Στη Γενεύη είναι σήμερα στραμμένα όλα τα βλέμματα, με φόντο τον νέο γύρο συνομιλιών ΗΠΑ και Ιράν, χωρίς πάντως οι προοπτικές για κάποια συμφωνία σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα να είναι ιδιαίτερα ευοίωνες, με όλες τις ενδείξεις να καθιστούν σαφές ότι πρόκειται για το τελευταίο «παράθυρο ευκαιρίας», την ώρα που η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να προχωρήσει σε πλήγμα σε βάρος της Τεχεράνης, με τον Αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, να έχει στη διάθεσή του μια ιδιαίτερα ογκώδη δύναμη που βασίζεται σε αεροπλανοφόρα και μαχητικά αεροσκάφη, ανεπτυγμένη στην ευρύτερη περίμετρο, με στόχο ο Τραμπ να κάνει την τελική επιλογή για τα επόμενα βήματα.

Ο στόχος των ΗΠΑ στις συνομιλίες με το Ιράν

Ο Στιβ Γουίτκοφ, πριν από τις συνομιλίες στην ελβετική πόλη (στις οποίες θα συμμετάσχει μαζί με τον γαμπρό του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ), σύμφωνα με ρεπορτάζ του αμερικανικού ιστότοπου Axios, ανέφερε την Τρίτη πως ο στόχος της Ουάσινγκτον είναι οποιαδήποτε πυρηνική συμφωνία να παραμείνει σε ισχύ για απεριόριστο χρονικό διάστημα, όχι δηλαδή όπως η συμφωνία επί ημερών Ομπάμα, όταν οι περισσότεροι περιορισμοί στον εμπλουτισμό ουρανίου βαθμηδόν αποσύρονταν μεταξύ 8 και 25 ετών. 

«Θα έλεγα ότι η επιμονή του Ιράν να μη συζητήσει το θέμα των βαλλιστικών πυραύλων είναι ένα πολύ, πολύ μεγάλο πρόβλημα», δήλωσε από την πλευρά του ο Αμερικανός ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο, στους δημοσιογράφους την παραμονή των νέων συνομιλιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν. Ο Ρούμπιο, ωστόσο, απέφυγε να περιγράψει εάν οι συνομιλίες στη Γενεύη θα αποτελέσουν καθοριστικό σημείο για την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να επιτεθούν στο Ιράν. «Ο πρόεδρος θέλει διπλωματικές λύσεις. Τις προτιμά σε μεγάλο βαθμό», δήλωσε ο Ρούμπιο κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στον Άγιο Χριστόφορο και Νέβις στην Καραϊβική.

Όσον αφορά τις συνομιλίες, «ελπίζουμε να είναι παραγωγικές, αλλά τελικά θα πρέπει να συζητήσουμε για περισσότερα από το πυρηνικό πρόγραμμα». Σχετικά με μια πιθανή επίθεση κατά του Ιράν, ο Ρούμπιο δήλωσε: «Ο πρόεδρος δεν έχει λάβει καμία απόφαση σχετικά με αυτό, οπότε δεν ξέρω αν η Πέμπτη είναι η κρίσιμη ημερομηνία γι' αυτό. Νομίζω ότι πρέπει να σημειωθεί πρόοδος».

Το μήνυμα της Τεχεράνης

Ο Ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγκτσί, από την πλευρά του, δήλωσε σε συνέντευξή του στο περιοδικό «India Today» ότι στόχος του στις διαπραγματεύσεις στη Γενεύη είναι να αποτρέψει τον πόλεμο. «Στον προηγούμενο γύρο, σημειώσαμε πρόοδο. Καταφέραμε να καταλήξουμε σε μια μορφή συνεννόησης και πιστεύω ότι με βάση αυτές τις συνεννοήσεις μπορούμε να οικοδομήσουμε κάτι με τη μορφή συμφωνίας, μιας συμφωνίας». Στόχος του είναι μια «δίκαιη συμφωνία» στον «μικρότερο δυνατό χρόνο», προειδοποιώντας παράλληλα την Ουάσινγκτον πως ακόμα και ενδεχόμενη εξόντωση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ δεν θα οδηγήσει σε κατάρρευση το καθεστώς του Ιράν.

Ο Ιρανός πρόεδρος, Μασούντ Πεζεσκιάν, από την πλευρά του, διαμήνυσε πως υπάρχουν «ενθαρρυντικά σημάδια» από τους προηγούμενους γύρους συνομιλιών, ωστόσο η Τεχεράνη είναι «έτοιμη για κάθε σενάριο», με ανάλογες προειδοποιήσεις να έχει κάνει και ο Τραμπ, που θέτει ως conditio sine qua non τη μη απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν, το οποίο και κατονόμασε χθες (στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης) ως «κορυφαίο παγκόσμιο χορηγό τρομοκρατίας».

Κυρώσεις των ΗΠΑ στο Ιράν

Παραμονή των συνομιλιών, όμως, η αμερικανική κυβέρνηση ανακοίνωσε την επιβολή νέων οικονομικών κυρώσεων με στόχο την αποδυνάμωση του καθεστώτος της Τεχεράνης και τον περιορισμό των πετρελαϊκών εσόδων της. Το γραφείο του υπουργείου Οικονομικών που είναι αρμόδιο για την επιβολή κυρώσεων έβαλε στη «μαύρη λίστα» τέσσερις Ιρανούς, εταιρείες και δώδεκα πλοία. Σύμφωνα με την ανακοίνωση, τα δεξαμενόπλοια αυτά ανήκουν στον «σκιώδη στόλο» που επιτρέπει στην Τεχεράνη να παρακάμπτει το αμερικανικό εμπάργκο στις εξαγωγές αργού και με τον τρόπο αυτόν «να χρηματοδοτεί την εσωτερική καταστολή, τις τρομοκρατικές οργανώσεις που συνδέονται μαζί της και τα εξοπλιστικά προγράμματά της». Ο Τραμπ κατηγόρησε την Τρίτη το Ιράν ότι έχει αναπτύξει «πυραύλους που μπορούν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις (στρατιωτικές) βάσεις» των ΗΠΑ και ότι επιδιώκει να αποκτήσει ακόμη ισχυρότερα οπλικά συστήματα, ικανά «να πλήξουν σύντομα τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Αμερικανικά F-22 Raptor στο Ισραήλ

Τα παραπάνω λαμβάνουν χώρα ενώ είναι εκτεταμένη η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ μια «ανάσα» από το Ιράν: Στην περιοχή, τα πολεμικά πλοία του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ, που εδρεύουν στο Μπαχρέιν, εκτέλεσαν τακτικές αναχωρήσεις προς την ανοιχτή θάλασσα, προσπαθώντας να αποφύγουν ενδεχόμενες επιθέσεις. Αμερικανικές στρατιωτικές πηγές επιβεβαιώνουν την αποστολή αεροσκαφών F-22 Raptor και ανεφοδιαστικών Boeing KC-135 Stratotanker στο Ισραήλ, με στόχο την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή. Υπενθυμίζεται ότι τα εν λόγω μαχητικά είχαν συμμετοχή και στην επιχείρηση βομβαρδισμού των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων το καλοκαίρι.



Το μήνυμα Νετανιάχου και ο συμβολικός στόχος του Τραμπ - Τα δύο σχέδια και το ζητούμενο της διάρκειας της επιχείρησης

Πίσω από την πυρηνική διαμάχη, όμως, διακυβεύεται και η γεωπολιτική επιρροή στην περιοχή. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει προειδοποιήσει ότι μια συμφωνία που δεν περιλαμβάνει περιορισμούς στους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, επιδεικνύοντας έτσι την ένταση της στρατηγικής αντιπαράθεσης στην περιοχή.

Όπως αναφέρουν αμερικανικά Μέσα, ο Τραμπ, εφόσον καταλήξει στο να «χτυπήσει» την Τεχεράνη, θα επικεντρωθεί πρώτα σε «περιορισμένα» πλήγματα σε πυρηνικές και πυραυλικές εγκαταστάσεις της χώρας. Σύμφωνα με τους New York Times, μια επίθεση θα εξυπηρετούσε μάλλον δύο συμβολικούς σκοπούς. Αρκετοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης δήλωσαν ότι θα επέτρεπε στον κ. Τραμπ να διεκδικήσει μια στρατιωτική νίκη εναντίον ενός παλιού εχθρού. Ωστόσο, ανώτεροι αξιωματούχοι ελπίζουν επίσης ότι θα ωθούσε το Ιράν να εγκαταλείψει το πρόγραμμα εμπλουτισμού ουρανίου, αν και ορισμένοι νυν και πρώην αξιωματούχοι αμφιβάλλουν αν αυτό θα επιτευχθεί.

Ο στρατηγός Νταν Κέιν, αρχηγός του Αμερικανικού Γενικού Επιτελείου, δήλωσε σε συνεδριάσεις της «αίθουσας κρίσεων» ότι, ενώ οι αμερικανικές δυνάμεις που έχουν συγκεντρωθεί στη Μέση Ανατολή θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν μικρές ή μεσαίες επιθέσεις, θα υπήρχε υψηλός κίνδυνος αμερικανικών απωλειών και αρνητικές επιπτώσεις στα αμερικανικά αποθέματα όπλων, με τον Κέιν να επιχειρεί να «εξισορροπήσει», όπως έγραφε το CNN, μεταξύ μιας πολεμικής επιχείρησης και της προσπάθειας «αποφυγής σύγκρουσης» με τον Τραμπ, που δεδομένα θα θέλει γρήγορα αποτελέσματα.

Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται, σύμφωνα με τους NYT, να έχει συζητήσει δύο σχέδια. Το ένα θα ήταν μια μεγάλη επίθεση με στόχο να χτυπηθεί ένας τεράστιος αριθμός στόχων για παρατεταμένο χρονικό διάστημα. Το κρίσιμο είναι ότι θα προσπαθούσε επίσης να αποκεφαλίσει την κυβέρνηση, αναγκάζοντας τον ανώτατο ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, να παραιτηθεί από την εξουσία, με τον Αμερικανό πρόεδρο να έχει βέβαια ως επιλογή και τα πιο «χειρουργικά» πλήγματα, με στόχο να πραγματοποιήσει διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη. 

Σε κάθε περίπτωση, ζητούμενο είναι και η διάρκεια μιας επιχείρησης: Ένας από τους αξιωματούχους δήλωσε στους Τάιμς της Νέας Υόρκης ότι ο αμερικανικός στρατός που βρίσκεται στην περιοχή θα μπορούσε να συνεχίσει τις επιθέσεις για περίπου 7 έως 10 ημέρες. Παράλληλα, δεν πρέπει να αποκλείεται εκτεταμένη επίθεση αντιποίνων από το Ιράν, χωρίς να αποκλείεται και μια επιχείρηση από τους «proxies» της Τεχεράνης στη Μέση Ανατολή, όπως η Χεζμπολάχ. 

Εν αναμονή των εξελίξεων στη Γενεύη, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τις διαπραγματεύσεις με μεγάλο ενδιαφέρον. Αν και η πιθανότητα μιας συμφωνίας παραμένει, οι τελευταίες εξελίξεις, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική κινητοποίηση και τη στάση του Ιράν που δεν προβλέπεται να συγκατανεύσει στους αμερικανικούς όρους, αφήνουν σε κάθε περίπτωση ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας κλιμάκωσης της σύγκρουσης.