Η σύλληψη Μαδούρο στη Βενεζουέλα από τις αµερικανικές ειδικές δυνάµεις έθεσε ζητήµατα νοµιµοποίησης για την παρέµβαση σε τρίτη χώρα από τις ΗΠΑ. Ο Ρόναλντ Γκλας -ανώτερος διευθυντής διεθνών αναπτυξιακών προγραµµάτων στους τοµείς της δηµοκρατίας, του κράτους ∆ικαίου, της διακυβέρνησης και των ανθρωπίνων δικαιωµάτων, πρώην διευθυντής προγραµµάτων USAID στη Λατινική Αµερική (Κολοµβία, Ονδούρα, ∆οµινικανή ∆ηµοκρατία, Κόστα Ρίκα), τη Νότια Ασία (Αφγανιστάν), τη Ρωσία και το Αζερµπαϊτζάν- καταθέτει τις εκτιµήσεις του για το µέλλον της Βενεζουέλας.



- Τι αλλάζει στην πράξη η σύλληψη του Μαδούρο;

- Η σύλληψη του Μαδούρο δεν είναι µια συνηθισµένη αποµάκρυνση ηγεσίας· είναι ο αποκεφαλισµός µιας εγκληµατικής δοµής διοίκησης που είχε αντικαταστήσει το κράτος της Βενεζουέλας. Η εξουσία υπό τον Μαδούρο ασκούνταν µέσω του φόβου, της πελατειακής σχέσης και των παράνοµων δικτύων - όχι µέσω των θεσµών. Αυτό που είναι διαφορετικό αυτήν τη φορά είναι η αξιοπιστία της επιβολής του νόµου από τις ΗΠΑ. Οι πρόσφατες ενέργειες των ΗΠΑ έχουν αποδείξει ότι οι προειδοποιήσεις τείνουν να εφαρµόζονται. Αυτό περιορίζει τη λήψη αποφάσεων από την ελίτ: οι πρώην παράγοντες του καθεστώτος αντιµετωπίζουν σκληρές επιλογές -να πολεµήσουν νωρίς, να αποστατήσουν ή να διαφύγουν- αντί να περιµένουν την παρέµβαση της Ουάσινγκτον. Αυτό δεν εξαλείφει την αστάθεια, αλλά µειώνει το χρονικό περιθώριο για παρατεταµένη αναµονή της ελίτ.

- Ποιος είναι ο µεγαλύτερος στρατηγικός κίνδυνος στη µετάβαση της εξουσίας;

- Ο κύριος κίνδυνος δεν είναι το χάος, αλλά η υποτροπή - η ανασυγκρότηση της εγκληµατικής διακυβέρνησης υπό διαφορετική µορφή. Η Βενεζουέλα δεν πρέπει να ανταλλάξει τη µία εγκληµατική ισορροπία µε µια άλλη. Γι’ αυτό η σταθεροποίηση πρέπει να αντιµετωπιστεί ως επιχείρηση ασφάλειας, µε σκοπό τη διακυβέρνηση, και όχι ως πολιτικό τρόπαιο. Οι µεταβάσεις αποτυγχάνουν όταν ο συµβολισµός υπερισχύει της αλληλουχίας.

- Πώς πρέπει να επιτευχθεί η θεσµική ανασυγκρότηση;

- Η Βενεζουέλα απαιτεί ακρίβεια. Η εφαρµογή της αρχής 80/20 είναι απαραίτητη: µια σχετικά µικρή οµάδα αποτελούµενη από ανώτερα πολιτικά στελέχη, αρχηγούς δυνάµεων ασφαλείας, δικαστικούς παράγοντες και χρηµατοοικονοµικούς φορείς προκάλεσαν το µεγαλύτερο µέρος της καταστολής και της κλοπής. Η αποµάκρυνση και η εξουδετέρωση αυτού του διεφθαρµένου πυρήνα θα οδηγήσει σε δυσανάλογη θεσµική ανάκαµψη. Πρώτα πρέπει να ανασυγκροτηθεί ο τοµέας της ασφάλειας και στη συνέχεια να ανασυγκροτηθεί το δικαστικό σύστηµα, µε έµφαση σε έναν περιορισµένο αριθµό υποθέσεων υψηλής αξιοπιστίας. Η πολιτική οµαλοποίηση πρέπει να έρθει τελευταία.

- Σε ποια νοµική βάση συνελήφθη ο Μαδούρο και γιατί η εθνική κυριαρχία δεν τον προστατεύει;

- Η νοµική βάση στηρίζεται στην καθιερωµένη εξωεδαφική δικαιοδοσία των ΗΠΑ και σε συγκεκριµένες ποινικές διώξεις για ναρκοτροµοκρατία, διακίνηση ναρκωτικών και ξέπλυµα χρήµατος. Η ασυλία του αρχηγού κράτους δεν επεκτείνεται σε εγκληµατικές δραστηριότητες. Το καθεστώς Μαδούρο κατάργησε τις εκλογές, χρησιµοποίησε τα δικαστήρια ως όπλο και ενσωµάτωσε το διακρατικό έγκληµα στο ίδιο το κράτος. Με αυτόν τον τρόπο, έχασε τις κανονιστικές προστασίες της κυριαρχίας. Πρόκειται για επιβολή του νόµου κατά ενός κατηγορούµενου εγκληµατία, όχι για αλλαγή καθεστώτος κατά προτίµηση.

- Πόσο καιρό θα πρέπει να παραµείνουν οι ΗΠΑ εµπλεκόµενες και µε ποιον ρόλο;

- Ο ρόλος των ΗΠΑ πρέπει να είναι περιορισµένος, υπό όρους και βασισµένος σε συγκεκριµένα κριτήρια. Ο στόχος δεν είναι η κατοχή, αλλά η πρόληψη της υποτροπής. Η κηδεµονία πρέπει να περιορίζεται στην ασφάλεια, στα σύνορα, στις κρίσιµες υποδοµές, στην οικονοµική εποπτεία και στη ∆ικαιοσύνη. Η διάρκεια πρέπει να βασίζεται στις συνθήκες και όχι στο ηµερολόγιο. Οι ιστορικές αποτυχίες στο Ιράκ και το Αφγανιστάν καταδεικνύουν τον κίνδυνο της πρόωρης πολιτικής παράδοσης σε συµβιβασµένες ελίτ.

Στόχος δεν είναι η κατοχή, αλλά η πρόληψη της υποτροπής. Η κηδεµονία πρέπει να περιορίζεται στην ασφάλεια, τα σύνορα, τις κρίσιµες υποδοµές, την οικονοµική εποπτεία και τη ∆ικαιοσύνη

- Τι ρόλο θα πρέπει να διαδραµατίσουν οι πετρελαϊκές και οι διεθνείς εταιρείες;

- Το πετρέλαιο είναι τόσο το µεγαλύτερο πλεονέκτηµα της Βενεζουέλας όσο και ο µεγαλύτερος κίνδυνός της. Υπό τον Μαδούρο ήταν µηχανισµός διαφθοράς, ενώ κατά τη µετάβαση θα πρέπει να γίνει µέσο σταθεροποίησης. Η πρόσβαση στην αγορά και η χορήγηση αδειών πρέπει να είναι σταδιακές και να εξαρτώνται από ελεγµένους λογαριασµούς, δηµόσιες εκθέσεις και κριτήρια διακυβέρνησης. Η µεταρρύθµιση της διακυβέρνησης του πετρελαίου πρέπει να είναι το τίµηµα της πρόσβασης στην αγορά, όχι το υποπροϊόν της. Το πετρέλαιο χωρίς θεσµούς είναι δηλητήριο.

- Μπορεί η σύλληψη του Μαδούρο να προκαλέσει περιφερειακή αστάθεια;

- Η διάλυση ενός ναρκοκράτους προκαλεί ανταγωνισµό για τις διαδροµές, τα χρήµατα και την προστασία. Οι κίνδυνοι εξάπλωσης θα γίνουν πιο έντονα αισθητοί στην Κολοµβία και τον Ισηµερινό, µε πιέσεις που θα επεκταθούν προς το Μεξικό. Η λύση δεν είναι η υποχώρηση, αλλά ο περιορισµός. Εάν η µετάβαση είναι αξιόπιστη και βασίζεται σε κριτήρια αναφοράς, η εξάπλωση είναι διαχειρίσιµη. Εάν είναι βεβιασµένη ή πολιτικοποιηµένη, η αβεβαιότητα γίνεται οξυγόνο για τους διακινητές.

- Πώς θα αντιδράσουν οι εξωτερικοί παράγοντες;

- Το Ιράν, η Ρωσία και η Κούβα θα καταγγείλουν την ενέργεια αυτή, για να υπερασπιστούν τη δόγµα της ατιµωρησίας που προστατεύει τα δικά τους µοντέλα. Η επιρροή τους θα είναι πολιτική και όχι αποφασιστική. Η Κίνα και άλλοι συναλλακτικοί παράγοντες θα διατηρήσουν δηµόσια µια επιφυλακτική στάση, προστατεύοντας παράλληλα ιδιωτικά την οικονοµική τους έκθεση. Με την πάροδο του χρόνου, τα αποτελέσµατα θα έχουν µεγαλύτερη σηµασία από τη ρητορική: εάν η σταθεροποίηση µειώσει τις εγκληµατικές ροές και αποκαταστήσει τις βασικές λειτουργίες, οι αρχικές κριτικές θα εξασθενήσουν.

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά