Η περσινή ομιλία του Τζέι Ντι Βανς είχε "παγώσει" την Ευρώπη αφού φανέρωνε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν να επιλέξουν ένα διαφορετικό δρόμο. Φέτος, στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια από την πρώτη στιγμή τον τόνο έδωσε η λογική της αναζήτησης συμμαχιών και του αναπροσανατολισμού. Σε αυτό το πλαίσιο κινήθηκε στην ομιλία του ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, που άνοιξε τις εργασίες της Συνόδου, την οποία έχει αποκαλέσει «σεισμογράφο για τις παγκόσμιες εξελίξεις». Αυτό προέκυψε και από άλλες παρεμβάσεις της πρώτης ημέρας. Μια μικρή λεπτομέρεια φωτίζει εξάλλου τη διαφορετική προσέγγιση της Γερμανίας: Η ομιλία του Γερμανού καγκελαρίου παραδοσιακά γινόταν τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, αλλά ο Μερτς την μετακίνησε στην έναρξη, για να δώσει τον τόνο από την πρώτη στιγμή.

Διαβάστε: Διάσκεψη Μονάχου: "Ζούμε σε μια νέα εποχή στη γεωπολιτική" το μήνυμα Ρούμπιο για την Ευρώπη - Πώς ξεκίνησε η Διάσκεψη Ασφαλείας (Βίντεο)

Διάσκεψη του Μονάχου: Η ομιλία του Φρίντριχ Μερτς

Διάγουμε περίοδο μεγάλων αλλαγών, επισήμανε στην παρέμβασή του ο Γερμανός καγκελάριος που αναφέρθηκε στα αναθεωρητικά σχέδια της Μόσχας, αλλά και στον αυξανόμενο στρατιωτικό ρόλο της Κίνας. «Η πολιτική των μεγάλων δυνάμεων είναι σκληρή και απρόβλεπτη», είπε και όρισε ως πρώτο καθήκον των Ευρωπαίων «να αναγνωρίσουμε αυτά τα δεδομένα, χωρίς μοιρολατρία.

Πρέπει να πιστέψουμε στις δυνάμεις και να απαντήσουμε σε αυτές τις προκλήσεις καθορίζοντας τους στόχους μας και τις δυνατότητές μας. Υπεράνω όλων η ελευθερία που την εγγυάται η ασφάλεια». Ωστοόσο, συνέχισε, «πρέπει να γυρίσουμε το διακόπτη μέσα στο μυαλό μας». Η υπερβολική ισχύς απειλεί την ελευθερία, αλλά το ίδιο, με άλλον τρόπο κάνει και η μειωμένη ισχύς. Δεν αρκεί απλώς να αντιδρούμε στους ελιγμούς και τις διαθέσεις των μεγάλων. Πρέπει να καθορίσουμε την δική μας ατζέντα. Ηγεσία μαζί με τους εταίρους και όχι φαντασιώσεις ηγεμονίας η προσέγγιση της Γερμανίας».

Όσο για τους άξονες της νέας προσέγγιση, ο Μερτς όρισε τη στρατιωτική ενίσχυση της Γερμανίας με στόχο μείωση της εξάρτησης, την ενίσχυση της ιδέας της Ευρώπης, που πρέπει να επικεντρωθεί στα βασικά, να αντιμετωπίσει τη γραφειοκρατία και την υπερβολική ρύθμιση, αλλά και μια νέα διατλαντική σχέση που θα επουλώσει το ρήγμα στη σχέση με τις ΗΠΑ. «Οι Δημοκρατίες χρειάζονται εταίρους και συμμάχους. Κανείς δεν μας επέβαλε την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Ήταν μια δική μας απόφαση που την αφήνουμε πλέον πίσω μας», τόνισε και επισήμανε ότι «θέλουμε ένα νέο δίκτυο εταίρων, που μπορεί να μην μας συνδέουν μαζί τους τα πάντα, αλλά μας συνδέουν πολλά». Ο Καναδάς, η Ινδία, η Τουρκία, η Νότια Αφρική, η Βραζιλία ήταν οι χώρες που ανέφερε ονομαστικά.

Πώς σχολιάστηκε η ομιλία του Γερμανού καγκελάριου

Πριν από την ομιλία του Γερμανού καγκελάριου, η Deutsche Welle σημείωνε ότι, μετά την υπόθεση της Γροιλανδίας (άλλο ένα σοκ για την ΕΕ), «η Ευρώπη είναι εντελώς ξύπνια και δείχνει ξεκάθαρα ότι τώρα κοιτάζει προς όλες τις κατευθύνσεις, όχι μόνο προς τις Ηνωμένες Πολιτείες». «Οι εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ με την ομάδα Mercosur και με την Ινδία αποτελούν ζωντανή απόδειξη της νεοαποκτηθείσας αυτοπεποίθησης της Ευρώπης», προσθέτει το γερμανικό δίκτυο.

Το Βερολίνο, σχολίαζε ειδικότερα το ελληνικό τμήμα, «δηλώνει πλέον ανοικτά ότι αναζητά νέες σταθερές και μακροχρόνιες συμμαχίες, επειδή ακριβώς οι παλιές κλονίζονται». Ένα θέμα είναι, βέβαια, πότε θα στρίψει το βαρύ καράβι της ΕΕ. Τα γερμανικά ΜΜΕ σχολίασαν ότι ο Μερτς απαντούσε με τον τρόπο του στην περσινή ομιλία του Βανς, αλλά προκαταλάμβανε την αυριανή ομιλία του Ρούμπιο. Το ερώτημα, όπως επισημαίνουν ορισμένοι Γερμανοί αρθρογράφοι, δεν είναι μόνο αν τον άκουσαν οι Αμερικανοί, αλλά αν «θα τον ακούσουν και οι Ευρωπαίοι».

Μακρόν: "Να δούμε την ισχύ συνολικά ως Ευρωπαίοι"

Μετά τις 20:00 (ώρα Ελλάδας) άρχισε η ομιλία του Εμανουέλ Μακρόν, που επίσης αναμενόταν με μεγάλο ενδιαφέρον. Έστειλε, καταρχάς, «μήνυμα ελπίδας και αποφασιστικότητας. Η Ευρώπη μπορεί να γίνει ισχυρότερη. Χρειαζόμαστε μια θετική προσέγγιση». Πρέπει να είμαστε υπερήφανοι ως Ευρωπαίοι και να προβάλλουμε τα επιτεύγματά μας, συνέχισε και, αφού έκανε αναφορά στο Ουκρανικό, τόνισε ότι «δεν μπορεί να υπάρξει ειρήνη χωρίς τους Ευρωπαίους». Επισήμανε ότι «όλα όσα αφορούν τους Ευρωπαίους πρέπει να αποφασιστούν και από τους Ευρωπαίους. Θα συνεχίσουμε να ζούμε δίπλα στη Ρωσία και αυτή τη γειτονία θα πρέπει να την προσδιορίσουμε εμείς.

Σε αυτό το νέο πλαίσιο πρέπει να γίνουμε πιο ισχυροί, πιο ανεξάρτητοι. Δεν εννοώ τη Γαλλία. Δεν εννοώ τη Γερμανία. Εννοώ την Ευρώπη συνολικά. Να δούμε την ισχύ συνολικά ως Ευρωπαίοι. Να απαλλαγούμε από εξαρτήσεις σε μια σειρά τομείς. Να θέσουμε ξεκάθαρους στόχους».

Η υποστήριξη της Κάγια Κάλας

Η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική της ΕΕ Κάγια Κάλας έδωσε το στίγμα της πολιτικής της Ένωσης σε ένα πάνελ το οποίο εξελίχθηκε σε ένα άτυπο ευρω-αμερικανικό ντιμπέιτ, όπως σχολιάζει η Deutsche Welle. «Ποια είναι η διαφορά όταν η Ρωσία κάνει πόλεμο; Τον κάνει μόνη της, γιατί δεν έχει συμμάχους, ενώ όταν οι ΗΠΑ κάνουν πόλεμο, πηγαίνουμε μαζί σας και χάνουμε δικούς μας ανθρώπους σε αυτόν τον πόλεμο. Η διαφορά ανάμεσα σε εσάς και σε άλλες δυνάμεις είναι ότι εσείς έχετε συμμάχους» επισήμανε.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η παρότρυνση της Κάλας προς την ΕΕ να προχωρήσει σε κοινή ανάληψη χρέους για τις αμυντικές δαπάνες, όπως είχε γίνει με αφορμή την πανδημία. Υπενθύμισε μάλιστα ότι σε εποχές πανδημίας οι Ευρωπαίοι είχαν προχωρήσει για πρώτη φορά σε μία κοινή ανάληψη χρέους, καθώς έπρεπε «να αντιμετωπιστεί μία απειλή που ήταν κοινή για όλη την Ευρώπη». Το ίδιο συμβαίνει και σήμερα, γι αυτό και η ίδια θεωρεί ότι ο κοινός δανεισμός «έχει νόημα», παρότι σέβεται τις «ευαισθησίες» που επικρατούν στη γερμανική κοινή γνώμη.

Φωνές παρότρυνσης

Το ίδιο επισήμανε σε άλλη παρέμβαση ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ που επισήμανε ότι οι Ευρωπαίοι μπορούν να διασφαλίσουν και μόνοι τους την άμυνά τους, για να προσθέσει ότι «μπορούμε και να βοηθήσουμε τους Αμερικανούς, αν μας χρειαστούν».

Το μήνυμα έρχεται ακόμη και από τους Γερμανούς βιομήχανους: «Η άμυνα της Ευρώπης πρέπει να σχεδιαστεί και να προετοιμαστεί, εάν χρειαστεί, εναντίον της Ουάσιγκτον».