Λεπτές και ιδιαίτερα εύθραυστες είναι οι ισορροπίες γύρω από το Ιράν, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εμφανίζονται έτοιμες να «χτυπήσουν» ακόμα και στρατιωτικά, έχοντας στείλει μηνύματα υποστήριξης στους διαδηλωτές. Οπως φαίνεται, ορισμένοι δίαυλοι με την Τεχεράνη παραμένουν ανοικτοί, με επίδικο (και) το τι μέλλει γενέσθαι με ενδεχόμενα αντίποινα σε βάρος αμερικανικών βάσεων στη Μέση Ανατολή, κάτι που συνέβη και τον Ιούνιο κατά τον πόλεμο Ιράν - Ισραήλ και την επιχείρηση «Midnight Hammer» («Σφυρί του Μεσονυκτίου») των ΗΠΑ έναντι τριών ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Φυσικά, πέραν του απολυταρχικού χαρακτήρα για τον οποίο μπορεί κανείς να κάνει λόγο σε σχέση με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης (χωρίς ασφαλώς η συχνά κυνική διεθνής πολιτική να ασχολείται πραγματικά με τέτοια ζητήματα), η γεωπολιτική πάντοτε έχει τη δική της σημαίνουσα θέση στον τρόπο δράσης των δρώντων στο διεθνές σύστημα. Εν προκειμένω, οι τεκτονικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή και η αναδιαμόρφωση του χάρτη έχουν να κάνουν με ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να καταστήσει παρελθόν την παραδοσιακή (μετά την Ισλαμική Επανάσταση) έχθρα που καθόρισε τις ισορροπίες εδώ και πάνω από τέσσερις δεκαετίες: αυτήν ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ (μολονότι στην παρούσα συγκυρία ο μεγεθυντικός φακός αναπόφευκτα πέφτει κατά προτεραιότητα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη).

Ειδικότερα, ο λόγος γίνεται για τις «Συμφωνίες του Κύρου» («Cyrus Accords»), μια ιδέα που υπάρχει στην αμερικανική εξωτερική πολιτική εδώ και χρόνια και έχει στόχο να καταστήσει πρωταγωνιστικό τον ρόλο του Ισραήλ επί τη βάσει του άξονα Τεχεράνης - Ιερουσαλήμ. Στον δημόσιο λόγο, τον εν λόγω σχεδιασμό έχει υιοθετήσει ο γιος του σάχη, Ρεζά Παχλαβί, που ζει εδώ και δεκαετίες εξόριστος στις ΗΠΑ.

Οι τεκτονικές αλλαγές στη Μέση Ανατολή και η αναδιαμόρφωση του χάρτη έχουν να κάνουν με ένα σχέδιο που φιλοδοξεί να καταστήσει παρελθόν την «παραδοσιακή» έχθρα ανάμεσα στο Ιράν και το Ισραήλ


Ιράν & Ισραήλ: Σχέσεις δύο "βιβλικών" λαών και η αναφορά στον Κύρο

Πρώτες αναφορές στις «Συμφωνίες του Κύρου» γίνονται τον Φεβρουάριο του 2021, σε άρθρο των Len Khodorkhovsky και Victoria Coates σε ισραηλινό Μέσο (με παρουσία σε συμβουλευτικό ρόλο κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ και με θέση σε think tanks, που συχνά φαίνεται πως επηρεάζουν πολιτικές), όταν διερωτώνταν (στον απόηχο των «Συμφωνιών του Αβραάμ») αν είναι «αναπόφευκτη» η ειρήνη μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, ενώ σημείωναν πως οι ΗΠΑ «θα πρέπει να είναι έτοιμες να γεφυρώσουν το χάσμα μεταξύ των δύο σπουδαίων αυτών λαών, για να οδηγήσουν τη Μέση Ανατολή στην εποχή των “Συμφωνιών του Κύρου”». Υπενθυμίζεται πως ο Κύρος Β’, γνωστός ως Κύρος ο Μέγας, ιδρυτής της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας, της πρώτης Περσικής Αυτοκρατορίας, εισήλθε το 539 π.Χ. στη Βαβυλώνα, απελευθέρωσε (και) τον εβραϊκό λαό από την αιχμαλωσία, επιτρέποντάς του να επιστρέψει στην Ιουδαία και να ανοικοδομήσει τον Ναό του Σολομώντα. Στα βιβλικά κείμενα, οι Εβραίοι τού αποδίδουν τον δέοντα σεβασμό, ενώ η 29η Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία ο Κύρος θεωρείται ότι εισήλθε στη Βαβυλώνα, έχει λάβει χαρακτήρα εορτής για τους αντικαθεστωτικούς στο Ιράν.

Οπως έχει επαναλάβει σε πλείστες όσες περιπτώσεις και ο Ρεζά Παχλαβί, στόχος είναι η ανάπτυξη καλών σχέσεων μεταξύ των δύο «βιβλικών» λαών, πιάνοντας ουσιαστικά το νήμα από την περίοδο της δυναστείας των Παχλαβί (1925-1979), όταν τα δύο κράτη είχαν στενούς δεσμούς. Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, ότι το Ιράν ήταν το δεύτερο μουσουλμανικό κράτος (πρώτη ήταν η Τουρκία) που αναγνώρισε το Ισραήλ μετά την ίδρυσή του το 1948. H Τεχεράνη και το Τελ Αβίβ είχαν εκείνη την εποχή εκτεταμένη στρατιωτική συνεργασία και αντάλλασσαν πληροφορίες ασφαλείας, την οποία όμως δεν διατυμπάνιζαν, για να μην προκαλέσουν τα αραβικά κράτη.

Όραμα για συνεργασία με βάση το ενδεχόμενο πλαίσιο I4U2

Σε αυτήν τη βάση, λοιπόν, το «εκκρεμές» θα μπορούσε να επιστρέψει σε αυτήν τη θέση, με τα δύο κράτη να συμπράττουν σε σειρά τομέων, όπως το νερό (είναι γνωστό το ζήτημα της λειψυδρίας που αντιμετωπίζει το Ιράν), η ενέργεια, αλλά και η καινοτομία και η ανάπτυξη τεχνολογίας, ακόμα και κοινών δορυφόρων. Ετσι, όπως ανέφερε η υπουργός Επιστήμης, Καινοτομίας και Τεχνολογίας του Ισραήλ, Γκίτα Γκαμλιέλ, σε άρθρο της τον Σεπτέμβριο στην «Jerusalem Post», το υπάρχον πλαίσιο I2U2 (Ινδία, Ισραήλ, ΗΠΑ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με το αρτικόλεξο να προκύπτει από τις αγγλικές ονομασίες των κρατών) θα μπορούσε να επεκταθεί σε I4U2, με την προσθήκη του Ιράν και του Ιράκ.

Στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, θα ήταν η δημιουργία ενός διαδρόμου που θα αντιμετώπιζε ζητήματα όπως η λειψυδρία, η ενεργειακή και διατροφική ανασφάλεια, καθιστώντας κόμβο το Ιράν, ενώ θα είχε άμεση σύνδεση και με τον διάδρομο IMEC, που φιλοδοξεί να «φέρει» κοντά Ινδία και Ε.Ε., με το ελληνικό ενδιαφέρον να είναι άμεσο (λόγω του κομβικού ρόλου των ελληνικών λιμανιών ως πυλών εισόδου στην Ευρώπη).

Το μεγάλο ζητούμενο σε σχέση με το Ιράν

Το μεγάλο ζητούμενο, βέβαια, για να γίνουν πράξη τα παραπάνω είναι το αν θα υπάρξει αλλαγή σελίδας στην Τεχεράνη και ποιος θα ηγείται αυτής σε τέτοια περίπτωση: Κρίνοντας κανείς από τη Βενεζουέλα, αλλά και με βάση αναφορές αξιωματούχων και του ίδιου του Τραμπ κατά καιρούς, η Ουάσινγκτον δεν μοιάζει πρόθυμη να εμπλακεί σε πολέμους «αλλαγής καθεστώτος», επιλέγοντας, επί παραδείγματι, τη συνεργασία με την Ντέλσι Ροντρίγκες έναντι της Μαρία Κορίνα Ματσάντο μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Ετσι και τώρα, όπως φάνηκε και στη συνέντευξη που έδωσε στο Reuters, ο Τραμπ αμφισβήτησε το κατά πόσον ο Ρεζά Παχλαβί (ο δεδηλωμένος υπέρμαχος του «πλαισίου των “Συμφωνιών του Κύρου”») θα έχει την υποστήριξη για να ηγηθεί της χώρας του.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά