πρόεδρος καθίσταται «μόνιμα ανίκανος να ασκήσει τα καθήκοντά του», κάτι που φαίνεται να ισχύει στην περίπτωση που ο Μαδούρο βρίσκεται σε φυλακή της Νέας Υόρκης, εν αναμονή της δίκης του.

Ωστόσο, σε συνέντευξή του στο NBC News τη Δευτέρα, ο Πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι δεν προβλέπονται εκλογές. «Πρέπει πρώτα να διορθώσουμε την κατάσταση στη χώρα», είπε. «Δεν μπορείς να κάνεις εκλογές».

Ο Γκάνσον λέει ότι η απόφαση της Ουάσιγκτον να μην επιδιώξει αλλαγή καθεστώτος βραχυπρόθεσμα μπορεί να είναι λογική, αλλά η απουσία μεσοπρόθεσμης ή μακροπρόθεσμης προοπτικής είναι απογοητευτική. «Ο Τραμπ μπορεί να κερδίζει κάτι από αυτό, αλλά οι Βενεζουελάνοι όχι», λέει. «Οι απλοί Βενεζουελάνοι την πληρώνουν όπως πάντα».

Με την κυβέρνηση Τραμπ να μιλάει για τις προοπτικές επανεπένδυσης των διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών στη διεφθαρμένη και ετοιμοθάνατη πετρελαϊκή υποδομή της Βενεζουέλας, ο Γκάνσον λέει ότι η πραγματικότητα μπορεί να είναι πιο περίπλοκη. «Κανείς δεν θα έρθει εδώ με τα δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια που απαιτούνται... για να ξεκινήσει η διαδικασία ανάκαμψης, αν η κυβέρνηση είναι παράνομη και δεν υπάρχει κράτος δικαίου», λέει.

Ντέλσι Ροντρίγκες: Το dedazo του Τραμπ

Όταν ο πρώην ηγέτης της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες όρισε τον Νικολά Μαδούρο ως διάδοχό του, λίγο πριν από το θάνατό του το 2013, η κίνηση αυτή περιγράφηκε ως «dedazo» του Τσάβες, μια ισπανική αργκό έκφραση που σημαίνει «δείξιμο με το δάχτυλο», μια προσωπική χρίση που παρακάμπτει τη συνήθη δημοκρατική διαδικασία.

Ο πρέσβης Σάπιρο βλέπει μια παράλληλη κατάσταση με την άνοδο στην εξουσία της Ντέλσι Ροντρίγκες.  «Αυτό είναι το dedazo του Τραμπ», λέει.