EnΤα δικαιώματα των επιβατών στις αερομεταφορές: τι πρέπει να γνωρίζουν οι ταξιδιώτες στην Ευρώπη
Ευρωπαικό Κοινοβούλιο
Τι προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες για καθυστερήσεις, ακυρώσεις, αποζημιώσεις και αποσκευές
Ελενη Γεννητσεφτση
Οι αεροπορικές μετακινήσεις αποτελούν βασικό μέσο μεταφοράς για εκατομμύρια πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όμως συχνά συνοδεύονται από καθυστερήσεις, ακυρώσεις πτήσεων, άρνηση επιβίβασης ή απρόβλεπτες επιπλέον χρεώσεις. Για την προστασία των επιβατών, η ΕΕ έχει θεσπίσει από το 2004 συγκεκριμένους κανόνες που κατοχυρώνουν τα δικαιώματά τους. Σήμερα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επανεξετάζει το πλαίσιο αυτό, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα: τα δικαιώματα των επιβατών όχι μόνο δεν πρέπει να μειωθούν, αλλά να ενισχυθούν και να γίνουν πιο λειτουργικά στην πράξη.
Κεντρικό ζήτημα στη συζήτηση αποτελεί η αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης, ακύρωσης πτήσης ή άρνησης επιβίβασης. Οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού επιμένουν ότι το ισχύον όριο των τριών ωρών καθυστέρησης πρέπει να παραμείνει, καθώς από εκεί και πέρα ο επιβάτης υφίσταται ουσιαστική ταλαιπωρία. Παράλληλα, θεωρούν ότι τα ποσά αποζημίωσης πρέπει να συνεχίσουν να κυμαίνονται μεταξύ 300 και 600 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση της πτήσης, απορρίπτοντας προτάσεις που θα περιόριζαν τόσο το ύψος όσο και το πεδίο εφαρμογής της αποζημίωσης. Σε περιπτώσεις ακύρωσης ή άρνησης επιβίβασης, ο επιβάτης διατηρεί το δικαίωμα είτε επιστροφής χρημάτων είτε μεταφοράς με άλλο δρομολόγιο.
Το Κοινοβούλιο αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι αεροπορικές εταιρείες δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες. Πρόκειται για τις λεγόμενες έκτακτες περιστάσεις, όπως φυσικές καταστροφές, πόλεμοι, σοβαρές απειλές ασφάλειας, ακραία καιρικά φαινόμενα ή απρόβλεπτες εργασιακές διαφορές που επηρεάζουν αεροδρόμια και υπηρεσίες εναέριας κυκλοφορίας. Οι ευρωβουλευτές ζητούν ο κατάλογος αυτών των εξαιρέσεων να είναι σαφής και εξαντλητικός, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα καταχρηστικής επίκλησης τους από τις αεροπορικές εταιρείες.
Ανεξάρτητα από το αν δικαιολογείται ή όχι η καταβολή αποζημίωσης, οι επιβάτες που παραμένουν καθηλωμένοι σε αεροδρόμια έχουν δικαίωμα βασικής φροντίδας. Αυτό περιλαμβάνει την παροχή αναψυκτικών κατά τη διάρκεια της αναμονής, γεύματος μετά από παρατεταμένη καθυστέρηση και, όταν απαιτείται, διαμονής σε ξενοδοχείο έως τρεις διανυκτερεύσεις. Το συγκεκριμένο όριο επιδιώκει να διασφαλίσει την αξιοπρεπή μεταχείριση των ταξιδιωτών, χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τις αεροπορικές εταιρείες σε εξαιρετικές περιστάσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα των αποσκευών και των πρόσθετων χρεώσεων. Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ότι οι επιβάτες πρέπει να έχουν δικαίωμα μεταφοράς στο αεροσκάφος, χωρίς επιπλέον κόστος, ενός προσωπικού αντικειμένου, όπως τσάντα ή σακίδιο, καθώς και μίας μικρής χειραποσκευής συγκεκριμένων διαστάσεων και βάρους. Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ζητούν την κατάργηση αδικαιολόγητων τελών, όπως χρεώσεις για check-in ή για τη διόρθωση απλών ορθογραφικών λαθών στο όνομα του επιβάτη, ενώ τονίζουν ότι οι ταξιδιώτες πρέπει να μπορούν να επιλέγουν ελεύθερα μεταξύ ψηφιακής και έντυπης κάρτας επιβίβασης.
Ξεχωριστή μέριμνα προβλέπεται για τους ευάλωτους επιβάτες, όπως τα άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, τα παιδιά, τα βρέφη και οι έγκυες γυναίκες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι οι επιβάτες αυτοί πρέπει να λαμβάνουν την απαραίτητη βοήθεια από τα αεροδρόμια και τις αεροπορικές εταιρείες, ενώ σε περίπτωση που χάσουν πτήση λόγω ανεπαρκούς υποστήριξης, να δικαιούνται αποζημίωση και μεταφορά με άλλο δρομολόγιο. Επιπλέον, προβλέπεται προτεραιότητα κατά την επιβίβαση και δωρεάν τοποθέτηση συνοδών σε διπλανές θέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια των ταξιδιωτών.
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η προσπάθεια απλοποίησης της διαδικασίας αποζημίωσης. Οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να αποστέλλουν στους επιβάτες που αντιμετωπίζουν ακυρώσεις ή μεγάλες καθυστερήσεις προσυμπληρωμένες φόρμες αιτήσεων εντός 48 ωρών από τη διαταραχή του ταξιδιού. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνονται οι επιβάτες, μειώνεται η γραφειοκρατία και περιορίζεται η ανάγκη προσφυγής σε ενδιάμεσες εταιρείες διεκδίκησης αποζημιώσεων. Οι επιβάτες θα έχουν περιθώριο ενός έτους για να υποβάλουν το αίτημά τους.
Το επόμενο διάστημα, η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα τεθεί προς ψήφιση στην ολομέλεια και θα αποτελέσει τη βάση για τις τελικές διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη. Το βασικό μήνυμα, ωστόσο, έχει ήδη διατυπωθεί με σαφήνεια: η προστασία των επιβατών στις αερομεταφορές αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και αναπόσπαστο μέρος μιας Ευρώπης που σέβεται τον πολίτη και τον ταξιδιώτη.
Καθυστερήσεις και αποζημιώσεις
Κεντρικό ζήτημα στη συζήτηση αποτελεί η αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης, ακύρωσης πτήσης ή άρνησης επιβίβασης. Οι ευρωβουλευτές της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού επιμένουν ότι το ισχύον όριο των τριών ωρών καθυστέρησης πρέπει να παραμείνει, καθώς από εκεί και πέρα ο επιβάτης υφίσταται ουσιαστική ταλαιπωρία. Παράλληλα, θεωρούν ότι τα ποσά αποζημίωσης πρέπει να συνεχίσουν να κυμαίνονται μεταξύ 300 και 600 ευρώ, ανάλογα με την απόσταση της πτήσης, απορρίπτοντας προτάσεις που θα περιόριζαν τόσο το ύψος όσο και το πεδίο εφαρμογής της αποζημίωσης. Σε περιπτώσεις ακύρωσης ή άρνησης επιβίβασης, ο επιβάτης διατηρεί το δικαίωμα είτε επιστροφής χρημάτων είτε μεταφοράς με άλλο δρομολόγιο.
Το Κοινοβούλιο αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες οι αεροπορικές εταιρείες δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνες. Πρόκειται για τις λεγόμενες έκτακτες περιστάσεις, όπως φυσικές καταστροφές, πόλεμοι, σοβαρές απειλές ασφάλειας, ακραία καιρικά φαινόμενα ή απρόβλεπτες εργασιακές διαφορές που επηρεάζουν αεροδρόμια και υπηρεσίες εναέριας κυκλοφορίας. Οι ευρωβουλευτές ζητούν ο κατάλογος αυτών των εξαιρέσεων να είναι σαφής και εξαντλητικός, ώστε να αποφεύγονται φαινόμενα καταχρηστικής επίκλησης τους από τις αεροπορικές εταιρείες.
Ανεξάρτητα από το αν δικαιολογείται ή όχι η καταβολή αποζημίωσης, οι επιβάτες που παραμένουν καθηλωμένοι σε αεροδρόμια έχουν δικαίωμα βασικής φροντίδας. Αυτό περιλαμβάνει την παροχή αναψυκτικών κατά τη διάρκεια της αναμονής, γεύματος μετά από παρατεταμένη καθυστέρηση και, όταν απαιτείται, διαμονής σε ξενοδοχείο έως τρεις διανυκτερεύσεις. Το συγκεκριμένο όριο επιδιώκει να διασφαλίσει την αξιοπρεπή μεταχείριση των ταξιδιωτών, χωρίς να επιβαρύνει δυσανάλογα τις αεροπορικές εταιρείες σε εξαιρετικές περιστάσεις.
Πρόσθετες χρεώσεις
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στο ζήτημα των αποσκευών και των πρόσθετων χρεώσεων. Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είναι ότι οι επιβάτες πρέπει να έχουν δικαίωμα μεταφοράς στο αεροσκάφος, χωρίς επιπλέον κόστος, ενός προσωπικού αντικειμένου, όπως τσάντα ή σακίδιο, καθώς και μίας μικρής χειραποσκευής συγκεκριμένων διαστάσεων και βάρους. Παράλληλα, οι ευρωβουλευτές ζητούν την κατάργηση αδικαιολόγητων τελών, όπως χρεώσεις για check-in ή για τη διόρθωση απλών ορθογραφικών λαθών στο όνομα του επιβάτη, ενώ τονίζουν ότι οι ταξιδιώτες πρέπει να μπορούν να επιλέγουν ελεύθερα μεταξύ ψηφιακής και έντυπης κάρτας επιβίβασης.
Ξεχωριστή μέριμνα προβλέπεται για τους ευάλωτους επιβάτες, όπως τα άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα, τα παιδιά, τα βρέφη και οι έγκυες γυναίκες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει ότι οι επιβάτες αυτοί πρέπει να λαμβάνουν την απαραίτητη βοήθεια από τα αεροδρόμια και τις αεροπορικές εταιρείες, ενώ σε περίπτωση που χάσουν πτήση λόγω ανεπαρκούς υποστήριξης, να δικαιούνται αποζημίωση και μεταφορά με άλλο δρομολόγιο. Επιπλέον, προβλέπεται προτεραιότητα κατά την επιβίβαση και δωρεάν τοποθέτηση συνοδών σε διπλανές θέσεις, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια των ταξιδιωτών.
Απλούστερη διαδικασία αποζημίωσης
Σημαντική καινοτομία αποτελεί η προσπάθεια απλοποίησης της διαδικασίας αποζημίωσης. Οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να αποστέλλουν στους επιβάτες που αντιμετωπίζουν ακυρώσεις ή μεγάλες καθυστερήσεις προσυμπληρωμένες φόρμες αιτήσεων εντός 48 ωρών από τη διαταραχή του ταξιδιού. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνονται οι επιβάτες, μειώνεται η γραφειοκρατία και περιορίζεται η ανάγκη προσφυγής σε ενδιάμεσες εταιρείες διεκδίκησης αποζημιώσεων. Οι επιβάτες θα έχουν περιθώριο ενός έτους για να υποβάλουν το αίτημά τους.
Το επόμενο διάστημα, η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου θα τεθεί προς ψήφιση στην ολομέλεια και θα αποτελέσει τη βάση για τις τελικές διαπραγματεύσεις με τα κράτη-μέλη. Το βασικό μήνυμα, ωστόσο, έχει ήδη διατυπωθεί με σαφήνεια: η προστασία των επιβατών στις αερομεταφορές αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και αναπόσπαστο μέρος μιας Ευρώπης που σέβεται τον πολίτη και τον ταξιδιώτη.
