H κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος µοιάζει µε δίκοπο µαχαίρι για ορισµένες αραβικές χώρες, όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία, καθώς θα χάσουν τα πρωτεία που απολαµβάνουν στις σχέσεις τους µε τη ∆ύση, επισηµαίνει στα «Παραπολιτικά» ο πρώην διευθυντής Εξωτερικής Πολιτικής Εθνικού Συµβουλίου Ασφαλείας του Ισραήλ και καθηγητής Πολιτικής Σκέψης στο Πανεπιστήµιο Reichman, δρ Σάνι Μορ.

Διαβάστε: Live οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή: Σφυροκόπημα ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, ισοπέδωσαν το μέγαρο του Χαμενεΐ - Με πυραύλους απαντά η Τεχεράνη, χτύπησε αμερικανικές βάσεις (Εικόνες & Βίντεο)

  • Βρισκόµαστε μία ημέρα πριν από τη στρατιωτική επέµβαση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν, ωστόσο πραγµατοποιήθηκε ο τρίτος γύρος συνοµιλιών στη Γενεύη. Πρόκειται για αντιφατικά ζητήµατα.

Είναι πράγµατι αντιφατικά ζητήµατα, επειδή η κυβέρνηση των ΗΠΑ επιδιώκει τέσσερις διαφορετικούς στόχους έναντι του Ιράν, χωρίς να είναι σαφές πώς συνδέονται όλοι και σίγουρα δεν είναι σαφές πώς θα τους αντιλαµβάνονταν οι Ιρανοί. Οι ΗΠΑ δηµοσίως λένε ότι αυτό που θέλουν είναι, πρώτα απ’ όλα, µια συµφωνία για τους περιορισµούς του πυρηνικού προγράµµατος του Ιράν. Στο θέµα αυτό οι Ιρανοί είναι ανοιχτοί και διεξάγουν διαπραγµατεύσεις, ωστόσο είναι άγνωστο πόσο σοβαρές είναι οι ιρανικές προτάσεις. Το δεύτερο και το τρίτο ζήτηµα που έχουν θέσει οι ΗΠΑ, επίσης µε την υποστήριξη του Ισραήλ, είναι το πρόγραµµα βαλλιστικών πυραύλων, το οποίο είναι ιδιαίτερα σηµαντικό για το Ισραήλ, και η υποστήριξη του Ιράν σε ένα δίκτυο στρατών δι' αντιπροσώπων και τροµοκρατικών οργανώσεων στην περιοχή, κάτι που είναι επίσης πολύ σηµαντικό για το Ισραήλ και µπορεί να είναι ελαφρώς λιγότερο σηµαντικό για τις Ηνωµένες Πολιτείες. Το τέταρτο ζήτηµα που επιδιώκουν οι ΗΠΑ είναι η βίαιη καταστολή από το ιρανικό καθεστώς των διαδηλώσεων. ∆εν είναι απολύτως σαφές ποια είναι η απαίτηση των ΗΠΑ από τους ίδιους τους Ιρανούς. Αν υπάρχει ένα πράγµα που θέλει το ιρανικό καθεστώς, είναι να παραµείνει στην εξουσία. ∆εν πρόκειται να κάνουν παραχωρήσεις σχετικά µε την κυριαρχία τους. Το δεύτερο και το τρίτο ζήτηµα, οι Ιρανοί, τουλάχιστον δηµόσια, τα θεωρούν εκτός συζήτησης. Ισως η κυβέρνηση Τραµπ να καταλήξει σε συµφωνία µε τους Ιρανούς για το πυρηνικό πρόγραµµα και για το πρόγραµµα βαλλιστικών πυραύλων, αν και η πιθανότητα να συµβεί αυτό είναι απειροελάχιστη. Το µόνο που κάνει είναι να δώσει τώρα στο καθεστώς µια σανίδα σωτηρίας µε την άρση των κυρώσεων, αφήνοντας εκτεθειµένους όσους προσπάθησαν να το ανατρέψουν.

  • Υπάρχουν ανησυχίες στην περιοχή από την επέµβαση;

Μια στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν προκαλεί εύλογες ανησυχίες στις αραβικές χώρες. Φοβούνται ότι θα αποτύχει και ότι θα προκαλέσει πόλεµο µε τεράστιες περιφερειακές επιπτώσεις, καθώς οι Ιρανοί θα αποκλείσουν τα Στενά του Ορµούζ, θα επιτεθούν σε χώρες που φιλοξενούν αµερικανικές εγκαταστάσεις, συµπεριλαµβανοµένων Αραβοαµερικανών συµµάχων, ενώ, τελικά, πέραν των ανθρώπινων απωλει ών, δεν θα έχει επιτευχθεί κανένας από τους στόχους του. Το πυρηνικό, όπως και το βαλλιστικό, πρόγραµµα θα συνεχιστεί, ενώ οι περιφερειακοί αντιπρόσωποί του θα εξακολουθούν να υπάρχουν. Μερικοί από αυτούς µπορεί ακόµα και να το δουν αυτό ως έναν δρόµο για την αποκατάσταση της κυριαρχίας τους στις χώρες όπου έδρασαν, ιδίως στην Υεµένη και στον Λίβανο, και το καθεστώς θα επιβιώσει. Επιπλέον, υπάρχει ο φόβος της επιτυχίας του πολέµου. Το Ιράν είναι µια τεράστια χώρα µε περίπου 80 εκατοµµύρια ανθρώπους, µια σταθερή µεσαία τάξη και τεράστιους φυσικούς πόρους. Βρίσκεται, δε, σε καθεστώτος κυρώσεων εδώ και δεκαετίες. Το Ιράν θα ήταν ένας πραγµατικός περιφερειακός ανταγωνιστής για κάποιες πολύ µεγάλες και µεσαίες δυνάµεις στην περιοχή που µέχρι πρότινος δεν χρειάστηκε να ανησυχούν γι' αυτό, εδώ και δεκαετίες. Πρόκειται για το Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία. Το Κατάρ βρίσκεται επάνω στο µισό ενός κοιτάσµατος φυσικού αερίου που µοιράζεται µε το Ιράν, αλλά, σε αντίθεση µε το Ιράν, δεν υπόκειται σε καθεστώς κυρώσεων, απολαµβάνοντας την αποκλειστικότητα στην περιοχή. Απολαµβάνει, επίσης, ένα ιδιότυπο καθεστώς στον Κόλπο, ως η µόνη χώρα που διατηρεί πολύ θερµούς δεσµούς τόσο µε τις ΗΠΑ και τους συµµάχους τους όσο και µε το Ιράν και τους περιφερειακούς πληρεξουσίους του. Αυτό θα εκλείψει στην περίπτωση που το ισλαµιστικό καθεστώς καταρρεύσει. Για τη Σαουδική Αραβία η κατάσταση είναι ακόµα πιο περίπλοκη. Το Ιράν είναι ο µεγαλύτερος περιφερειακός αντίπαλός της, εδώ και δεκαετίες, κάτι που δεν ισχύει και για το Ισραήλ, το οποίο δεν έχει µόνιµη αντιπαλότητα µε το Ιράν. Το Ισραήλ θα µπορούσε να έχει µια πολύ καλή σχέση µε το Ιράν υπό ένα διαφορετικό καθεστώς. Για τους Σαουδάραβες οι Ιρανοί είναι µόνιµοι εχθροί και ανταγωνιστές στην περιοχή του Κόλπου. Ενα Ιράν που βρίσκεται σε καθεστώς αµερικανικών κυρώσεων είναι σαφώς πιο ακίνδυνο. Οι Σαουδάραβες ήταν πολύ νευρικοί για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραµµα, αλλά αυτό εξουδετερώθηκε κατά τον 12ήµερο πόλεµο του περασµένου Ιουνίου.

  • Είναι το Ισραήλ έτοιµο να αντιµετωπίσει οποιαδήποτε απειλή, είτε από το Ιράν είτε από τους συµµάχους του;

Αυτό που µπορεί να αντιµετωπίσει το Ισραήλ είναι σύντοµους πολέµους και σύντοµες επιχειρήσεις, αλλιώς θα επηρεαστεί η ισραηλινή οικονοµία και σίγουρα ο ισραηλινός στρατός, ο οποίος βασίζεται σε µεγάλο βαθµό στις εφεδρικές δυνάµεις σε περιόδους έκτακτης ανάγκης.

  • Η Ευρώπη φαίνεται να είναι απλός παρατηρητής των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή. Ποιες εκτιµάτε ότι θα είναι οι επιπτώσεις στη «γηραιά ήπειρο»;

Η Ευρώπη σταδιακά αφυπνίζεται απέναντι στην πραγµατική απειλή για την ασφάλειά της. Υπάρχει µια πολύ πιο νηφάλια και σοβαρή άποψη για την άµυνα στην Ευρώπη και την εθνική ασφάλεια από ό,τι υπήρχε πριν από πέντε και σίγουρα πριν από δέκα χρόνια. Ταυτόχρονα, υπάρχει µια ενόχληση µε την αµερικανική κυβέρνηση, η οποία στην πραγµατικότητα ενυπάρχει στην υπόθεση, µε αφορµή τις έµµεσες απειλές που έγιναν για τη Γροιλανδία λίγο νωρίτερα.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά