Ο Ντόναλντ Τραμπ το έχει διαμηνύσει με κάθε τρόπο πως θέλει να περάσει υπό αμερικανικό έλεγχο η Γροιλανδία, γεγονός που έχει σημάνει συναγερμό στην Ευρώπη, δηλώνοντας στρατιωτική παρουσία στο νησί της Αρκτικής, που αποκτά κομβικό ρόλο στη στρατηγική σκέψη της Ουάσινγκτον στο νέο, υπό διαμόρφωση, γεωπολιτικό περιβάλλον. Ειδικότερα, η Γροιλανδία, όπως ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος σε ανάρτησή του πριν από το (άκαρπο) ραντεβού των Τζέι ντι Βανς και Μάρκο Ρούμπιο με τους επικεφαλής της δανικής και της γροιλανδικής διπλωματίας, είναι «ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο», την αντιπυραυλική ασπίδα που φιλοδοξεί να δομήσει η Αμερική, ενώ δεν πρέπει να παραγνωρίζεται και η σημασία του νησιού ως κόμβου σε θαλάσσιες διαδρομές, εν πολλοίς απαγορευτικές κάποτε λόγω του στρώματος πάγου που τις κάλυπτε και που πλέον υποχωρεί λόγω της κλιματικής αλλαγής. Τα παραπάνω, δε, άπτονται και του ζητήματος των λεγόμενων «σπάνιων γαιών», που διαδραματίζουν κομβικό ρόλο στη βιομηχανική παραγωγή τού «σήμερα».

Διαβάστε: Γροιλανδία explained: Πώς πας από την Ελλάδα και τι κρύβει το μεγαλύτερο νησί του κόσμου


"Ζωτικής σημασίας για τον Χρυσό Θόλο η Γροιλανδία"

Ξεκινώντας από τον «Χρυσό Θόλο», υπενθυμίζεται ότι τον Μάιο ο Τραμπ παρουσίασε το μεγαλεπήβολο σχέδιό του, που αφορούσε και τον Καναδά (συχνά αναφερθείς και ως… 51η Πολιτεία), με τη… μανιέρα να θυμίζει τον «Iron Dome» του Ισραήλ, επί τα τεχνολογικά βελτίω. Ειδικότερα, το πρόγραμμα στοχεύει στη δημιουργία ενός δικτύου δορυφόρων για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και πιθανή αναχαίτιση εισερχόμενων πυραύλων. «Μόλις κατασκευαστεί πλήρως, ο "Χρυσός Θόλος" θα είναι σε θέση να αναχαιτίσει πυραύλους ακόμα κι αν εκτοξευθούν από άλλες πλευρές του κόσμου. Ακόμα κι αν εκτοξευθούν από το Διάστημα, θα έχουμε το καλύτερο σύστημα που κατασκευάστηκε ποτέ», είχε πει τότε ο Αμερικανός πρόεδρος, με το κόστος να ανέρχεται στα 175 δισ. δολάρια (τουλάχιστον) και την εκτίμηση πως θα μπορούσε να είναι «πλήρως λειτουργικός» μέχρι το τέλος της δεύτερης θητείας του. Το ερώτημα, βέβαια, είναι τι παραπάνω μπορούν να κάνουν οι ΗΠΑ και χρειάζονται να περιέλθει στην κυριότητά τους η Γροιλανδία. Αυτό, δε, γιατί υφίσταται ήδη συμφωνία με τη Δανία από το 1951, όταν εγκαθιδρύθηκε η βάση της Θούλης, που πλέον (από το 2023) έχει μετονομαστεί σε διαστημική βάση Pituffik και θεωρείται «κλειδί», καθώς διαθέτει σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πυραύλων, με τους «New York Times» να αναφέρονται στην εν λόγω βάση ως ένα από τα πιο σημαντικά στρατιωτικά σημεία στον πλανήτη. Με βάση λοιπόν τα εν λόγω δεδομένα και με τη δυνατότητα αναβάθμισης της παρουσίας τους, αλλά και των υποδομών, έστω και κατόπιν συνεννόησης με την Κοπεγχάγη, δύσκολα κάποιο αίτημα της Ουάσινγκτον για λόγους ασφαλείας δεν θα γινόταν δεκτό, σχολίασε στο Defence One ο Μίκελ Ρούνγκε Ολεσεν, ερευνητής στο Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών στην Κοπεγχάγη.

Οι θαλάσσιοι δρόμοι και η Αρκτική

Περνώντας στο δεύτερο ζήτημα, η Γροιλανδία έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει σε σχέση με τους θαλάσσιους δρόμους, αποτελώντας τη συντομότερη διαδρομή μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ. Πιο συγκεκριμένα, η Αρκτική ουσιαστικά συνίσταται σε τρεις κρίσιμους για τη ναυσιπλοΐα δρόμους, που θα μπορούσαν να μειώσουν τον χρόνο του ταξιδιού από την Κίνα προς την Ευρώπη έως και κατά 40% σε σύγκριση με τη διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Πρόκειται για τη Βόρεια Θαλάσσια Διαδρομή, το Βορειοδυτικό Πέρασμα και τη Διαπολική Θαλάσσια Διαδρομή. Τα τελευταία χρόνια, δε, παρότι είναι καλυμμένοι με πάγο, αποκτούν μείζονα σημασία λόγω της κλιματικής αλλαγής: Η Αρκτική θερμαίνεται τέσσερις φορές ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, με αποτέλεσμα -όπως αναφέρει ο «Economist»- από το 1978 η παγοκάλυψη να συρρικνώνεται κατά περίπου 78.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ετησίως. Τον Ιούνιο του 2023, μάλιστα, μελέτη στο περιοδικό «Nature Communications» έδειξε ότι το πρώτο καλοκαίρι χωρίς πάγο στην Αρκτική θα μπορούσε να έρθει ήδη από τη δεκαετία του 2040, ακόμα και αν ο κόσμος μειώσει σημαντικά τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Η εξέλιξη αυτή, που απειλεί τεράστιες περιοχές του πλανήτη με καταστροφή λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας, ανοίγει μια νέα δυνατότητα για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα: Καθώς οι πάγοι αραιώνουν και η τεχνολογία για πλεύση σε περιοχές με ψυχρά ύδατα βελτιώνεται, καθίσταται ολοένα πιο εύκολο να διασχίσει ένα πλοίο την Αρκτική. Το 2025, το εμπορικό «Istanbul Bridge» έγινε το πρώτο πλοίο που ταξίδεψε από την Κίνα στην Ευρώπη μέσω της βόρειας θαλάσσιας διαδρομής, γνωστής και ως «Πολικός Δρόμος του Μεταξιού». Το πλοίο ταξίδεψε από το Νίνγκμπο της Κίνας στο Φέλιξστοου του Ηνωμένου Βασιλείου σε περίπου 20 ημέρες.

Πλούσια σε σπάνιες γαίες

Σύμφωνα με στοιχεία του Marine Exchange of Alaska, ενός οργανισμού παρακολούθησης της ναυτιλίας, τα οποία επικαλείται ο «Guardian», το 2024 πραγματοποιήθηκαν 665 διάπλοες μέσω των Στενών του Μπέρινγκ, που χωρίζει τη Ρωσία από τις ΗΠΑ (σ.σ.: Αλάσκα), σημειώνοντας αύξηση 175% σε σχέση με τους 242 διάπλοες του 2010. Τέλος, ας μη λησμονείται ότι η Γροιλανδία θεωρείται πως είναι ιδιαίτερα πλούσια σε σπάνιες γαίες, ούσα η 8η «χώρα» στη σχετική καταμέτρηση του αμερικανικού γεωλογικού ινστιτούτου, που κατέταξε κράτη με βάση τα εκτιμώμενα κοιτάσματα που υπάρχουν στο έδαφός τους (1,5 εκατ. μετρικοί τόνοι, με τις ΗΠΑ στους 1,9 εκατ. μετρικούς τόνους). Η Γροιλανδία φιλοξενεί δύο από τα μεγαλύτερα γνωστά κοιτάσματα σπάνιων γαιών, στο Kvanefjeld και στο Tanbreez, στον Νότο. Το ενδιαφέρον, δε, όλο και αυξάνεται: Η κινεζική Shenghe Resources είναι ο μεγαλύτερος μέτοχος του έργου Kvanefjeld, με μερίδιο 12,5%, σύμφωνα με το Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά