Το ζήτημα της διαδοχής στη ρωσική ηγεσία κερδίζει έδαφος στο διεθνές προσκήνιο. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση της Daily Mail που βασίζεται σε ανάλυση του αμερικανικού ερευνητικού κέντρου RAND, η επόμενη ημέρα για τη Ρωσία μετά τον Βλαντίμιρ Πούτιν αποτελεί αντικείμενο εκτενούς μελέτης. Οι ειδικοί προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν ποιες δυνάμεις θα διαμορφώσουν το μέλλον της χώρας όταν ο νυν ηγέτης δεν θα βρίσκεται πλέον στην εξουσία.

Διαβάστε: Δεν αποκλείει η Ρωσία συνάντηση Πούτιν με Ζελένσκι: Σωστή προετοιμασία για επίτευξη αποτελεσμάτων


Βλαντίμιρ Πούτιν: Ο μακροβιότερος ηγέτης μετά τον Στάλιν

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, γεννημένος στις 7 Οκτωβρίου 1952, έχει πλέον συμπληρώσει 73 χρόνια. Αυτή η ηλικία ταυτίζεται ιστορικά με το χρονικό σημείο που οι περισσότεροι Ρώσοι ηγέτες έφυγαν από τη ζωή. Ως ο μακροβιότερος ηγέτης της Ρωσίας από την εποχή του Στάλιν, εξακολουθεί να κρατά σταθερά τα ηνία της εξουσίας παρά τις πολλαπλές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η χώρα του. Κορυφαίοι αναλυτές του RAND Europe εκτιμούν ότι ο Ρώσος πρόεδρος θα αποχωρήσει από τη ζωή ενώ θα βρίσκεται ακόμη στην προεδρία, εκτός αν επέλθουν ριζικές αλλαγές στο εσωτερικό της χώρας. Η πρόβλεψη αυτή στηρίζεται στην ισχυρή θέση που έχει οικοδομήσει ο ίδιος μέσα στο ρωσικό πολιτικό σύστημα.

Γιατί η ανατροπή φαντάζει απίθανη & το σενάριο της δολοφονίας

Παρά την οικονομική δυσπραγία που βιώνει η Ρωσία και τις τεράστιες ανθρώπινες απώλειες στο ουκρανικό μέτωπο, που ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο άνδρες, οι πιθανότητες βίαιης ανατροπής του Πούτιν παραμένουν εξαιρετικά χαμηλές. Ο λόγος είναι απλός: έχει τοποθετήσει αφοσιωμένους συνεργάτες σε κάθε κρίσιμη θέση εξουσίας. Όπως τονίζει η έρευνα του RAND, ο Πούτιν προωθεί αποκλειστικά άτομα από τον στενό του κύκλο, συνήθως πρώην συναδέλφους από τις μυστικές υπηρεσίες. Η συγκέντρωση εξουσίας γύρω από το πρόσωπό του έχει ενταθεί ακόμη περισσότερο μετά την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης στην Ουκρανία το 2022. Η συστηματική καταστολή κάθε αντιφρονούντος και η εξόντωση πολιτικών αντιπάλων, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτή του Αλεξέι Ναβάλνι, έχουν εξασφαλίσει στον Ρώσο ηγέτη σχετική ηρεμία στο εσωτερικό μέτωπο. Δεν έχουν καταγραφεί σημαντικές λαϊκές εξεγέρσεις ούτε σε τοπικό ούτε σε εθνικό επίπεδο.

Ωστόσο, το ενδεχόμενο δολοφονίας του Βλαντίμιρ Πούτιν, έστω και λιγότερο πιθανό από άλλες εκδοχές, δεν αποκλείεται εντελώς. Η αυξανόμενη δυσφορία στις απομακρυσμένες και φτωχότερες περιοχές της Ρωσίας, που πλήττονται άμεσα από τις συνέπειες του πολέμου, θα μπορούσε να γεννήσει απρόβλεπτες αντιδράσεις. Η καθημερινότητα στη Μόσχα διαφέρει ριζικά από εκείνη των αγροτικών περιοχών. Οι τελευταίες αντιμετωπίζουν ακραία φτώχεια και αβεβαιότητα για το μέλλον τους. Με τους πόρους να στρέφονται προς τη χρηματοδότηση του πολέμου, η δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε πράξεις εναντίον της κεντρικής εξουσίας. Αν και ο Πούτιν έχει περιορίσει δραστικά τις δημόσιες εμφανίσεις του ενισχύοντας τα μέτρα προσωπικής ασφάλειας, το ενδεχόμενο μιας απρόβλεπτης επίθεσης εξακολουθεί να υφίσταται. Οι αναλυτές το θεωρούν εξίσου πιθανό με οποιοδήποτε άλλο σενάριο αλλαγής ηγεσίας.

Ποιοι θα διαδεχθούν τον Πούτιν

Η μελέτη εξετάζει διεξοδικά ποιες ομάδες ισχύος θα μπορούσαν να διαμορφώσουν τη μεταβατική περίοδο. Οι υποψήφιοι κυμαίνονται από τον εσωτερικό κύκλο του Κρεμλίνου και τα ανώτατα στελέχη των υπηρεσιών ασφαλείας μέχρι τεχνοκράτες και συμβιβαστικές προσωπικότητες που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν ομαλή μετάβαση. Το κεντρικό συμπέρασμα της έρευνας είναι σαφές: η διαδοχή δεν θα είναι ούτε απλή ούτε εύκολα προβλέψιμη. Οι παράγοντες που θα την επηρεάσουν είναι πολλοί και αλληλένδετοι.

Προειδοποίηση προς τη Δύση

Το RAND απευθύνει σαφές μήνυμα προς τις δυτικές κυβερνήσεις: οι μέρες του Πούτιν είναι μετρημένες και πρέπει να υπάρξει προετοιμασία για την αναταραχή που ενδέχεται να ακολουθήσει. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η μελέτη, η κατάσταση στη Ρωσία έχει ωριμάσει για ριζικές αλλαγές. Είτε πρόκειται για εσωτερική ανατροπή από το περιβάλλον του Ρώσου προέδρου, είτε για λαϊκή εξέγερση με δημοκρατικά χαρακτηριστικά, είτε για στρατιωτικό πραξικόπημα, η διεθνής κοινότητα οφείλει να έχει σχέδια για όλα τα πιθανά σενάρια. Η αστάθεια που θα προκύψει από την αλλαγή ηγεσίας σε μια πυρηνική δύναμη όπως η Ρωσία απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό και προνοητικότητα. Παρά τις εντεινόμενες πιέσεις από την αποτυχία επίτευξης των στρατιωτικών στόχων στην Ουκρανία και τις οικονομικές κυρώσεις της Δύσης, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν αναμένεται να εκδιωχθεί. Αντίθετα, όλα δείχνουν ότι θα παραμείνει στην προεδρία μέχρι το τέλος της ζωής του, κάτι που σύμφωνα με αναφορές για προβλήματα υγείας και αναζήτηση εναλλακτικών θεραπειών, μπορεί να συμβεί νωρίτερα από όσο πολλοί αναμένουν.