En"Το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα, αλλά πολύ πιθανή η κλιμάκωση" - Τι είπε στα Παραπολιτικά 90,1 ο Αλέξανδρος Σγούρος για τον Τραμπ
Η ανάλυση του καθηγητή
Ο Γεώργιος - Αλέξανδρος Σγούρος δεν θεωρεί τον Ντόναλντ Τραμπ απρόβλεπτο, αναφέροντας πως ο στόχος ήταν πάντοτε ο έλεγχος των στρατηγικών διαθεσίμων, βλέποντας την αυριανή ημέρα (Πέμπτη) ως κρίσιμη για το πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση με το Ιράν
Το ξεκαθάρισμα πως το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα και πως τα πράγματα στον Περσικό Κόλπο είναι τελείως διαφορετικά χωρίς ωστόσο να αποκλείεται μια σοβαρή κλιμάκωση Ουάσιγκτον – Τεχεράνης την Πέμπτη, τόνισε στον Αλέξανδρο Κλώσσα και τα Παραπολιτικά 90,1, ο Γεώργιος - Αλέξανδρος Σγούρος, Αναπληρωτής Καθηγητής Χαρτογραφίας και Γεωγραφίας Ενεργειακών Διαθεσίμων στο Τμήμα Τουρκικών Σπουδών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου. Ο κ. Σγούρος χαρτογράφησε την πολιτική Τραμπ, τονίζοντας ότι ο διαχρονικός στόχος των ΗΠΑ ήταν πάντοτε ο έλεγχος των στρατηγικών διαθέσιμων. Αυτό λοιπόν, δεν αλλάζει, αλλάζουν οι πρακτικές που χρησιμοποιεί ο δισεκατομμυριούχος πρόεδρος.
Ειδικότερα, ο καθηγητής τόνισε πως δεν θεωρεί τον Ντόναλντ Τραμπ απρόβλεπτο. Ο ίδιος εμμένει στον στρατηγικό στόχο της Αμερικής που δεν είναι άλλος από το να «ελέγξει αυτή τη στιγμή οτιδήποτε θεωρείται στρατηγικό διαθέσιμο στον κόσμο για να υλοποιήσει αυτό το πιο στρατηγικό όραμα της Αμερικής που είναι να την ξανακάνει τη μεγαλύτερη δύναμη στον κόσμο. Άρα λοιπόν δεν ξέρω αν είναι απρόβλεπτος ίσως μέσα σε αυτή τη λογική του να διατηρήσει την ηγεμονική θέση στον κόσμο μάλλον μόνο απρόβλεπτος δεν είναι. Απλά είναι λίγο ωμή η τοποθέτηση του στο δημόσιο διάλογο».
Σύμφωνα με τον Γεώργιο – Αλέξανδρο Σγούρο, «είναι λογικό να υπάρχει μια ανησυχία (στις αγορές για το Ιράν) γιατί είναι μια εξέλιξη την οποία περιμένουμε να δούμε τουλάχιστον από την Πέμπτη». «Ο λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ ακολουθούν αυτή την πολιτική ειδικά σε χώρες οι οποίες είναι πλούσιες όσον αφορά ενέργεια και διαθέσιμα» -πρόσθεσε- «είναι για να μπορέσουν να έχουν με οποιονδήποτε τρόπο συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορά τη διαχείριση των πόρων και τη ροή των πόρων».
Ακόμα και σε μια περίπτωση που σκεφτόμαστε όλοι όσον αφορά τα πετρέλαια ή το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, το πρώτο πράγμα που πρέπει να σκεφτούμε ότι υπάρχει στον Περσικό Κόλπο χωρίς αυτονομία είναι το νερό. Σκεφτείτε τι θα γίνει αν χτυπηθεί η κατάσταση νερού στον Περσικό Κόλπο. Το νερό διαρκεί λόγω της αφαλάτωσης, έτσι κι όλων αυτών των εργοστασίων αφαλάτωσης τα οποία υπάρχουν στον Περσικό κόλπο για περίπου στις μέρες. Φανταστείτε τι θα γίνει στην παγκόσμια οικονομία».
Χωρίς αυτήν, η Αμερική δεν μπορεί να υπάρχει. Δεν έχει αλλάξει ποτέ. Ποτέ δεν άλλαξε και ποτέ δεν θα αλλάξει. Οι πρακτικές άλλαξαν. Οι πρακτικές αλλάζουν ανάλογα με το ποια είναι η κυβέρνηση. Μέσα σε αυτό το έτος, το 2026, αν κοιτάξει κανείς στο γεωπολιτικό ημερολόγιο, το μεγαλύτερο γεγονός αυτή τη στιγμή είναι οι ενδιάμεσες εκλογές οι οποίες έρχονται μέσα στο 2026. Μέχρι τότε, θα πρέπει η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να έχει κεφαλαιοποιήσει οποιαδήποτε δράση υποστηρίζει αυτή τη γεωστρατηγική θεώρηση για να μπορέσει να διατηρήσει την εξουσία».
Η δημιουργία μιας αρχιτεκτονικής ασφαλείας που θα υποστηρίξει ένα μπλοκ, ας το πω μπλοκ το δυτικό ή το ανατολικό. Μέσα σε αυτό βρίσκονται τρεις χώρες οι οποίες είναι πηγές ενέργειας. Η μία ήταν η Βενεζουέλα, η δεύτερη η Σαουδική Αραβία και η τρίτη το Ιράν. Μάλιστα η Σαουδική Αραβία είναι η μεγαλύτερη από όλες γιατί έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στον OPEC και ο OPEC μπορεί να διαμορφώνει τη τιμή του πετρελαίου. Εάν λοιπόν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν αποφάσεις του OPEC αυτό αυτομάτως δημιουργεί ένα κενό. Για τη διατήρηση λοιπόν όλου αυτού του εμπορικού διαδρόμου και την ισχύ του δολαρίου ώστε όλες αυτές οι εμπορικές συναλλαγές να γίνονται με βάση το δολάριο γιατί ξέρετε αν το δολάριο χάσει την ισχύ του ως νόμισμα αυτομάτως η Αμερική χάνει την ηγεμονία. Άρα λοιπόν το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και η Βενεζουέλα είναι τρεις πάρα πολύ σημαντικές χώρες οι οποίες εάν έχεις δυνατότητα επιρροής, διατηρείς την ισχύ του δολαρίου».
Όσο για τον τετραετή πόλεμο στην Ουκρανία, ο καθηγητής δεν είναι καθόλου αισιόδοξος πως θα φτάσουμε σύντομα σε ειρήνη, καθώς ο στρατηγικός στόχος της Ρωσίας, που θα ήταν να φτάσει μέχρι την Οδησσό για να δημιουργήσει ένα κράτος landlocked, να μην έχει δηλαδή πρόσβαση στη θάλασσα, δεν έχει επιτευχθεί. «Άρα όσο δεν πετυχαίνει το στόχο της, τόσο δεν θα καθίσει στο τραπέζι για να συζητήσει την παύση του πολέμου. Πιστεύω ότι αυτός είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο δεν θα έχουμε, τουλάχιστον επιτυχείς διαπραγματεύσεις και την επίλυση αυτού του ζητήματος».
Γεωπολιτικά στη γειτονιά μας, κατά τον κ. Σγουρό, «τα πάντα καθορίζονται ακόμα και το πότε θα γίνουν και οι ελληνικές εκλογές και οι τουρκικές εκλογές από τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών του Νοέμβρη».
Ειδικότερα, ο καθηγητής τόνισε πως δεν θεωρεί τον Ντόναλντ Τραμπ απρόβλεπτο. Ο ίδιος εμμένει στον στρατηγικό στόχο της Αμερικής που δεν είναι άλλος από το να «ελέγξει αυτή τη στιγμή οτιδήποτε θεωρείται στρατηγικό διαθέσιμο στον κόσμο για να υλοποιήσει αυτό το πιο στρατηγικό όραμα της Αμερικής που είναι να την ξανακάνει τη μεγαλύτερη δύναμη στον κόσμο. Άρα λοιπόν δεν ξέρω αν είναι απρόβλεπτος ίσως μέσα σε αυτή τη λογική του να διατηρήσει την ηγεμονική θέση στον κόσμο μάλλον μόνο απρόβλεπτος δεν είναι. Απλά είναι λίγο ωμή η τοποθέτηση του στο δημόσιο διάλογο».
Σύμφωνα με τον Γεώργιο – Αλέξανδρο Σγούρο, «είναι λογικό να υπάρχει μια ανησυχία (στις αγορές για το Ιράν) γιατί είναι μια εξέλιξη την οποία περιμένουμε να δούμε τουλάχιστον από την Πέμπτη». «Ο λόγος για τον οποίο οι ΗΠΑ ακολουθούν αυτή την πολιτική ειδικά σε χώρες οι οποίες είναι πλούσιες όσον αφορά ενέργεια και διαθέσιμα» -πρόσθεσε- «είναι για να μπορέσουν να έχουν με οποιονδήποτε τρόπο συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που αφορά τη διαχείριση των πόρων και τη ροή των πόρων».
Ίδιο πλαίσιο πολιτικής των ΗΠΑ για Βενεζουέλα & Ιράν, αλλά…
Σε αυτό το πλαίσιο, εξηγεί ο καθηγητής, και η επιθετική στρατηγική των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα. Ωστόσο, τόνισε: «Είναι το ίδιο πλαίσιο στο οποίο κινείται όσον αφορά το Ιράν, και το Ιράν σε καμία περίπτωση δεν είναι Βενεζουέλα. Είναι μια πολύ πιο σοβαρή κατάσταση αυτή του Περσικού Κόλπου και θα ήθελα να ελπίζω και το ελπίζω γιατί θεωρώ ότι αυτή είναι η λογική ότι ναι μεν θα υπάρξει κλιμάκωση, αλλά δεν θα υπάρξει μια γενικευμένη σύρραξη γιατί μπορεί να έχει απρόβλεπτες συνέπειες για όλο τον Περσικό Κόλπο.Ακόμα και σε μια περίπτωση που σκεφτόμαστε όλοι όσον αφορά τα πετρέλαια ή το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο, το πρώτο πράγμα που πρέπει να σκεφτούμε ότι υπάρχει στον Περσικό Κόλπο χωρίς αυτονομία είναι το νερό. Σκεφτείτε τι θα γίνει αν χτυπηθεί η κατάσταση νερού στον Περσικό Κόλπο. Το νερό διαρκεί λόγω της αφαλάτωσης, έτσι κι όλων αυτών των εργοστασίων αφαλάτωσης τα οποία υπάρχουν στον Περσικό κόλπο για περίπου στις μέρες. Φανταστείτε τι θα γίνει στην παγκόσμια οικονομία».
Η αντιπαράθεση είναι μεταξύ ΗΠΑ - Κίνας, όχι ΗΠΑ - Ιράν
Στην ερώτηση τι επιδιώκει ο Τραμπ στην περιοχή, ο κ. Σγούρος απάντησε: «Θα πρέπει να σκεφτούμε σε πολύ μεγάλη κλίμακα. Η αντιπαράθεση είναι μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας. Μέσα σε όλο αυτό το πλαίσιο, αν το σκεφτείτε σαν γεωγραφικό χώρο μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, μια Ευρώπη, μεσολαβεί ένας Περσικός κόλπος. Όταν λοιπόν ελέγχεις όλη αυτή τη ροή του εμπορίου, σίγουρα μπορείς να διατηρήσεις τη δύναμη του δολαρίου σε οποιαδήποτε εμπορική συναλλαγή μπορεί να γίνει στον κόσμο. Και αυτό διατηρεί την ηγεμονία. Αυτή είναι η μεγάλη γεωστρατηγική θεώρηση.Χωρίς αυτήν, η Αμερική δεν μπορεί να υπάρχει. Δεν έχει αλλάξει ποτέ. Ποτέ δεν άλλαξε και ποτέ δεν θα αλλάξει. Οι πρακτικές άλλαξαν. Οι πρακτικές αλλάζουν ανάλογα με το ποια είναι η κυβέρνηση. Μέσα σε αυτό το έτος, το 2026, αν κοιτάξει κανείς στο γεωπολιτικό ημερολόγιο, το μεγαλύτερο γεγονός αυτή τη στιγμή είναι οι ενδιάμεσες εκλογές οι οποίες έρχονται μέσα στο 2026. Μέχρι τότε, θα πρέπει η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να έχει κεφαλαιοποιήσει οποιαδήποτε δράση υποστηρίζει αυτή τη γεωστρατηγική θεώρηση για να μπορέσει να διατηρήσει την εξουσία».
Ομαλή διαδοχή στο Ιράν δεν μπορεί να υπάρξει, μόνο ανατροπή
Πάντως, ο καθηγητής διευκρίνισε πως «ομαλή διαδοχή στο Ιράν δεν μπορεί να υπάρχει. Ας το θεωρήσουμε ως δεδομένο. Άρα θα πρέπει να υπάρξει ανατροπή. Υπάρχει βέβαια εξωτερική επιρροή και από την Αμερική και από άλλες χώρες. Έτσι μπορεί και από το Ισραήλ δεν ξέρω, την Ινδία. Αλλά από εκεί και πέρα είναι και η ίδια η επιλογή των Ιρανών, των τρόπων με τους οποίους θα ζήσουν. Και νομίζω ότι αυτό φαίνεται και από τις διαδηλώσεις που γίνονται κυρίως στα πανεπιστημιακά ιδρύματα της χώρας. Δηλαδή η νεολαία είναι αυτή που θα αντιδράσει για να μπορέσει να δημιουργήσει μια κατάσταση η οποία δεν θα είναι πλέον ανεκτή για την επιβίωση αυτού του καθεστώτος που υπάρχει αυτή τη στιγμή».Γεωπολιτική διάσταση
Όσον αφορά τη γεωπολιτική διάσταση, ο κ. Σγούρος επεσήμανε πως «μία χώρα όπως είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως είναι η Κίνα, όπως είναι η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται τόσο για την ταυτότητα του καθεστώτος, αλλά για τη δυνατότητα συνεργασίας με το οποιοδήποτε καθεστώς. Οι Κινέζοι συνεργάζονται έτσι κι αλλιώς αρκετά στενά με το Ιράν, παίρνει πετρέλαιο από το Ιράν. Δεν είναι το πρόβλημά τους η ταυτότητα του καθεστώτος. Αυτό είναι ο τρόπος με τον οποίο θα γίνει εμπορική συναλλαγή αν υπάρχει πολιτισμική διασύνδεση, αν υπάρχει οικονομική διασύνδεση ας το πω σε ένα ευρύτερο εμπορική διασύνδεση γιατί η λέξη εμπόριο περιλαμβάνει μέσα ακόμα και πολιτισμικά στοιχεία».Μεγάλη η πιθανότητα για κλιμάκωση
«Αυτό είναι η μεγάλη επιδίωξη οποιασδήποτε μεγάλης δύναμης όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπως είναι η Κίνα, όπως είναι και η Ρωσία» - προσθέτει- «Σε αυτό το πλαίσιο κινούμαστε. Αυτό είναι που αναμένεται να δούμε την Πέμπτη, αλλά η πιθανότητα κλιμάκωσης υπάρχει και είναι μεγάλη πιθανότητα για κλιμάκωση. Είναι σοβαρά τα πράγματα. Με τον έναν με τον άλλον τρόπο, συμφωνεί, δεν συμφωνεί κάποιος με τις πρακτικές και την ίδια την ουσία της πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Ντόναλντ Τραμπ αλλάζει τον γεωπολιτικό χάρτη. Δηλαδή τον έχει αλλάξει ήδη σε έναν χρόνο. Αυτό που λέγαμε κάποτε ο άξονας του κακού που είχαμε συνηθίσει να το λέμε στο παρελθόν έχει αλλάξει εντελώς αυτές οι σχέσεις μεταξύ Ιράν, Ρωσίας, Βενεζουέλας, Χούθι, Συρίας, άλλων χωρών στη Μέση Ανατολή. Αυτό αλλάζει σιγά - σιγά. Αυτό έχει αλλάξει πολύ πριν από το 2025. Αυτή η ορολογία που χρησιμοποιούμε ως άξονας του κακού είναι ανάλογα με το πώς το βλέπουμε. Αν ήμασταν στην Κίνα θα το λέγαμε άξονας του κακού, τη δύση».Νέοι ανασφαλείς οικονομικοί διάδρομοι
«Εκείνο που βλέπουμε» -τονίζει ο καθηγητής – «είναι ότι διαμορφώνονται νέοι, νέοι οικονομικοί διάδρομοι. Αυτή τη στιγμή οι οικονομικοί διάδρομοι αυτοί ξεκινούν από την Κίνα και φτάνουν μέχρι την Ευρώπη, ή ξεκινούν από την Ευρώπη και φτάνουν μέχρι την Ινδία και δεν υπάρχει αρχιτεκτονική ασφαλείας η οποία να υποστηρίξει αυτό το διάδρομο για 30, 40, 50 χρόνια, όσα είναι η βιωσιμότητα αυτού του νέου οικονομικού διαδρόμου. Αυτά ήταν αναμενόμενα. Δηλαδή ήταν κάτι το οποίο περιμέναμε απλά δεν ξέρουμε με ποιο τρόπο θα εξελιχθεί γιατί ο τρόπος αλλάζει αλλά το αποτέλεσμα θα είναι πάντα το ίδιο.Η δημιουργία μιας αρχιτεκτονικής ασφαλείας που θα υποστηρίξει ένα μπλοκ, ας το πω μπλοκ το δυτικό ή το ανατολικό. Μέσα σε αυτό βρίσκονται τρεις χώρες οι οποίες είναι πηγές ενέργειας. Η μία ήταν η Βενεζουέλα, η δεύτερη η Σαουδική Αραβία και η τρίτη το Ιράν. Μάλιστα η Σαουδική Αραβία είναι η μεγαλύτερη από όλες γιατί έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στον OPEC και ο OPEC μπορεί να διαμορφώνει τη τιμή του πετρελαίου. Εάν λοιπόν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν τη δυνατότητα να επηρεάζουν αποφάσεις του OPEC αυτό αυτομάτως δημιουργεί ένα κενό. Για τη διατήρηση λοιπόν όλου αυτού του εμπορικού διαδρόμου και την ισχύ του δολαρίου ώστε όλες αυτές οι εμπορικές συναλλαγές να γίνονται με βάση το δολάριο γιατί ξέρετε αν το δολάριο χάσει την ισχύ του ως νόμισμα αυτομάτως η Αμερική χάνει την ηγεμονία. Άρα λοιπόν το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και η Βενεζουέλα είναι τρεις πάρα πολύ σημαντικές χώρες οι οποίες εάν έχεις δυνατότητα επιρροής, διατηρείς την ισχύ του δολαρίου».
Όσο για τον τετραετή πόλεμο στην Ουκρανία, ο καθηγητής δεν είναι καθόλου αισιόδοξος πως θα φτάσουμε σύντομα σε ειρήνη, καθώς ο στρατηγικός στόχος της Ρωσίας, που θα ήταν να φτάσει μέχρι την Οδησσό για να δημιουργήσει ένα κράτος landlocked, να μην έχει δηλαδή πρόσβαση στη θάλασσα, δεν έχει επιτευχθεί. «Άρα όσο δεν πετυχαίνει το στόχο της, τόσο δεν θα καθίσει στο τραπέζι για να συζητήσει την παύση του πολέμου. Πιστεύω ότι αυτός είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο δεν θα έχουμε, τουλάχιστον επιτυχείς διαπραγματεύσεις και την επίλυση αυτού του ζητήματος».
Γεωπολιτικά στη γειτονιά μας, κατά τον κ. Σγουρό, «τα πάντα καθορίζονται ακόμα και το πότε θα γίνουν και οι ελληνικές εκλογές και οι τουρκικές εκλογές από τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών του Νοέμβρη».
