Ένα déjà vu, μία πολεμική σκηνή ήδη οικεία στο ευρύ κοινό, μία επαναλαμβανόμενη συνθήκη φαίνεται να βιώνει η παγκόσμια κοινότητα σχετικά με την πορεία της κλιμάκωσης στις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν. Πότε θα πατήσει ο Ντόναλντ Τραμπ το «κουμπί»; Το ερώτημα του ενός εκατομμυρίου που απασχολεί τις τελευταίες εβδομάδες τη διεθνή σκηνή με τη σύγκριση που εύλογα ανακύπτει να βάζει νοερά δίπλα δίπλα εικόνες του περασμένου Ιουνίου και του τωρινού Φεβρουαρίου. Τότε και τώρα: ομοιότητες και διαφορές, θα μπορούσε να είναι ο τίτλος που επικρατεί στις περισσότερες αναλύσεις, με την πρόσφατη ιστορία να αποτελεί, με έναν τρόπο, οδηγό αντίληψης για τις διπλωματικές ενέργειες, τους ελιγμούς της τελευταίας στιγμής, αλλά και τις αιφνιδιαστικές κινήσεις του Αμερικανού προέδρου.

Διαβάστε: Kλιμάκωση στις σχέσεις ΗΠΑ - Ιράν: Ο Τραμπ έστειλε στο Ισραήλ F22 Raptor και τα θηριώδη Stratotanker - Το μήνυμα της Τεχεράνης (Βίντεο)

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, απροειδοποίητα και προτού αρχίσει ο νέος γύρος συνομιλιών με αξιωματούχους της Τεχεράνης, ο Τραμπ βομβάρδισε τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Παρόμοια φαίνεται να είναι και η τωρινή συγκυρία. Μια ανάσα πριν από τις συνομιλίες στη Γενεύη, όπου μεταβαίνουν Ιρανοί αξιωματούχοι, και οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις δυνάμεις συγκεντρώνονται στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του μεγαλύτερου αεροπλανοφόρου του κόσμου. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ με την πολιτική, την τακτική των τελεσιγράφων διατυπώνει προειδοποιήσεις προς την Τεχεράνη όσον αφορά το πυρηνικό της πρόγραμμα, αφήνοντας να εννοηθεί πως σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, οι επιπτώσεις θα είναι δραματικές και την ίδια στιγμή η ιρανική πλευρά από τη μία φαίνεται να υποχωρεί από τις αξιώσεις της για τον εμπλουτισμό του ουρανίου, από την άλλη όμως το δίκτυο του Χαμενεΐ φαίνεται να τροφοδοτεί την ένταση. Άραγε πώς αντιμετωπίζουν οι χώρες του Κόλπου ένα πιθανό χτύπημα Τραμπ στο Ιράν και τι επιδιώκει ο Αμερικανός πρόεδρος; Πόσο άμεσο θα είναι το χτύπημα; Ορισμένοι διατείνονται πως ενδέχεται να πραγματοποιηθεί ακόμη και το Σαββατοκύριακο ώστε η αβεβαιότητα να μην αποτυπωθεί στις αγορές.

ΗΠΑ και Ιράν: Πώς ερμηνεύονται οι τελευταίες κινήσεις Τραμπ 

Το σίγουρο είναι, μέχρι στιγμής, πάντως, ότι την Πέμπτη τα βλέμματα της παγκόσμιας κοινότητας θα είναι στραμμένα στη Γενεύη, όπου και αναμένονται νέες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. «Είμαστε σε συζητήσεις μαζί τους. Θέλουν συμφωνία, αλλά δεν έχουμε ακούσει αυτές τις εξής μαγικές λέξεις: "Δεν θα έχουμε ποτέ πυρηνικό όπλο"», τόνισε ο Τραμπ σε μήνυμά του, κατά την ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους.

Το Ιράν βλέπει την ευκαιρία για μια καλή προοπτική από τον τρίτο γύρο συνομιλιών με τις ΗΠΑ, όπως δήλωσε ο πρόεδρος της χώρας Μασούντ Πεζεσκιάν, την ώρα που μια αντιπροσωπεία αναχώρησε για τη Γενεύη. Tην Τετάρτη, ο Ιρανός ΥΠΕΞ είπε πως μια συμφωνία με τις ΗΠΑ «είναι πολύ κοντά, όμως μονάχα εφόσον δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία».

Υπενθυμίζεται ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ είχε δηλώσει στις 19 Φεβρουαρίου ότι δίνει στην Τεχεράνη περιθώριο περίπου 10 με 15 ημερών για να συνάψει συμφωνία. Όπως έγινε γνωστό από υψηλόβαθμο Αμερικανό αξιωματούχο, με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται να συναντηθεί η ιρανική αντιπροσωπεία για τις διαπραγματεύσεις. Το Ιράν και οι ΗΠΑ άρχισαν εκ νέου διαπραγματεύσεις στις 6 Φεβρουαρίου στο Μουσκάτ σε μια προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας, κυρίως για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, και έκτοτε έχουν διεξαγάγει δύο κύκλους έμμεσων συνομιλιών, μέσω της μεσολάβησης του σουλτανάτου του Ομάν.

Όπως όλα δείχνουν, το γεγονός ότι η αμερικανική στρατιωτική κινητοποίηση είναι εντυπωσιακή σημαίνει πως ένα πιθανό αμερικανικό χτύπημα στο Ιράν ίσως να χαρακτηρίζεται από παρόμοια ένταση. Γρίφος παραμένει εάν ο Τραμπ επιλέξει μεγάλης ισχύος χτύπημα που να αποτελέσει βαθύ πλήγμα για το θεοκρατικό καθεστώς ή εάν θα ακολουθήσει πολιτική αλά Βενεζουέλα, εάν δηλαδή -όπως και στην περίπτωση του Νικολάς Μαδούρο- επιλέξει μία αιφνιδιαστική κίνηση απομάκρυνσης αξιωματούχου, κάτι που δεν αποκλείεται αφού στο βάθος της αμερικανικής πολιτικής διακρίνεται η πρόθεση για μετάβαση σε άλλο καθεστώς και μάλιστα η Ουάσινγκτον είχε εκφράσει τη στήριξή της στις πρωτοφανούς έντασης διαδηλώσεις στο Ιράν. 

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των στρατιωτικών μελών, που επικαλούνται οι αναλυτές, οι επιθέσεις μπορούν πλέον να πραγματοποιηθούν «ανά πάσα στιγμή». Οι αμερικανικές προετοιμασίες υποδηλώνουν ότι η πολεμική επιχείρηση ενδέχεται να είναι άμεση, αλλά και μακροχρόνια. 

Όσον αφορά στην εμπλοκή άλλων χωρών της Μέση Ανατολής, από τον Ιανουάριο, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και το Ομάν, μαζί με την Τουρκία και την Αίγυπτο, έχουν εμπλακεί σε έντονες διπλωματικές προσπάθειες για να απομακρύνουν την Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη από την ανάφλεξη. Αυτό δεν οφείλεται αποκλειστικά στις καλές τους σχέσεις με την Τεχεράνη, αλλά στο γεγονός ότι συνειδητοποιούν ότι θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή των ιρανικών αντιποίνων και των συνεπειών που θα ακολουθήσουν σε περίπτωση κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος.

Εκτός από την εικόνα αποσταθεροποίησης που ενδέχεται να προκύψει, το ζήτημα είναι εάν θα επαναληφθεί το σκηνικό με τον πόλεμο του Ιράκ το 2003 ή εάν θα αρχίσει μία νέα Αραβική Άνοιξη μετά και την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία, κάτι που άνοιξε γέφυρες επικοινωνίας με τη Δύση. Παράλληλα υπάρχουν και ακόμη δύο συντελεστές στην εξίσωση: η Τουρκία και το σιιτικό Ιράκ. Η μεν Τουρκία ενδέχεται να μετατραπεί σε ένα νέο Ιράν απομονωμένη από τη δυτική κοινότητα και με βαθιά ισλαμική ατζέντα και επεκτακτική πολιτική και το δε Ιράκ να πνιγεί σε πολιτικές και κοινωνικές αναταραχές σε μία περίοδο που η σταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή παραμένει το μεγάλο στοίχημα.