EnΘρίλερ στο Ιράν: Κινητικότητα στις "κατεστραμμένες" πυρηνικές εγκαταστάσεις - Δορυφορικές εικόνες
Στέγαστρα στη Νατάνζ και το Ισφαχάν
Έχουν κατασκευαστεί στέγες πάνω από δύο κατεστραμμένα κτίρια στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν που εμποδίζουν τους δορυφόρους να διακρίνουν τι συμβαίνει στο έδαφος
Στέγαστρα καλύπτουν τις κατεστραμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις
Σύμφωνα με δορυφορικές εικόνες της εταιρείας Planet Labs PBC, έχουν κατασκευαστεί στέγες πάνω από δύο κατεστραμμένα κτίρια στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ισφαχάν και της Νατάνζ. Πρόκειται για την πρώτη σημαντική δραστηριότητα που καταγράφεται μέσω δορυφόρου στις πληγείσες εγκαταστάσεις μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ισραήλ με το Ιράν τον Ιούνιο, όπως αναφέρει το Associated Press. Τα στέγαστρα αυτά εμποδίζουν τους δορυφόρους να παρακολουθούν τις εξελίξεις στο έδαφος, ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο οι επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας μπορούν να ελέγχουν τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, αφού το Ιράν έχει αποκλείσει την άμεση πρόσβασή τους.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει απαιτήσει επανειλημμένα από το Ιράν να διαπραγματευτεί συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα, προκειμένου να αποτραπούν νέα αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη μετακινήσει το αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln μαζί με αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων πυραύλων στη Μέση Ανατολή, αν και παραμένει ασαφές αν ο Τραμπ θα προχωρήσει τελικά σε χρήση στρατιωτικής βίας. Ειδικοί που εξέτασαν τις δορυφορικές εικόνες εκτιμούν ότι τα νέα στέγαστρα δεν αποτελούν ένδειξη έναρξης ανασυγκρότησης των βαριά κατεστραμμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων. Αντίθετα, πιστεύεται ότι εντάσσονται στις προσπάθειες του Ιράν να αξιολογήσει αν βασικά περιουσιακά στοιχεία, όπως περιορισμένα αποθέματα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, επέζησαν από τα πλήγματα. Η Andrea Stricker, αναλύτρια για το Ιράν στο Foundation for Defense of Democracies, δήλωσε ότι η Τεχεράνη θέλει να αποκτήσει πρόσβαση σε όποια στοιχεία υπάρχουν χωρίς το Ισραήλ ή οι Ηνωμένες Πολιτείες να δουν τι έχει επιβιώσει από τα πλήγματα.
Οι τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν
Πριν από την έναρξη του 12ήμερου πολέμου τον Ιούνιο, η Ισλαμική Δημοκρατία διέθετε τρεις μεγάλες πυρηνικές εγκαταστάσεις συνδεδεμένες με το πυρηνικό της πρόγραμμα. Το Ιράν υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι το πρόγραμμα έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα, ωστόσο τα τελευταία χρόνια Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει ότι η χώρα θα μπορούσε να επιδιώξει την κατασκευή πυρηνικού όπλου.
Η Δύση και η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας εκτιμούν ότι το Ιράν διέθετε οργανωμένο πρόγραμμα πυρηνικών όπλων έως το 2003. Οι τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις είναι:
- Νατάνζ: Περίπου 220 χιλιόμετρα νότια της πρωτεύουσας, αποτελείται από σύμπλεγμα υπέργειων και υπόγειων εργαστηρίων όπου πραγματοποιούνταν το μεγαλύτερο μέρος του εμπλουτισμού ουρανίου
- Ισφαχάν: Γνωστή κυρίως για την παραγωγή του αερίου ουρανίου που τροφοδοτεί τους φυγοκεντρητές
- Φορντό: Περίπου 95 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας, φιλοξενούσε ιδιαίτερα οχυρωμένη εγκατάσταση εμπλουτισμού κάτω από βουνό
Τα ισραηλινά και αμερικανικά πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις
Κατά τον περσινό πόλεμο, το Ισραήλ έπληξε πρώτο τις πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενώ ακολούθησαν αμερικανικά πλήγματα με διατρητικές βόμβες καταφυγίων και πυραύλους κρουζ Tomahawk. Τα αμερικανικά πλήγματα υποβάθμισαν σημαντικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, σύμφωνα με τη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου που δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο, αν και τα δημόσια στοιχεία για το εύρος των ζημιών παραμένουν περιορισμένα. Πριν από τον πόλεμο, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας είχε αναφέρει ότι το Ιράν χρησιμοποιούσε στη Νατάνζ προηγμένους φυγοκεντρητές για τον εμπλουτισμό ουρανίου έως και 60%, πολύ κοντά στα επίπεδα οπλικού βαθμού του 90%. Εκτιμάται ότι μέρος του υλικού βρισκόταν στις εγκαταστάσεις όταν ολόκληρο το συγκρότημα δέχθηκε επίθεση.
