Την ημέρα που οι πύραυλοι του Ισραήλ και των ΗΠΑ έπεφταν στην Τεχεράνη, σκοτώνοντας τον ηγέτη του θεοκρατικού καθεστώτος, Αλί Χαμενεΐ, και μέλη της ανώτερης ηγεσίας του Ιράν, ένας άλλος πόλεμος μαινόταν στα ανατολικά σύνορα του Ιράν. Το Πακιστάν και το Αφγανιστάν βρίσκονταν σε κατάσταση «ανοιχτού πολέμου», με αεροπορικές επιδρομές να ανταλλάσσονται μεταξύ Καμπούλ και Ισλαμαμπάντ.

Διαβάστε: Το Πακιστάν κηρύσσει "ανοικτό πόλεμο" στο Αφγανιστάν μετά τις επιθέσεις των Ταλιμπάν: Νύχτα "κόλασης" στην Καμπούλ κι άλλες περιοχές (Βίντεο)

Ενώ οι δύο συγκρούσεις είναι φαινομενικά ξεχωριστές, μια λεπτομερής εξέταση των γεγονότων αποκαλύπτει βαθύτερες συνδέσεις, άκρως αποκαλυπτικές για μια ευρύτερη γεωπολιτική αναδιάταξη που επιχειρείται στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Ασίας.

Η σύγκρουση Αφγανιστάν-Πακιστάν ξεκίνησε μία εβδομάδα πριν, στις 21 Φεβρουαρίου. Το Πακιστάν εξαπέλυσε αεροπορικές επιδρομές στις επαρχίες Νανγκαρχάρ, Πακτίκα και Χοστ του Αφγανιστάν, ισχυριζόμενο ότι στόχευε καταυλισμούς του Πακιστανικού Ταλιμπάν (TTP) και του ISIS-K. Οι Ταλιμπάν απάντησαν με αντεπιθέσεις και, στις 26 Φεβρουαρίου, το Αφγανιστάν εξαπέλυσε επιχείρηση αντεκδίκησης κατά του Πακιστάν.

Στις 27 Φεβρουαρίου, ο Πακιστανός Υπουργός Άμυνας Χαουάτζα Ασίφ δήλωσε ότι η χώρα του βρισκόταν σε «ανοιχτό πόλεμο» με το Αφγανιστάν. Την ίδια ημέρα, οι δύο χώρες αντάλλαξαν πυραυλικά χτυπήματα, με το Πακιστάν να βομβαρδίζει την Καμπούλ και την Κανταχάρ και τους Ταλιμπάν να ισχυρίζονται ότι χρησιμοποίησαν drones για να χτυπήσουν στρατιωτικές βάσεις στο Πακιστάν.


Πόλεμος μεταξύ Πακιστάν και Αφγανιστάν: Η σύνδεση με το Ιράν

Η χρονική σύμπτωση είναι εντυπωσιακή, καθώς την ημέρα που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν, το Πακιστάν, γείτονας και σύμμαχος του Ιράν, βρισκόταν ήδη σε πόλεμο με το Αφγανιστάν. Αυτό, σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, ήταν για το Πακιστάν ένα «διπλό πλήγμα», μια ταυτόχρονη πίεση σε δύο στρατηγικά μέτωπα.

Το Πακιστάν, παραδοσιακός σύμμαχος του Ιράν και μέλος του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO) μαζί με την Τεχεράνη, βρέθηκε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Από τη μία, ο πόλεμος με το Αφγανιστάν απαιτούσε την πλήρη στρατιωτική εμπλοκή του και, από την άλλη, η επίθεση κατά του Ιράν απειλούσε να προκαλέσει αστάθεια στα δυτικά σύνορα του, αυξάνοντας τις εντάσεις μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών και ενδεχομένως ενισχύοντας τις σιιτικές πολιτοφυλακές στο εσωτερικό του Πακιστάν.


Οι "αόρατοι" παίκτες

Η σύνδεση γίνεται ακόμα πιο περίπλοκη, αν λάβει κανείς υπόψη τους ισχυρισμούς Πακιστανών δημοσιογράφων, σύμφωνα με τους οποίους η Ινδία και το Ισραήλ υποστήριξαν το Αφγανιστάν ώστε να στραφεί εναντίον του Πακιστάν. Αν αυτό ισχύει, τότε η επίθεση κατά του Ιράν δεν συνέπεσε απλώς χρονικά με τον πόλεμο Αφγανιστάν-Πακιστάν, αλλά είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου αποσταθεροποίησης της περιοχής, από την οποία περνά και ο σύγχρονος Δρόμος του Μεταξιού – Belt and Road Initiative – που συνδέει την Κίνα με την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική.

Η Ινδία, ιστορικός εχθρός του Πακιστάν, έχει ήδη καταδικάσει τις επιδρομές του Πακιστάν κατά του Αφγανιστάν, υποστηρίζοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Καμπούλ. Το Ισραήλ, από την πλευρά του, έχει εκφράσει «βαθιά ανησυχία» για τις πακιστανικές επιδρομές.

Το τρίγωνο Ισραήλ-Ινδία-Αφγανιστάν απέναντι στη «συμμαχία» Ιράν-Πακιστάν θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στη Νότια Ασία. Σε αυτή την περίπτωση, η σύγκρουση δεν περιορίζεται απλώς μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν, αλλά θα μπορούσε να αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης αναμέτρησης μεταξύ δύο συνασπισμών: του «Δυτικού-Ινδικού» άξονα (ΗΠΑ-Ισραήλ-Ινδία) και του «Ανατολικού» άξονα (Ιράν-Πακιστάν-Ρωσία-Κίνα).

Στην παρούσα συγκυρία, το Πακιστάν κινδυνεύει να βρεθεί σε στρατηγικό αδιέξοδο. Ο στρατός του, που ήδη αντιμετωπίζει εξεγέρσεις στο Κασμίρ και εσωτερική τρομοκρατία, ίσως κληθεί να πολεμήσει σε δύο μέτωπα: ανατολικά με το Αφγανιστάν και δυτικά με τις διαρροές από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν.

Ο Πακιστανός Υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ, που έλαβε τηλεφώνημα από τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγκτσί το Σάββατο, αμέσως μετά τις επιθέσεις κατά του Ιράν, έκανε λόγο για «αδικαιολόγητες επιθέσεις», καλώντας σε «άμεση αποκλιμάκωση». Ήταν μια αδύναμη καταδίκη από μια χώρα που δεν ήθελε να ανοίξει ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης.


Η μεγάλη εικόνα

Η ενδεχόμενη σύνδεση των δύο πολέμων ίσως αποκαλύψει μια νέα αλήθεια: η Μέση Ανατολή και η Νότια Ασία δεν είναι πλέον ξεχωριστές περιοχές, αλλά ένα ενιαίο θέατρο επιχειρήσεων, όπου η σύγκρουση στο Ιράν επηρεάζει άμεσα την ισορροπία δυνάμεων και στο Αφγανιστάν και ο πόλεμος στο Αφγανιστάν αποδυναμώνει την ικανότητα του Πακιστάν να αντιδράσει στην κρίση με το Ιράν.

Μένει να φανεί εάν η επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου δεν ήταν απλώς μια ισραηλινο-αμερικανική επιχείρηση κατά του Ιράν, αλλά μέρος μιας ευρύτερης αναδιάταξης της περιοχής, όπου οι παλιές συμμαχίες (ΗΠΑ-Πακιστάν, Ιράν-Δύση) διαλύονται και νέες (Ισραήλ-Ινδία-Αφγανιστάν) αναδύονται.