Η Γροιλανδία κατέχει αναμφισβήτητη γεωστρατηγική σημασία για την αντιπυραυλική άμυνα των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς η γεωγραφική της θέση στην Αρκτική την καθιστά κομβικό σημείο επιτήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης έναντι πιθανών απειλών.

Διαβάστε: Ο Λευκός Οίκος βάζει σε δίλημμα τους Γροιλανδούς: ΗΠΑ ή Κίνα και Ρωσία - "Ποιον δρόμο θα διαλέξεις;"

Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επανέρχεται με πιεστικό τρόπο στο ζήτημα, υπογραμμίζοντας τον ρόλο που θα μπορούσε να διαδραματίσει το νησί στο αμυντικό δόγμα της Ουάσινγκτον.

Παρά τη σημασία της, η Γροιλανδία δεν αποτελεί μονόδρομο για την ανάπτυξη της αμερικανικής αντιπυραυλικής ασπίδας «Χρυσός Θόλος». Οι ΗΠΑ διαθέτουν εναλλακτικές τεχνολογικές και στρατηγικές λύσεις, αξιοποιώντας το εκτεταμένο οπλοστάσιό τους, το παγκόσμιο δίκτυο βάσεων και τις συμμαχίες τους, ώστε να επιτύχουν τον ίδιο αμυντικό στόχο χωρίς να έχουν τον άμεσο έλεγχο της περιοχής. Πρόκειται για έναν χρήσιμο, αλλά όχι απολύτως αναγκαίο κρίκο της αμυντικής αλυσίδας.

Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να ασκήσει πίεση απευθείας στη Γροιλανδία, παρακάμπτοντας τη Δανία στην οποία ανήκει διοικητικά. Στόχος του είναι να ενισχύσει την αμερικανική παρουσία και επιρροή στην περιοχή, στο πλαίσιο του ανταγωνισμού με τη Ρωσία και την Κίνα, οι οποίες επίσης εκδηλώνουν έντονο ενδιαφέρον για τον στρατηγικό έλεγχο της Αρκτικής.


Το αντιπυραυλικό σύστημα των ΗΠΑ

Η αμερικανική άμυνα κατά των βαλλιστικών πυραύλων αποτελείται από δορυφόρους και μια ζώνη από ραντάρ προηγμένης προειδοποίησης για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση πυραύλων. Οι ΗΠΑ διαθέτουν τα μέσα αυτά κυρίως στις Αλεούτιες νήσους (Ειρηνικός), στην Αλάσκα, στη Βρετανία και στη Γροιλανδία.

Μπορούν επίσης να βασίζονται στα ραντάρ των πλοίων Aegis που είναι εξοπλισμένα με αντιπυραυλικές δυνατότητες -63 θα τεθούν σε λειτουργία στα τέλη του 2026 σύμφωνα με την υπηρεσία έρευνας του Κογκρέσου- όπως και σε ραντάρ που είναι εγκατεστημένα στο Ντεβεσέλου της Ρουμανίας και στο Ρεντζικόβο της Πολωνίας.

Η Ουάσινγκτον διαθέτει διάφορους τύπους πυραύλων αναχαίτισης, συγκεκριμένα τους 44 πυραύλους GBI που έχουν εγκατασταθεί στην Καλιφόρνια και την Αλάσκα. Αυτή η εγκατάσταση πυραύλων έχει ως στόχο να «αντιμετωπίσει απειλή προερχόμενη από την ασιατική ήπειρο, αλλά τα σιλό των πυραύλων GBI δεν είναι σε καλή θέση για να αναχαιτίσουν απειλή προερχόμενη από τη Ρωσία», εξηγεί στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Ετιέν Μαρκούζ, ερευνητής στο Ίδρυμα Στρατηγικής Έρευνας (FRS).

Απέναντι σε μια απειλή εξ Ανατολών, η ανάπτυξη των πυραύλων GBI στη Γροιλανδία δεν του φαίνεται ωστόσο «πιθανή, αυτοί θα μπορούσαν μάλλον να τοποθετηθούν στις βορειοανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες». Και αν πρόκειται μόνο για τοποθέτηση των ραντάρ και των αναχαιτιστών «στο σωστό μέρος», η ανάγκη που δηλώνει ο Ντόναλντ Τραμπ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία είναι ένα «πρόσχημα»: «υπάρχουν ήδη στην Πολωνία και στη Ρουμανία, επομένως αυτό δεν είναι επιχείρημα».

Πάνω στα αντιτορπιλικά Aegis, όπως και στην Πολωνία και στη Ρουμανία, οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν πυραύλους SM-3, σχεδιασμένους να αναχαιτίζουν πυρηνικές κεφαλές στο διάστημα μόλις αυτές αποσπαστούν από τον πύραυλο, ενώ το αμερικανικό σύστημα Thaad στοχεύει στην αναχαίτιση του πυραύλου στην τελική φάση πτήσης του στην ανώτερη ατμόσφαιρα.


Τι είναι ο «Χρυσός Θόλος»

Το έργο για την κατασκευή του αντιπυραυλικού συστήματος «Χρυσός Θόλος» που ανακοινώθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ μόλις ανέλαβε τα καθήκοντα του, φιλοδοξεί να προστατεύει το αμερικανικό έδαφος από όλους τους τύπους πυραύλων. Ο Αμερικανός πρόεδρος προτίθεται να διαθέσει 175 δισεκατομμύρια δολάρια για την απόκτηση ενός συστήματος που θα είναι λειτουργικό μέχρι το τέλος της θητείας του, φιλοδοξία που θεωρείται μη ρεαλιστική από πολλούς ειδικούς.

Σύμφωνα με υπολογισμούς του Todd Harrison, του Αμερικανικού Ινστιτούτου Επιχειρήσεων, το έργο θα κοστίσει σε ένα μέσο σενάριο περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σε διάστημα 20 ετών και έως 3,6 τρισεκ. δολάρια για την πιο αποτελεσματική ασπίδα.

Η κύρια καινοτομία που προβλέπεται είναι η ανάπτυξη σε χαμηλή τροχιά ενός στόλου δορυφόρων αναχαίτισης που θα βγουν εκτός τροχιάς για να αναχαιτίσουν τον πύραυλο όταν εισέρχεται στο διάστημα.

Ωστόσο “αυτό είναι ένα πολυεπίπεδο σύστημα: σε περίπτωση αποτυχίας, πρέπει να υπάρχουν άλλες επιλογές βολής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα βελτιώσουν επίσης” τους πυραύλους τους και τις ικανότητες αναχαίτισης στην ξηρά και στη θάλασσα, σύμφωνα με τον Ετιέν Μαρκούζ.


Οι συμφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ, Γροιλανδίας και Δανίας, επιτρέπουν ήδη πολλά στην Ουάσινγκτον

Διηπειρωτικοί βαλλιστικοί πύραυλοι που θα εκτοξεύονταν κατά των ΗΠΑ θα περνούσαν αναγκαστικά πάνω από τον Βόρειο Πόλο, υπενθυμίζει, και το να υπάρχουν εκεί ραντάρ εντοπισμού και μέσα αναχαίτισης παρουσιάζει ένα όφελος. Επί του παρόντος, ο αμερικανικός στρατός διαθέτει συστήματα ραντάρ στη βάση του στο Πιτουφίκ (πρώην Θούλη).

Όσον αφορά την ανίχνευση, «είναι πάντα συμφέρον να υπάρχουν ραντάρ στη Γροιλανδία» για την παρακολούθηση των πυραύλων στο διάστημα, «αλλά θα γίνεται όλο και λιγότερο», σημειώνει ο Ετιέν Μαρκούζ. Πράγματι, “οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται στη διαδικασία ανάπτυξης δορυφόρων χαμηλής τροχιάς HBTSS ακριβώς για την παρακολούθηση των πυραύλων κατά τη διάρκεια της εξωατμοσφαιρικής τους φάσης».

Εξάλλου οι υφιστάμενες αμυντικές συμφωνίες μεταξύ των ΗΠΑ, και της Γροιλανδίας και της Δανίας, επιτρέπουν ήδη πολλά στην Ουάσινγκτον.

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να τοποθετήσουν στη Γροιλανδία τεχνικούς, υλικούς και ανθρώπινους πόρους, χωρίς περιορισμό. Θα μπορούσαν ακόμη και να επανατοποθετήσουν πυρηνικά μέσα εάν το ήθελαν. Ωστόσο, το βασικό σημείο είναι ότι οι Δανοί και οι Γροιλανδοί πρέπει να ενημερωθούν και να ζητηθεί η γνώμη τους», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μίκαα Μπλουζόν-Μερέντ, ερευνητής στη γεωπολιτική των πόλων και συγγραφέας του βιβλίου «Mondes polaires».

«Εάν οι Δανοί έλεγαν όχι για ένα έργο αφού είχε ζητηθεί η γνώμη τους, και οι ΗΠΑ το έκαναν μονομερώς παρόλα αυτά, αυτό θα μπορούσε να ερμηνευτεί ως παραβίαση της κυριαρχίας της Δανίας και θα είχε ως συνέπεια τη διπλωματική και πολιτική κλιμάκωση. Επομένως, η Δανία δεν έχει δικαίωμα άσκησης βέτο με τη νομική έννοια του όρου αλλά, στην πραγματικότητα, αυτό που κάνουν οι ΗΠΑ στη Γροιλανδία απαιτεί πολιτική συμφωνία», τονίζει.


Δανία: "Δεν καταφέραμε να αλλάξουμε τη στάση των ΗΠΑ", λέει ο ΥΠΕΞ

Η Δανία και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν μια «θεμελιώδη διαφωνία» στο ζήτημα της Γροιλανδίας και στη σημερινή συνάντηση στον Λευκό Οίκο «δεν καταφέραμε να αλλάξουμε τη στάση» της Ουάσινγκτον, δήλωσε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν.

Η αντιπροσωπεία της Δανίας και της Γρουλανδίας είχε μια «ειλικρινή και εποικοδομητική συζήτηση» με τους Αμερικανούς είπε ο Ράσμουσεν, μιλώντας όμως για «διαφορετικές» θέσεις των δύο πλευρών.

«Δεν είναι καθόλου αναγκαίο» να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία, όπως απειλεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, πρόσθεσε.

Η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας Βίβιαν Μότζφελντ είπε ότι θέλει να ενισχύσει τη συνεργασία του νησιού με την Ουάσινγκτον αλλά η Γροιλανδία δεν επιθυμεί να ανήκει στις ΗΠΑ.

Ο Ράσμουσεν υπενθύμισε ότι η Γροιλανδία «καλύπτεται» από το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ και χαρακτήρισε «απολύτως απαράδεκτες» τις ιδέες που «δεν σέβονται την εδαφική ακεραιότητα» του νησιού.