Η κατασκευή στεγάστρων στη Νατάνζ και το Ισφαχάν
Το Ισραήλ έπληξε το κύριο υπέργειο κτίριο εμπλουτισμού στη Νατάνζ, γνωστό ως Pilot Fuel Enrichment Plant, στις 13 Ιουνίου, αφήνοντάς το λειτουργικά κατεστραμμένο και προκαλώντας σοβαρές ζημιές στις υπόγειες αίθουσες όπου βρίσκονταν συστοιχίες φυγοκεντρητών. Ακολούθησε το αμερικανικό πλήγμα στις 22 Ιουνίου, το οποίο έπληξε τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις της Νατάνζ με διατρητικές βόμβες καταφυγίων. Εικόνες της Planet Labs PBC δείχνουν ότι το Ιράν άρχισε τον Δεκέμβριο να κατασκευάζει στέγαστρο πάνω από την κατεστραμμένη εγκατάσταση και ολοκλήρωσε τις εργασίες έως το τέλος του μήνα. Η Τεχεράνη δεν έχει προβεί σε δημόσια τοποθέτηση για τις εργασίες αυτές, ενώ το ηλεκτρικό σύστημα της Νατάνζ φαίνεται να παραμένει κατεστραμμένο. Στο Ισφαχάν, το Ιράν ξεκίνησε την κατασκευή αντίστοιχου στεγάστρου πάνω από ένα κτίριο κοντά στη βορειοανατολική γωνία της εγκατάστασης, ολοκληρώνοντας τις εργασίες στις αρχές Ιανουαρίου. Η ακριβής λειτουργία του κτιρίου δεν είναι δημόσια γνωστή, αν και ο ισραηλινός στρατός είχε αναφέρει ότι τα πλήγματα στόχευαν εγκαταστάσεις που συνδέονται με την κατασκευή φυγοκεντρητών.
Δείτε εικόνες:
Νέα υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση στη Νατάνζ
Παράλληλα, το Ιράν φαίνεται να συνεχίζει εργασίες εκσκαφής που ξεκίνησε το 2023 στο Kūh-e Kolang Gaz Lā, λίγες εκατοντάδες μέτρα νότια της περιμετρικής περίφραξης του συγκροτήματος της Νατάνζ. Δορυφορικές εικόνες δείχνουν σωρούς χώματος από τις εκσκαφές να αυξάνονται σε μέγεθος, γεγονός που ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι κατασκευάζεται εκεί νέα υπόγεια πυρηνική εγκατάσταση. Στο μεταξύ, δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι δύο σήραγγες σε βουνό κοντά στην εγκατάσταση του Ισφαχάν έχουν γεμίσει με χώμα, ένα μέτρο προστασίας από πυραυλικά πλήγματα που το Ιράν είχε εφαρμόσει λίγο πριν από τον πόλεμο του Ιουνίου. Μια τρίτη σήραγγα φαίνεται να έχει καθαριστεί από τα μπάζα, ενώ κοντά στην είσοδό της έχουν κατασκευαστεί νέοι τοίχοι ως πρόσθετο μέτρο ασφαλείας.
Η Σάρα Μπούρκχαρντ, ανώτερη ερευνήτρια στο Institute for Science and International Security που παρακολουθεί επί χρόνια τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, δήλωσε ότι τα στέγαστρα φαίνεται να αποτελούν μέρος μιας επιχείρησης ανάκτησης όποιων στοιχείων έχουν απομείνει, χωρίς να γίνεται γνωστό τι ακριβώς απομακρύνεται από εκεί. Ο Σιν Ο΄Κόνορ, ειδικός στην εταιρεία ανοικτών πηγών πληροφοριών Janes, συμφώνησε ότι ο στόχος πιθανότατα είναι η απόκρυψη δραστηριότητας και όχι η επισκευή ή η ανακατασκευή μιας εγκατάστασης για μελλοντική χρήση. Από το τέλος του πολέμου, το Ιράν έχει κινηθεί για την ανασυγκρότηση του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων, ανακατασκευάζοντας εγκαταστάσεις που συνδέονται με αυτό, σύμφωνα με προγενέστερα ρεπορτάζ του Associated Press. Στις εργασίες αυτές περιλαμβάνεται και δραστηριότητα στο στρατιωτικό συγκρότημα Παρτσίν, νοτιοανατολικά της Τεχεράνης. Τις τελευταίες εβδομάδες, το Ιράν εργάζεται για την αποκατάσταση εγκατάστασης στο Παρτσίν που το Institute for Science and International Security έχει ταυτοποιήσει ως Taleghan 2. Η εγκατάσταση αυτή είχε καταστραφεί από ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα τον Οκτώβριο του 2024.
Εγκατάσταση για δοκιμές πυρηνικών εκρηκτικών
Σύμφωνα με το ινστιτούτο, αρχείο ιρανικών πυρηνικών δεδομένων που είχε κατασχεθεί νωρίτερα από το Ισραήλ ταυτοποιούσε το κτίριο ως χώρο που φιλοξενούσε θάλαμο εκρήξεων και ειδικό σύστημα ακτίνων Χ για τη μελέτη δοκιμών εκρηκτικών. Τέτοιες δοκιμές θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε έρευνα για τη συμπίεση πυρήνα ουρανίου με εκρηκτικά, μια διαδικασία απαραίτητη για πυρηνικό όπλο τύπου έκρηξης. Δορυφορικές φωτογραφίες δείχνουν ότι τους τελευταίους μήνες πραγματοποιούνται κατασκευαστικές εργασίες στο Taleghan 2. Τις εργασίες αυτές έχουν επίσης επισημάνει η εταιρεία ανοικτών πηγών πληροφοριών Janes, καθώς και το ίδιο το ινστιτούτο. Ο Λούις Σμαρτ, αναλυτής της Janes που μελετά το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, δήλωσε ότι η ανασυγκρότηση αυτή έγινε πολύ γρήγορα. Η εγκατάσταση επεκτείνεται, πιθανόν ώστε να καταστεί πιο ανθεκτική σε επιθέσεις διείσδυσης και βομβαρδισμούς. Τοποθετείται ένας σχετικά μεγάλος θάλαμος περιορισμού, ο οποίος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για δοκιμές ισχυρών εκρηκτικών.
