Το γνώριμο πορτοκαλί χρώμα παίρνει αρχίζει να παίρνει ο ουρανός τις επόμενες ημέρες καθώς έρχεται σκόνη από την Αφρική και συγκεκριμένα από την Σαχάρα, η οποία όμως δεν θα επηρεάζει μόνο τη χώρα  μας, αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη. Το νέφος της σκόνης μαζί του φέρνει θολούς ορίζοντες, μειωμένη ορατότητα, ένα λεπτό στρώμα άμμου που καταλήγει σε αυτοκίνητα, μπαλκόνια και τζάμια, αλλά κυρίως μια προσωρινή επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα, ειδικά σε αστικές περιοχές όπου η ατμόσφαιρα ήδη πιέζεται από την καθημερινή ρύπανση. Το φαινόμενο δεν είναι σπάνιο, όμως όταν οι συγκεντρώσεις “γράψουν” υψηλά, γίνεται θέμα υγείας και προσοχής στην καθημερινότητα.

Σκόνη Σαχάρα: Πού κατευθύνεται το νέφος και τι εικόνα δίνει στην ατμόσφαιρα

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλούνται ευρωπαϊκές υπηρεσίες παρακολούθησης ατμόσφαιρας, το νέφος αναμένεται να επηρεάσει πρώτα την Ιβηρική Χερσόνησο, να συνεχίσει προς περιοχές της Γαλλίας και να “σπρώξει” βορειότερα, ανάλογα με τα ρεύματα και τα συστήματα που επικρατούν στην ανώτερη ατμόσφαιρα. Το αποτέλεσμα συχνά είναι ο ουρανός να φαίνεται πιο θαμπός, το φως του ήλιου να παίρνει θερμότερους τόνους και, όταν συμπέσει με υγρασία ή βροχή, να αφήνονται λασποσταγόνες και λεπτά υπολείμματα σκόνης σε επιφάνειες, κάτι που πολλοί το αντιλαμβάνονται άμεσα την επόμενη μέρα στο παρμπρίζ. Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι το “χρώμα” του ουρανού, αλλά το τι αναπνέουμε. Σε τέτοια επεισόδια, αυτό που κοιτάζουν οι ειδικοί και οι μετεωρολογικές υπηρεσίες είναι οι συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων, κυρίως PM10, δηλαδή σωματίδια διαμέτρου μικρότερης των 10 μικρομέτρων. Αυτά είναι αρκετά μικρά ώστε να εισχωρούν στο αναπνευστικό, να ερεθίζουν και να επιβαρύνουν όσους έχουν ευαισθησίες. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όταν προβλέπεται ή καταγράφεται επιδείνωση της ποιότητας αέρα, βγαίνουν οδηγίες προσοχής, ιδιαίτερα για ευάλωτες ομάδες.

Σκόνη Σαχάρα: Οι κίνδυνοι για την υγεία και ποιοι πρέπει να προσέξουν περισσότερο

Η σκόνη από τη Σαχάρα αποτελείται κυρίως από ανόργανα σωματίδια, τα οποία σε υψηλές συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό σε μύτη, λαιμό και μάτια, καθώς και δυσφορία σε άτομα με άσθμα, ΧΑΠ ή καρδιοαναπνευστικά προβλήματα. Τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι είναι ομάδες που συνήθως αναφέρονται πρώτες στις οδηγίες προφύλαξης, όχι επειδή το φαινόμενο είναι “τοξικό” από μόνο του, αλλά επειδή μια απότομη αύξηση σωματιδίων στον αέρα μπορεί να λειτουργήσει ως επιπλέον στρες για τον οργανισμό. Επίσης, όσοι έχουν αλλεργική ρινίτιδα ή ευαισθησία στα μάτια, συχνά νιώθουν πιο έντονα τη διαφορά, ειδικά τις μέρες με ξηρό αέρα και κίνηση στους δρόμους. Στην πράξη, οι βασικές συστάσεις έχουν λογική καθημερινότητας. Όταν οι συγκεντρώσεις σωματιδίων είναι αυξημένες, έχει νόημα να περιοριστεί η έντονη σωματική άσκηση σε εξωτερικούς χώρους, ειδικά σε ώρες αιχμής και κοντά σε μεγάλους οδικούς άξονες. Όσοι έχουν αναπνευστικό ιστορικό καλό είναι να ακολουθούν αυστηρά την αγωγή τους, να έχουν διαθέσιμα τα φάρμακά τους και να μη “τεστάρουν” αν αντέχουν μια μεγάλη βόλτα ή τρέξιμο όταν ο αέρας είναι εμφανώς βαρύς. Στο σπίτι, κλειστά παράθυρα τις ώρες που έξω φαίνεται η θολούρα να κορυφώνεται, ένα απλό καθάρισμα επιφανειών με νωπό πανί αντί για ξεσκόνισμα που σηκώνει σωματίδια, και προσοχή στο πλύσιμο ρούχων που στεγνώνουν έξω, γιατί “τραβάνε” σκόνη.

Ένα ακόμη σημείο που πολλοί υποτιμούν είναι το αυτοκίνητο. Όταν υπάρχει σκόνη, ο κλιματισμός σε λειτουργία ανακύκλωσης και ένα καθαρό φίλτρο καμπίνας μειώνουν την έκθεση, ειδικά σε διαδρομές μέσα στην πόλη. Επίσης, η ορατότητα μπορεί να πέσει τοπικά, άρα χρειάζεται προσοχή στην οδήγηση, όχι επειδή το φαινόμενο “χτυπά” ξαφνικά, αλλά επειδή ο συνδυασμός θαμπάδας και αντανακλάσεων κουράζει. Τέλος, υπάρχει και το ερώτημα που πάντα επανέρχεται: φταίει η κλιματική αλλαγή; Η επιστημονική συζήτηση συνεχίζεται και πολλοί ειδικοί αποφεύγουν τις απόλυτες συνδέσεις σε κάθε μεμονωμένο επεισόδιο, γιατί οι μεταφορές σκόνης επηρεάζονται από σύνθετα μοτίβα κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας, υγρασίας εδάφους, ανέμων και πηγών εκπομπής σκόνης. Αυτό που μετρά για τον πολίτη είναι το τώρα, να ξέρει πότε το επεισόδιο είναι ήπιο και πότε γίνεται επιβαρυντικό, να παρακολουθεί τους δείκτες ποιότητας αέρα και να προσαρμόζει τη μέρα του χωρίς πανικό.