Αν κάτι χαρακτηρίζει το ευρωπαϊκό οικοδόμημα από τη συγκρότησή του, αυτό ήταν η υιοθέτηση πιθανών διαφορετικών «ατραπών» ως προς τον τρόπο που αυτό έπρεπε να αναπτυχθεί: Απλοποιώντας τη συζήτηση περί των διαφορετικών σχολών και αν βάλει κανείς μερικές «επικεφαλίδες», θα δει ότι το εκκρεμές πάντοτε κινείτο μεταξύ της ομοσπονδιοποίησης (έμφαση στα υπερεθνικά όργανα, στις «Βρυξέλλες») και του διακυβερνητισμού (έμφαση στα κράτη-μέλη), μεταξύ της ανάγκης να «προχωρήσουμε όλοι με τον ίδιο βηματισμό» και της ανάγκης να υπάρξουν μικρότερα groups, που επιθυμούν να εντατικοποιήσουν τη συνεργασία τους περισσότερο, έναντι των υπολοίπων, δημιουργώντας την Ευρώπη των δύο ή των τριών ταχυτήτων, όπως συχνά γίνεται λόγος στη δημόσια σφαίρα.

Διαβάστε: Iσραήλ: "Ο Νετανιάχου γνώριζε από το 2018 για σχέδιο επίθεσης της Χαμάς με την ονομασία 'Τα Τείχη της Ιεριχούς"

Οι αντιστοιχίες πίσω από τις θεωρίες

Φυσικά, επειδή πίσω από τις θεωρητικές προσεγγίσεις πάντα υπάρχουν είτε προσωπικότητες είτε κράτη που έχουν παρουσία στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση από τη «γέννηση» της διαδικασίας, θα πρέπει να γίνουν και οι αντιστοιχίες, που σε καμία περίπτωση δεν είναι αποκλειστικές: Βλέπει κανείς την έκφραση φεντεραλιστικών θέσεων από την Ιταλία και από προσωπικότητες όπως ο Μάριο Ντράγκι και ο Ενρίκο Λέτα (θυμίζοντας ίσως το ότι η Ρώμη αποτέλεσε την πόλη υπογραφής των ιδρυτικών συνθηκών του 1957 για την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας), την ώρα που η Γερμανία φαίνεται να… παίζει σε διπλό ταμπλό, αν αναλογιστεί κανείς, μένοντας και στα τρέχοντα, το ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι η πρόεδρος της Κομισιόν (του πλέον υπερεθνικού οργάνου), ή την πρόταση που κατέθεσε ο Μάνφρεντ Βέμπερ περί ενός «Ευρωπαίου προέδρου» (συγχωνεύοντας τα αξιώματα του προέδρου της Κομισιόν και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου), αλλά και το ότι ο αντικαγκελάριος και ΥΠ.ΟΙΚ. Κλινγκμπάιλ είναι αυτός που ανέλαβε πρωτοβουλία για την Ομάδα Ε6, με έναν πυρήνα, αποτελούμενο από τις Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία και Ολλανδία, να «προχωρά» σε άλλο μήκος κύματος και να γίνεται η «κινητήρια δύναμη» σε μια Ευρώπη -τελικά- δύο ταχυτήτων.

Ο παράγοντας Τραμπ

Η συζήτηση αυτή, πέραν του ότι μπορεί να οδηγήσει και σε πρακτικά αποτελέσματα, όπως, για παράδειγμα, την καθιέρωση ενισχυμένων πλειοψηφιών αντί ομοφωνίας ακόμα και σε ζητήματα «σκληρής πολιτικής» (καταφέροντας μια «νίκη» έναντι της κατίσχυσης του έθνους-κράτους, ακόμα και σε σχέση με τον πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας), αποκτά ιδιαίτερη σημασία σήμερα, με την Ευρώπη να «αφυπνίζεται» και… άγρια, λόγω του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος όχι μόνο επιθυμεί η «γηραιά ήπειρο» να αναλάβει ένα πολύ μεγαλύτερο τμήμα της υπεράσπισης του εαυτού της, αλλά βλέπει τουλάχιστον επικριτικά τέτοιου είδους υπερεθνικές οντότητες, που φαίνεται να υπερβαίνουν τη βεστφαλιανή λογική του διεθνούς συστήματος (σ.σ.: πρόκειται για τη λογική που κυριάρχησε στο διεθνές σύστημα από το 1648 και το τέλος του Τριακονταετούς Πολέμου, η λογική του κυρίαρχου κράτους, με βάση την οποία οι εσωτερικές υποθέσεις ενός κράτους είναι δική του υπόθεση και δεν αφορούν τα υπόλοιπα, επιτρέποντας τη συνύπαρξη ύστερα από μια από τις καταστρεπτικότερες πολεμικές αναμετρήσεις στην ευρωπαϊκή Ιστορία).

Μάριο Ντράγκι: Ο πραγματιστικός φεντεραλισμός

Αν εστιάσει κανείς πιο αναλυτικά στις διαφορετικές προτάσεις και όπως έχουν εκφραστεί από τα πρόσωπα με ρόλο στην τρέχουσα ευρωπαϊκή πραγματικότητα, θα μπορούσε να επικεντρωθεί, όπως φαίνεται και από την ανωτέρω ανάλυση, στους εξής: - Μάριο Ντράγκι (επικεφαλής του οργάνου που αποτυπώνει πιο ξεκάθαρα από οτιδήποτε άλλο, ίσως, την προσπάθεια για ενιαία ευρωπαϊκή ταυτότητα, το κοινό νόμισμα): Ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και πρώην Ιταλός πρωθυπουργός, πέραν της ομώνυμης έκθεσης, που έχει παρουσιάσει το 2024 (πριν από την εκλογή Τραμπ) και εστιάζει στην ανάγκη αύξησης της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε. μέσα από την ενοποίηση και την εμβάθυνση της συνεργασίας, αναφέρθηκε τον Οκτώβριο του 2025 στο δόγμα του πραγματιστικού φεντεραλισμού. Μιλώντας για μια ευρωπαϊκή «συνομοσπονδία» που δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις σύγχρονες προκλήσεις της μονομέρειας, του προστατευτισμού και της υπό διαμόρφωση διεθνούς τάξης, ο Ντράγκι εστίασε στην ανάγκη να υπάρξει ένας «πραγματιστικός φεντεραλισμός» απέναντι στις μακρόσυρτες ευρωπαϊκές διαδικασίες λήψης αποφάσεων, που συχνά οδηγούν λόγω μεγάλων χασμάτων σε ακινησία, που βασίζεται στην ευελιξία και στην προσέγγιση ανά θεματική ενότητα, πέραν των αναφερθέντων ευρωπαϊκών μηχανισμών λήψης αποφάσεων.

Οι "συνασπισμοί προθύμων" και η Ομάδα Ε6

Ουσιαστικά, αυτή η προσέγγιση, που βασίζεται σε «συνασπισμούς προθύμων», όπως ανέφερε, θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμπράξεις ηγέτιδων δυνάμεων στη βιομηχανία προκειμένου να πρωταγωνιστήσουν σε κρίσιμους τομείς όπως οι ημιαγωγοί, επιχειρώντας να δημιουργήσει ένα νέο δημοκρατικό μομέντουμ μέσα από τη συγκρότηση μιας πιο αποφασιστικής Ευρώπης, που θα μπορούσε να πρωταγωνιστήσει στο διεθνές σκηνικό. Κάτι τέτοιο, βέβαια, αφενός θα σήμαινε την κατάργηση του βέτο, αφετέρου δεν μοιάζει να απέχει και τόσο με την πρόταση που διατυπώνεται από το Βερολίνο (και τον αντικαγκελάριο Κλινγκμπάιλ, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω) για την προώθηση της Ομάδας Ε6, που χαρακτηρίζεται ως προσπάθεια συγκρότησης μιας «Ευρώπης δύο ταχυτήτων». Αλλωστε, η Ρώμη είναι τμήμα της εν λόγω προσπάθειας, που αριθμεί κατά σύμπτωση 6 μέλη, όσα και τα ιδρυτικά του ευρωπαϊκού οικοδομήματος (το 1957 ήταν η Ιταλία, η Γαλλία, η Ολλανδία, η Δυτική Γερμανία, το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο). Κάτι τέτοιο θυμίζει και την πρόταση Μακρόν το 2017 που ουσιαστικά συνίστατο στις «Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης», φέρνοντας στον νου την περίφημη ομιλία του Ουγκό το 1849.

Μάνφρεντ Βέμπερ: Ένας ενιαίος "Ευρωπαίος πρόεδρος"

-Μάνφρεντ Βέμπερ (από το Ευρωκοινοβούλιο, που εκφράζει πιο καθαρά από οτιδήποτε άλλο τη λογική του «Ευρωπαϊκού Δήμου»): Η πρότασή του για την ενοποίηση των «ευρωπαϊκών κεφαλών» (των αξιωμάτων που σήμερα κατέχουν η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα) δεν πέρασε απαρατήρητη. Πέραν των προσωπικών φιλοδοξιών που φέρεται να έχει για ένα τέτοιο αξίωμα, το οποίο, ενιαίο ον, θεωρείται πως θα μπορούσε να εξυπηρετήσει πιο αποτελεσματικά την Ε.Ε. στο διεθνές στερέωμα, ο επικεφαλής του ΕΛΚ ζητά ενδυνάμωση της ευρωπαϊκής «φωνής» στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, ενώ τάσσεται και αυτός υπέρ της κατάργησης της αρχής της ομοφωνίας, κάτι στο οποίο συμφωνεί και η -προερχόμενη επίσης από τους Χριστιανοδημοκράτες και το ΕΛΚ- Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία ζήτησε στην ετήσια ομιλία της για την κατάσταση της Ενωσης τον Σεπτέμβριο την «κατάργηση του ζυγού της ομοφωνίας» (σ.σ.: η φωνή των κρατών στο πιο καθαρά διακυβερνητικό όργανο της Ε.Ε., το Συμβούλιο, που απηχούσε τη διακυβερνητική λογική που εκφράστηκε από τον Σαρλ Ντε Γκωλ στο «λίκνο» της ευρωπαϊκής πορείας που ξεκίνησε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο).

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά