Τις φήμες ότι κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε από χώρες που επιθυμούν μόνιμη συμμετοχή στο νέο «Συμβούλιο ειρήνης» για τη Γάζα να συνεισφέρουν τουλάχιστον 1 δισ. δολάρια διέψευσε ο Λευκός Οίκος. Τον ισχυρισμό δημοσίευσε αρχικά το Bloomberg, το οποίο βασίσθηκε σε προσχέδιο καταστατικού του υπό σύσταση οργανισμού. Το έγγραφο περιγράφει ένα σχήμα όπου ο ίδιος ο Τραμπ θα είναι ο πρώτος πρόεδρος, με καθοριστικό ρόλο στην επιλογή των μελών και στον τρόπο λειτουργίας του.

Ο λογαριασμός White House Rapid Response στην πλατφόρμα X χαρακτήρισε το ρεπορτάζ «παραπλανητικό», υποστηρίζοντας ότι δεν υπάρχει ελάχιστο τέλος συμμετοχής και ότι η πρόταση αφορά μόνιμη συμμετοχή χωρών που αποδεικνύουν ουσιαστική δέσμευση στην ειρήνη, την ασφάλεια και την ευημερία.

Συζητήσεις για το κατά πόσο η οικονομική συνεισφορά μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής επιρροής

Σύμφωνα με το προσχέδιο, τα κράτη-μέλη θα έχουν τριετή θητεία, με δυνατότητα ανανέωσης από τον πρόεδρο. Ο χρονικός περιορισμός δεν θα ισχύει για χώρες που θα καταβάλουν πάνω από 1 δισ. δολάρια σε μετρητά μέσα στον πρώτο χρόνο από την έναρξη ισχύος του καταστατικού. Η πρόβλεψη αυτή έχει πυροδοτήσει συζητήσεις για το κατά πόσο η οικονομική συνεισφορά μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής επιρροής.

Οι αποφάσεις θα λαμβάνονται με πλειοψηφία, με κάθε κράτος να διαθέτει μία ψήφο, ωστόσο θα απαιτούν την έγκριση του προέδρου. Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρόεδρος θα εγκρίνει και το επίσημο έμβλημα του οργανισμού, ενώ θα έχει τη δυνατότητα απομάκρυνσης μέλους, με δικαίωμα άσκησης βέτο από τα δύο τρίτα των κρατών-μελών.

Οι ανησυχίες για τον έλεγχο των πόρων

Πηγές που επικαλείται το Bloomberg αναφέρουν ότι το προσχέδιο αφήνει να εννοηθεί πως ο έλεγχος των χρημάτων θα περνά από τον πρόεδρο του Συμβουλίου, στοιχείο που θεωρείται προβληματικό για αρκετές χώρες που θα μπορούσαν να συμμετάσχουν. Το ενδεχόμενο αυτό ενισχύει τους φόβους για υπερσυγκέντρωση εξουσίας σε ένα πρόσωπο και περιορισμένη θεσμική λογοδοσία.

Το Συμβούλιο ειρήνης συνδέεται άμεσα με τη Γάζα, όπου, παρά την εύθραυστη εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο, συνεχίζονται τα φονικά επεισόδια. Σύμφωνα με τις ισραηλινές αρχές, περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 απήχθησαν στην επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Το υπουργείο Υγείας της Γάζας αναφέρει πάνω από 71.000 νεκρούς από την έναρξη της ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης, χωρίς διάκριση μεταξύ αμάχων και μαχητών. Μετά την έναρξη της εκεχειρίας, το ίδιο υπουργείο έχει καταγράψει περισσότερους από 450 νεκρούς από ισραηλινά πλήγματα, ενώ ο ισραηλινός στρατός αναφέρει τον θάνατο τριών στρατιωτών σε επιθέσεις παλαιστινιακών ένοπλων ομάδων.

Τι προβλέπει το προσχέδιο

Το προσχέδιο προβλέπει ότι ένα παλαιστινιακό τεχνοκρατικό όργανο θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του Συμβουλίου ειρήνης, με στόχο τη μεταβατική διακυβέρνηση της Γάζας. Ήδη έχει ανακοινωθεί εκτελεστική επιτροπή με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, του πρώην πρωθυπουργού της Βρετανίας Τόνι Μπλερ και του Τζάρεντ Κούσνερ, μεταξύ άλλων.

Η σύνθεση αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις σε αναλυτές και οργανώσεις δικαιωμάτων, που εκφράζουν ανησυχίες για το αν το σχήμα αυτό θυμίζει δομές επιτήρησης τύπου αποικιακής διοίκησης, όπως έχει μεταδώσει και το Reuters.

Για να τεθεί σε ισχύ το Συμβούλιο ειρήνης απαιτείται η αποδοχή του καταστατικού από τουλάχιστον τρία κράτη. Το επόμενο διάστημα θα φανεί αν χώρες είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν το προτεινόμενο μοντέλο χρηματοδότησης και διακυβέρνησης, αλλά και πώς θα τοποθετηθούν απέναντι σε ένα σχήμα που, σύμφωνα με επικριτές, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εναλλακτικό πόλο έναντι των υφιστάμενων διεθνών οργανισμών.