Το «πράσινο φως» άναψε, οι διαδικασίες για μία νέα εμπορική εποχή δρομολογούνται και ο χρόνος μετρά αντίστροφα μέχρι η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο συνασπισμός Mercosur να υπογράψουν το πολυαναμενόμενο εμπορικό, «big» deal, το Σάββατο, σηματοδοτώντας έτσι ένα ιστορικό ορόσημο στις σχέσεις μεταξύ Ευρώπης και Νότιας Αμερικής. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, θα ταξιδέψει στην Παραγουάη, στις 17 Ιανουαρίου, για την τελετή υπογραφής του εν λόγω μνημονίου, όπως επιβεβαίωσε εκπρόσωπος της Κομισιόν. Έγινε, την ίδια στιγμή, γνωστό ότι θα συνοδεύεται από τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, κάτι που αναδεικνύει την καθολική συμμετοχή της Ευρώπης στην αποδοχή μίας νέας συνθήκης στις σχέσεις με τις χώρες της Νότιας Αμερικής.

Οι τελευταίες εξελίξεις σημειώνονται μετά την ψηφοφορία της περασμένης Παρασκευής, κατά την οποία η πλειοψηφία των κρατών μελών της ΕΕ υποστήριξε την υπογραφή της συμφωνίας, ξεπερνώντας το τελευταίο πολιτικό εμπόδιο ύστερα από δεκαετίες διαπραγματεύσεων. Μόλις τεθεί σε ισχύ η συμφωνία ΕΕ-Mercosur, θα δημιουργηθεί η μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερου εμπορίου στον κόσμο, καλύπτοντας περίπου 700 εκατομμύρια ανθρώπους. Από τη σκοπιά των Βρυξελλών, η συμφωνία ισοδυναμεί με σημαντικό γεωπολιτικό κέρδος σε μια εποχή που η οικονομική επιρροή της Κίνας στη Νότια Αμερική επεκτείνεται.

Η συμφωνία αποσκοπεί στη μείωση των δασμών και στην εμβάθυνση των εμπορικών δεσμών μεταξύ ΕΕ και Μερκοσούρ, που περιλαμβάνει την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη. Οι υποστηρικτές της συμφωνίας υποστηρίζουν ότι θα ενισχύσει τις εξαγωγές, τις επενδύσεις και τους στρατηγικούς δεσμούς και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, ενώ οι επικριτές εντός της Ευρώπης έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τα περιβαλλοντικά πρότυπα, τον ανταγωνισμό στον τομέα της γεωργίας και τους μηχανισμούς επιβολής.

Η υπογραφή του Σαββάτου αναμένεται να ανοίξει το δρόμο για τις διαδικασίες επικύρωσης τόσο στα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και στα κράτη μέλη του Mercosur, ένα βήμα που ενδέχεται να αντιμετωπίσει πολιτικές προκλήσεις σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Συμφωνία ΕΕ & Mercosur: Τα μέτρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Ανταποκρινόμενοι στις ανησυχίες των Ελλήνων και Ευρωπαίων γεωργών σχετικά με τον δυνητικό αντίκτυπο της συμφωνίας στις γεωργικές αγορές, θεσπίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σαφείς διαδικασίες, αυστηρά χρονοδιαγράμματα, αντικειμενικά κριτήρια και ένα ισχυρό επιχειρησιακό πλαίσιο που διασφαλίζουν τη σταθερότητα της αγοράς και παρέχουν αξιόπιστη προστασία από αιφνίδιες διαταραχές.

Τα μέτρα προστασίας των παραγωγών που ψηφίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι τα εξής:

* Υποχρέωση αμοιβαιότητας, που σημαίνει ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πρέπει να πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά, υγειονομικά και φυτό-υγειονομικά πρότυπα προκειμένου να εισαχθούν στην Ε.Ε. Ήδη η Ε.Ε. προχωράει σε πλήρη αναμόρφωση των Τελωνείων ώστε να γίνεται πιο αυστηρός έλεγχος για το τι εισάγεται στην Ευρώπη.

* Ψηφίστηκε ισχυρή νομική προστασία όλων των προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη, όπως η φέτα. Κρασιά όπως η Σαντορίνη, η Νεμέα, η Νάουσα και αποστάγματα (Ούζο, Τσίπουρο) παύουν να είναι «γενικές ονομασίες» και αποκτούν νομική θωράκιση. Η Συμφωνία προβλέπει την μείωση ή κατάργηση των υψηλών δασμών σε προϊόντα που πλέον γίνονται πιο ανταγωνιστικά σε μεγάλες αγορές

* Υπάρχει κατάλογος 14 ευαίσθητων για την Ε.Ε. προϊόντων αγροδιατροφικών προϊόντων (εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, αυγά, κρέας, ρύζι, μέλι μεταξύ αυτών) στα οποία προβλέπεται ειδική προστασία. Οι παραγωγοί θα προστατεύονται από αθέμιτο ανταγωνισμό, διαταραχές της αγοράς και αιφνίδιες αυξήσεις των εισαγωγών, μέσω ποσοστώσεων και ελέγχων. Συγκεκριμένα, προβλέπονται μηχανισμοί διασφάλισης, εάν διαπιστωθεί αύξηση του όγκου των εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωση άνω του 5% ετησίως της μέσης τιμής εισαγωγής ενός δεδομένου προϊόντος. Τέτοιοι μηχανισμοί είναι η επαναφορά των δασμών και ο περιορισμός ή η αναστολή των εισαγωγών.


Τι σημαίνει για την Ελλάδα 

Η συμφωνία Mercosur επέφερε ανησυχία για την Ελλάδα σε ό,τι αφορά την προστασία των αγροτικών προϊόντων. Υπάρχουν, ωστόσο, διαβεβαιώσεις σε ό,τι αφορά την τιμή και την ανταγωνιστικότητά τους. Οι πληροφορίες, εξάλλου, αναφέρουν πως στα προϊόντα που θα εισάγονται και τα οποία ήδη περιλαμβάνονται στη λίστα της τιμής εισόδου, θα επιβάλλονται αυξημένοι δασμοί, προκειμένου τόσο τα ελληνικά όσο και τα ευρωπαϊκά προϊόντα να κρατούν την αξία τους - τόσο σε κόστος όσο και σε ποιότητα. Επιπλέον, το αντίστροφο δεν είναι παρεμφερές. Δηλαδή η προστασία των βασικών ελληνικών προϊόντων, φέτας και ελαιόλαδου προεξαρχόντων, αποτυπώνεται στη συμφωνία μειωμένων δασμών που πρόκειται να υπογράψουν τέσσερις χώρες (Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη, Βραζιλία) της Λατινικής Αμερικής με την Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Η συμφωνία εταιρικής σχέσης ΕΕ-Mercosur σημαίνει ότι:

-Οι ελληνικές επιχειρήσεις και οι μικρές επιχειρήσεις θα βρουν πολύ πιο εύκολη την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στις χώρες της Mercosur.

-Οι ελληνικές επιχειρήσεις μπορούν να προσφέρουν υπηρεσίες ευκολότερα και φθηνότερα.

-Οι Έλληνες παραγωγοί (βιομηχανικών προϊόντων και τροφίμων) και οι αγρότες μπορούν να εξάγουν περισσότερα.

-Οι ελληνικές λιχουδιές θα πουλήσουν περισσότερο και σε premium τιμές.

Το εμπόριο είναι σημαντικό για την οικονομία της Ελλάδας.

-631.000 θέσεις εργασίας στην Ελλάδα υποστηρίζονται από τις ελληνικές εξαγωγές και τις εξαγωγές της ΕΕ προς τον υπόλοιπο κόσμο.

-Ουσιαστικά αυτό αφορά 1 στις 8 θέσεις εργασίας.

Αυτό, επιπλέον, συνεπάγεται εξαγωγή και ελληνικών κρασιών. Επιπροσθέτως, στις ρήτρες που περιλαμβάνονται στη συμφωνία Mercosur προκύπτει ως εκ των ων ουκ άνευ η προστασία 20 ΠΟΠ προϊόντων. 

Συμφωνία Mercosur: Ποια είναι τα 20 ΠΟΠ προϊόντα

Έτσι, παρά τη συμφωνία Mercosur, 20 ΠΟΠ προϊόντα παραμένουν άθικτα. Ποια είναι αυτά; 

* Ελιά Καλαμάτας
* Ελαιόλαδο Καλαμάτας
* Κεφαλογραβιέρα
* Ελαιόλαδο Κολυμβαρίου Χανίων Κρήτης
* Κονσερβολιά Αμφίσσης
* Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσας
* Κρόκος Κοζάνης
* Ελαιόλαδο Λυγουριού Ασκληπιείου
* Μανούρι
* Μαστίχα Χίου
* Ελαιόλαδο Σητείας Λασιθίου Κρήτης
* Φέτα
* Κρασί Αμύνταιου
* Κρασί Μαντινείας
* Κρασί Νάουσας
* Κρασί Νεμέας
* Ρετσίνα Αττικής
* Κρασί Σάμου
* Κρασί Σαντορίνης
* Τσίπουρο

Η συμφωνία εξυφαινόταν επί ένα τέταρτο του αιώνα (25 χρόνια) έως ότου υπογραφεί. Στη Γαλλία, πάντως, είναι εξοργισμένοι από την εξέλιξη οι Γάλλοι αγρότες και κτηνοτρόφοι, κυρίως για το γεγονός ότι προβλέπεται με ποσόστωση εισαγωγή βόειου κρέατος στην ΕΕ, γεγονός που πλήττει βασικό παραγωγικό κλάδο του πρωτογενούς τομέα στη Γαλλία.

Προσπάθειες της ΕΕ για κατευνασμό των αντιδράσεων

Για να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προβλέψει μηχανισμό αναστολής των προτιμησιακών όρων για ευαίσθητα προϊόντα, όπως το βόειο κρέας, σε περίπτωση που αυξηθούν οι εισαγωγές ή μειωθούν οι τιμές πέρα από συγκεκριμένα όρια. Το όριο αυτό μειώθηκε από 8% σε 5% ύστερα από αίτημα της Ιταλίας.

Παράλληλα, η ΕΕ σχεδιάζει ενίσχυση των ελέγχων σε εισαγόμενα τρόφιμα, ζώα και φυτά, καθώς και σύγκλιση των προτύπων παραγωγής με εκείνα της ΕΕ, ειδικά σε θέματα φυτοφαρμάκων και ευζωίας των ζώων.

Στο πλαίσιο του επόμενου κοινοτικού προϋπολογισμού, προβλέπεται ταμείο κρίσης ύψους 6,3 δισ. ευρώ για τους αγρότες, σε περίπτωση που επηρεαστούν αρνητικά από τη συμφωνία, καθώς και προώθηση 45 δισ. ευρώ σε στήριξη του αγροτικού τομέα.

Τέλος, η Επιτροπή ανακοίνωσε μείωση των εισαγωγικών δασμών σε ορισμένα λιπάσματα, των οποίων το κόστος έχει αυξηθεί έως και 60%, προκειμένου να μειωθεί η πίεση στους Ευρωπαίους παραγωγούς.