Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σήμερα σε μια κρίσιμη καμπή. Η συνεδρίαση της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Τετάρτη 21 Ιανουαρίου ήταν αφιερωμένη στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της τελευταίας Συνόδου Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, καθώς και στη συζήτηση για μια πιο κυρίαρχη και ανθεκτική Ευρώπη, αναδεικνύοντας με σαφήνεια τις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στον διεθνή στίβο.

Με τη συμμετοχή των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Αντόνιο Κόστα και Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αντίστοιχα, η συζήτηση επικεντρώθηκε τόσο στις γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις όσο και στην ανάγκη για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία.

Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, τόνισε ότι η υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και του πολυμερισμού αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν δίστασε να καταδικάσει παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε διάφορα σημεία του πλανήτη – από την Ουκρανία και τη Γροιλανδία έως το Ιράν, το Σουδάν και το Αφγανιστάν. Με αφορμή τη σύγκληση της έκτακτης Συνόδου Κορυφής την Πέμπτη στο Στρασβούργο, επανέλαβε την αποφασιστικότητα της ΕΕ να παραμείνει ενωμένη γύρω από βασικές αρχές, όπως η εδαφική ακεραιότητα και η κυριαρχία των κρατών-μελών, ενώ τόνισε τη σημασία της αλληλεγγύης προς τη Δανία και τη Γροιλανδία.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην αμερικανοευρωπαϊκή σχέση, με τον Αντόνιο Κόστα να προειδοποιεί ότι η επιβολή περαιτέρω δασμών από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να βλάψει τις διμερείς σχέσεις. Παράλληλα, επανέλαβε τη βούληση της Ευρώπης να αμυνθεί απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή εκβιασμού, διατηρώντας, ωστόσο, μια ανοιχτή γραμμή για εποικοδομητικό διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στο μέτωπο της οικονομίας, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπερασπίστηκε τη συμφωνία ΕΕ–Mercosur ως «ιστορική», υπογραμμίζοντας τη γεωπολιτική, πολιτική και οικονομική της σημασία σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία μιας ισχυρής ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, την ανάγκη μείωσης της γραφειοκρατίας και τη διασφάλιση προσιτής, ασφαλούς και βιώσιμης ενέργειας. Τέλος, αναφέρθηκε στην ψηφιακή κυριαρχία και στην προστασία των παιδιών από τις επιπτώσεις των τεχνολογικών προκλήσεων και των ανεξέλεγκτων μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, περιέγραψε με σαφήνεια τη «σεισμική αλλαγή στην παγκόσμια τάξη», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη για αποφασιστική δράση και ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας, ιδιαίτερα στους τομείς της ασφάλειας και της οικονομίας. Σε θέματα ασφάλειας, επανέλαβε ότι το μέλλον της Γροιλανδίας ανήκει αποκλειστικά στους Γροιλανδούς, ενώ τόνισε την ανάγκη συνεργασίας με τις ΗΠΑ για την ασφάλεια της Αρκτικής. Προειδοποίησε, παράλληλα, ότι η επιβολή δασμών θα μπορούσε να προκαλέσει μια «επικίνδυνη καθοδική σπείρα» μεταξύ συμμάχων.

Στο οικονομικό πεδίο, η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι οι εμπορικές συμφωνίες, όπως εκείνη με τη Mercosur και η επερχόμενη με την Ινδία, θα ενισχύσουν τις ευρωπαϊκές οικονομικές δυνατότητες, θα διασφαλίσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού, θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και θα συμβάλουν στην ευρωπαϊκή ανεξαρτησία. Ανακοίνωσε επίσης αυξημένες επενδύσεις της ΕΕ στη Γροιλανδία, τόσο στην τοπική οικονομία όσο και στις υποδομές, ενισχύοντας τη συνεργασία με εταίρους για την Αρκτική και επανεξετάζοντας τη γενικότερη στρατηγική ασφάλειας της ΕΕ με βάση τις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες.

Η συζήτηση στην Ολομέλεια ανέδειξε την ανησυχία των ευρωβουλευτών για την ταχύτητα των διεθνών εξελίξεων και την ανάγκη η Ευρώπη να διαφυλάξει τις δημοκρατικές αξίες και το διεθνές δίκαιο. Η Ουκρανία βρέθηκε στο επίκεντρο, με ευρεία στήριξη για τη συνέχιση της βοήθειας, συμπεριλαμβανομένου του ταμείου στήριξης ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ. Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια εξαρτάται από την αποτροπή των επιδιώξεων της Ρωσίας, ενώ υπογραμμίστηκε η ανάγκη ενίσχυσης της στρατηγικής αυτονομίας και αξιοποίησης των υφιστάμενων ευρωπαϊκών εργαλείων, όπως ο μηχανισμός κατά του εκβιασμού.

Στο πεδίο της εμπορικής πολιτικής, οι απόψεις ήταν αντικρουόμενες, καθώς πολλοί ευρωβουλευτές τόνισαν τα οφέλη της συμφωνίας Mercosur για την ανθεκτικότητα και τη διεθνή επιρροή της Ευρώπης, ενώ άλλοι προειδοποίησαν για τις αρνητικές επιπτώσεις της στους αγρότες και στα νέα, χαλαρότερα πρότυπα παραγωγής που ενδέχεται να επιφέρει. Παρά τις διαφορές, υπήρξε κοινή συναίνεση ότι η Ευρώπη πρέπει να ενεργεί με ενότητα και αποφασιστικότητα για να παραμείνει κυρίαρχη, ασφαλής και αξιόπιστη στον παγκόσμιο στίβο.

Συμπερασματικά, η συζήτηση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δείχνει ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μια ιστορική καμπή. Η ενίσχυση της κυριαρχίας, η προάσπιση του διεθνούς δικαίου και των αξιών, η οικονομική και ψηφιακή αυτονομία και η στρατηγική ασφάλεια αποτελούν σήμερα προτεραιότητες πρώτης γραμμής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αντιμετωπίσει τις νέες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις με ενότητα, αποφασιστικότητα και στρατηγική μακροπρόθεσμη σκέψη, προκειμένου να διασφαλίσει ένα μέλλον ασφαλές, βιώσιμο και ισχυρό για τους πολίτες της.