Μόλις λίγα 24ωρα από την εσπευσμένη επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο, με σκοπό να επιχειρηματολογήσει υπέρ της ανάληψης άμεσης δράσης από τις ΗΠΑ, οι λεπτομέρειες της συνάντησης των δύο ηγετών παραμένουν άγνωστες. Οι δύο πλευρές -τουλάχιστον δημοσίως- δεν έδωσαν την εντύπωση κοινού βηματισμού, με τον πρόεδρο Τραμπ να επιμένει σε διπλωματικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν και την ισραηλινή πλευρά να επιθυμεί διακαώς την εξουδετέρωση του βαλλιστικού πυραυλικού προγράμματος. Ωστόσο, η «Wall Street Journal» ανέφερε την Τετάρτη ότι το υπουργείο Αμυνας των ΗΠΑ διέταξε μια δεύτερη ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου να αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, άφησε ανοιχτό, πάντως, το ενδεχόμενο να τεθούν υπό διαπραγμάτευση με το Ιράν -εκτός από το πυρηνικό πρόγραμμά του- οι βαλλιστικοί πύραυλοι του Ιράν, οι ομάδες πληρεξουσίων του και η βάναυση καταστολή των αντικαθεστωτικών διαδηλώσεων. Ο Ντάνιελ Ρούμπενσταϊν, πρ. σύμβουλος επικοινωνίας του Μπενιαμίν Νετανιάχου και αναλυτής ασφαλείας σε θέματα Μέσης Ανατολής επισημαίνει στα «Π» ότι το Ισραήλ είναι έτοιμο να δράσει αυτόνομα κατά του Ιράν, ακόμα και χωρίς τη στήριξη των ΗΠΑ, καθώς βρίσκεται απέναντι σε μια υπαρξιακή απειλή.

rubenstein-parapolitika-symboulos-netanyahu


Η επίσκεψη Νετανιάχου στον Λευκό Οίκο ήταν προγραμματισμένη για την επόμενη εβδομάδα, ωστόσο μεταφέρθηκε εσπευσμένα την περασμένη Τετάρτη. Ποιοι λόγοι οδήγησαν στην αλλαγή του προγραμματισμού;

Η συνάντηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου με τον Ντόναλντ Τραμπ ήταν μια συνάντηση εν δυνάμει καθοριστική για το μέλλον της Μέσης Ανατολής. Αν και είναι αδύνατον να γνωρίζουμε επακριβώς τις λεπτομέρειες της συζήτησης, είναι δεδομένο πως για το Ισραήλ το ζήτημα του ιρανικού καθεστώτος είναι μείζονος σημασίας, καθώς η Τεχεράνη έχει ορκιστεί την καταστροφή του Ισραήλ. Κηρύσσει συνεχώς ότι το Ισραήλ θα πρέπει να καταστραφεί και χρηματοδοτεί τις τρομοκρατικές οργανώσεις στα σύνορά του, με μοναδικό τους στόχο την καταστροφή του. Πρόκειται για τη «Χαμάς» στη Γάζα, τη «Χεζμπολάχ» στον Λίβανο και τον στρατό των Χούθι στην Υεμένη. Το ιρανικό καθεστώς επιδιώκει, παράλληλα, την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων. Παρά την επίθεση τον περασμένο Ιούνιο, το καθεστώς φαίνεται πως δεν έλαβε το μήνυμα και, αν συνεχίσει με την ίδια πολιτική, μπορεί να λάβει παρόμοια απάντηση. Το Ιράν παράγει βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς που μπορούν εύκολα να πλήξουν το Ισραήλ, αλλά και τμήματα της Ευρώπης, ακόμα και την Ελλάδα. Εκτοξεύουν εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους που, αν χτυπήσουν μια πόλη, η καταστροφή θα είναι παρόμοια με αυτήν που προκαλεί ένα πυρηνικό όπλο. Το Ιράν έχει δείξει ότι είναι πρόθυμο και ικανό να χρησιμοποιήσει αυτά τα όπλα. Ο ισραηλινός λαός έχει διδαχτεί πως, αν ένα καθεστώς ή μια οργάνωση είναι ταγμένο στην καταστροφή της χώρας και συγκεντρώνει τα μέσα για να την καταστρέψει, τότε αυτό πρέπει να σταματήσει. Εξίσου σοβαρό ζήτημα αποτελεί η τύχη του ίδιου του ιρανικού λαού. Το καθεστώς είναι βαθιά αντιδημοφιλές στο εσωτερικό του και πολλοί Ιρανοί διαμαρτύρονται, με κίνδυνο της ζωής τους, εναντίον του. Ο πρόεδρος Τραμπ έχει διαμηνύσει πως η βοήθεια είναι καθ’ οδόν, αν και δεν είναι σαφές με ποια μορφή. Είναι σαφές ότι ο αμερικανικός στρατός έχει παρουσιάσει στον πρόεδρο Τραμπ μια σειρά από επιλογές.

Πόσο ευθυγραμμίζονται οι στρατηγικές προτεραιότητες του Ισραήλ και των ΗΠΑ αυτήν τη στιγμή;

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ είναι απόλυτα ευθυγραμμισμένες στη μεγάλη εικόνα. Δεν επιθυμούν να δουν το Ιράν να αναπτύσσει την ικανότητα πυρηνικών όπλων. Ταυτόχρονα, οι δύο χώρες έχουν κοινή θέση ως προς την απειλή των βαλλιστικών πυραύλων, αντιλαμβανόμενες πως το ιρανικό καθεστώς είναι ένα από τα χειρότερα καθεστώτα στον πλανήτη και πως αυτό αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ειρήνη και ασφάλεια. Ωστόσο, αυτό που ανησυχεί περισσότερο το Ισραήλ είναι ότι, αν οι ΗΠΑ πραγματοποιήσουν κάποιου είδους επίθεση στο ιρανικό καθεστώς, αυτό έχει καταστήσει σαφές ότι θα προβεί σε αντίποινα, όχι μόνο εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών στόχων στη Μέση Ανατολή ή άλλων αμερικανικών συμμάχων, αλλά και εκτοξεύοντας βαλλιστικούς πυραύλους εναντίον του Ισραήλ. Θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι αντιπυραυλικές μας δυνατότητες είναι έτοιμες και ότι δεν θα υπάρξει καμία έκπληξη, αν ο πρόεδρος Τραμπ αποφασίσει να αναλάβει δράση στο εσωτερικό του Ιράν, ακόμα και χωρίς την εμπλοκή του Ισραήλ.

Πόσο σημαντικό είναι για το Ισραήλ να εξασφαλίσει την ξεκάθαρη υποστήριξη των ΗΠΑ διπλωματικά, στρατιωτικά ή ακόμα και στον δημόσιο λόγο, προτού προχωρήσει σε οποιαδήποτε ενέργεια κατά του Ιράν;

Οι ΗΠΑ είναι ο βασικότερος σύμμαχος του Ισραήλ και η υποστήριξή τους είναι κρίσιμη. Το αμυντικό δόγμα του Ισραήλ, ωστόσο, προβλέπει ότι αυτό θα αμυνθεί μόνο του, κάτι το οποίο έχει αποδειχθεί περίτρανα, απέναντι σε μια σειρά ιρανικών απειλών. Χάριν της ειρήνης στην περιοχή, είναι σημαντικό ΗΠΑ και Ισραήλ να παραμείνουν στενά συντονισμένες σε κάθε δραστηριότητα που λαμβάνει χώρα στην περιοχή, αλλά, αν υπάρχει απόκλιση και το Ισραήλ αισθάνεται ότι κινδυνεύει η ύπαρξή του, τότε δεν θα διστάσει να δράσει μόνο του.

Είναι ικανό να αντεπιτεθεί μόνο του απέναντι στο Ιράν;

Τον Ιούνιο του 2025, το Ισραήλ εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον του ιρανικού καθεστώτος. Ανώτεροι αξιωματούχοι των «Φρουρών της Επανάστασης», καθώς και ανώτεροι Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες εξουδετερώθηκαν μέσα σε λίγες ώρες, ενώ το ιρανικό καθεστώς ήταν ανίκανο να παρέμβει. Η ισραηλινή αεροπορία είχε τον απόλυτο έλεγχο του ιρανικού ουρανού. Οπως ήταν αναμενόμενο, το ιρανικό καθεστώς αντέδρασε στο ισραηλινό χτύπημα και εκτόξευσε εκατοντάδες βαλλιστικούς πυραύλους κατά ισραηλινών πόλεων. Ηταν μια πολύ σοβαρή περίοδος στην ισραηλινή Ιστορία. Αν επιβεβαιωθεί πως το ιρανικό καθεστώς είναι σε θέση να υλοποιήσει την πρόθεσή του να καταστρέψει το Ισραήλ, τότε δεν μένει καμία άλλη επιλογή. Ο λαός του Ισραήλ είναι πρόθυμος να πολεμήσει και να υπερασπιστεί τον εαυτό του για όσο διάστημα χρειαστεί.

Το Ιράν ασκεί επιρροή σε τρομοκρατικές ομάδες-δορυφόρους σε όλη την περιοχή, όπως η «Χαμάς», οι Χούθι και η «Χεζμπολάχ». Πόσο σοβαρή είναι αυτή η πολύπλευρη απειλή για την ασφάλεια του Ισραήλ;

Το Ιράν δημιούργησε έναν δαχτυλίδι φωτιάς γύρω από το Ισραήλ και ήλπιζε να βάλει φωτιά στη Μέση Ανατολή, βλέποντάς την να καίγεται, χωρίς το ίδιο να εμπλακεί σε οποιαδήποτε σύγκρουση. Το ίδιο το ιρανικό καθεστώς δεν δίσταζε να κλέβει χρήματα που ανήκαν στον ιρανικό λαό και να τα διοχετεύει στη «Χαμάς» στη Γάζα, στη «Χεζμπολάχ» στον Λίβανο και στους Χούθι στην Υεμένη, έτσι ώστε άλλοι να μάχονται και να πεθαίνουν για λογαριασμό του ιρανικού καθεστώτος. Είναι πολύ ικανό στο να διεξάγει πολέμους δι’ αντιπροσώπων, ήταν όμως θέμα χρόνου η ισραηλινή αεροπορία να βάλει στο στόχαστρό της το ίδιο το ιρανικό καθεστώς, τους «Φρουρούς της Επανάστασης», τους πυρηνικούς επιστήμονες.

Τι υποστήριξη ζητάει το Ισραήλ από τις ΗΠΑ, προκειμένου να ενισχύσει τις δυνατότητες αποτροπής έναντι των στρατηγικών δυνατοτήτων του Ιράν;

Το Ισραήλ ζητάει από τις ΗΠΑ, την Ε.Ε. και τα Ηνωμένα Εθνη μια πολιτική μέγιστης πίεσης κατά του ιρανικού καθεστώτος. Επιθυμεί να στείλει ένα μήνυμα στο ιρανικό καθεστώς ότι ο εμπλουτισμός ουρανίου σε πολύ υψηλό επίπεδο δεν είναι αποδεκτός, όπως δεν είναι αποδεκτή και η συγκέντρωση βαλλιστικών πυραύλων και η σφαγή του ιρανικού λαού. Το καθεστώς βρίσκεται απέναντι τόσο στη Μέση Ανατολή όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Εκτός από το Ιράν, το Ισραήλ βρίσκεται να αντιμετωπίζει πολλές διαφορετικές προκλήσεις στην περιοχή, όπως η σύγκρουση των συριακών δυνάμεων και των δυνάμεων των Κούρδων στη Βόρεια Συρία.

Το Ισραήλ αντιμετωπίζει το νέο καθεστώς στη Συρία με ανησυχία, γιατί δεν γνωρίζουμε τις πραγματικές προθέσεις της νέας κυβέρνησης. Η νέα διοίκηση στη Συρία αποτελείται από ανθρώπους που είχαν σχέση με το «ISIS» και την «Αλ Κάιντα», οι οποίοι πανηγύριζαν μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη και την Ουάσινγκτον. Στο παρελθόν, η Συρία ήταν μια δικτατορία μειοψηφίας, ενώ τώρα εκπροσωπείται από την πλειοψηφία του σουνιτικού μουσουλμανικού πληθυσμού της χώρας. Ο εβραϊκός λαός στο Ισραήλ κατανοεί τι σημαίνει να είσαι μειονότητα στη Μέση Ανατολή και πως πρέπει να είμαστε δυνατοί για να επιβιώσουμε σε αυτήν τη γωνία του κόσμου. Στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες δεκαετίες παρατηρήθηκε η εκκαθάριση μη μουσουλμανικών μειονοτικών ομάδων. Οι Δρούζοι αποτελούν μειονοτική θρησκεία στη Μέση Ανατολή, ζουν στο Ισραήλ, είναι πιστοί, εξέχοντες πολίτες που υπηρετούν στον ισραηλινό στρατό και έχουν ξαδέρφια στη Συρία που αντιμετωπίζουν τις βάρβαρες επιθέσεις από τη νέα κυβέρνηση στη Συρία. Το Ισραήλ έχει δεσμευτεί ότι θα αναλάβει δράση για να εμποδίσει οποιαδήποτε κυβέρνηση στη Συρία να προβεί σε μαζικές φρικαλεότητες, τύπου «ISIS». Διεξάγουμε ήδη έναν πόλεμο κατά του ιρανικού καθεστώτος και των πληρεξουσίων του σε πολλαπλά μέτωπα. Δεν έχουμε καμία πρόθεση να εμπλακούμε σε περαιτέρω στρατιωτικές περιπέτειες, αλλά πρέπει να είμαστε προσεκτικοί έως ότου η νέα κυβέρνηση της Συρίας καταστήσει σαφείς τις προθέσεις της απέναντι στο Ισραήλ.

Ο Ελληνας πρωθυπουργός επισκέφθηκε την Αγκυρα, όπου και είχε συνάντηση με τον πρόεδρο Ερντογάν, ο οποίος καταδίκασε το γεγονός ότι το Ισραήλ προσπαθεί να ενσωματώσει τη Δυτική Οχθη, ενώ αναφέρθηκε και στη Γάζα, τονίζοντας πως η μόνη λύση είναι αυτή των δύο κρατών.

Η κυβέρνηση της Τουρκίας και ο Ερντογάν τάσσονται ανοιχτά υπέρ της «Χαμάς» και των τρομοκρατών της, που πραγματοποίησαν τη σφαγή της 7ης Οκτωβρίου. Το Ισραήλ ανησυχεί πολύ για την τουρκική εισβολή στη Συρία, καθώς η Τουρκία είναι αυτή που βρίσκεται πίσω από τη νέα κυβέρνηση της Συρίας. Το μέλλον της Δυτικής Οχθης θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ του Ισραήλ και του παλαιστινιακού λαού, με μια κυβέρνηση που δεν θα περιλαμβάνει τη «Χαμάς».

Η δεύτερη φάση του σχεδίου για τη Γάζα προβλέπει τον αφοπλισμό της «Χαμάς», με όλες τις ενδείξεις να οδηγούν, όμως, στο συμπέρασμα ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα πρέπει να αναλάβουν αυτό το δύσκολο εγχείρημα.

Αυτήν τη στιγμή φαίνεται ότι έχουμε κολλήσει. Περάσαμε την πρώτη φάση της κατάπαυσης του πυρός, ωστόσο η «Χαμάς» παραμένει κυβέρνηση της Γάζας. Το Ισραήλ έχει τονίσει επανειλημμένα ότι η «Χαμάς» μπορεί να αφοπλιστεί με τον εύκολο ή τον δύσκολο τρόπο. Ο μόνος τρόπος για να ξεκολλήσουμε είναι να πιέσει όλος ο κόσμος τη «Χαμάς» να φύγει από τη μέση.

Ελλάδα, Ισραήλ και Κύπρος έχουν δημιουργήσει μια στενή συμμαχία, βασισμένη στον αμοιβαίο σεβασμό. Μπροστά στις ενδεχόμενες προκλήσεις που προέρχονται από την Τουρκία, είτε κατά του Ισραήλ είτε κατά της Ελλάδας, ποια μορφή μπορεί να έχει η αμοιβαία υποστήριξη;

Οι σχέσεις μας έχουν ισχυρή βάση. Εχουμε κοινά συμφέροντα στη Μεσόγειο Θάλασσα, καθώς υπάρχουν εκτεταμένα ενεργειακά κοιτάσματα που περιμένουν να αξιοποιηθούν, γεγονός που μπορεί να ωφελήσει και τους δύο λαούς. Εχουμε κοινή γεωπολιτική κατανόηση των προκλήσεων της σημερινής κυβέρνησης της Τουρκίας και κατανοούμε την απειλή του ριζοσπαστικού Ισλάμ. Είμαι αισιόδοξος για το μέλλον των σχέσεών μας.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά