Ένας περιφερειακός πόλεµος στη Μέση Ανατολή σε πλήρη εξέλιξη είναι αυτός που έχει ξεκινήσει µε φόντο τα πλήγµατα ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Ενας πόλεµος φθοράς, δεδοµένα, µε φαινοµενικό στόχο την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος (το… απόλυτα σίγουρο µε τον «ανατρεπτικό» και συχνά «αµφίσηµο» Τραµπ δεν υφίσταται ως πραγµατικότητα), που στόχο έχει µέσα από την εξουδετέρωση της αεράµυνας, του βαλλιστικού οπλοστασίου, αλλά και του πολεµικού ναυτικού να… ανοίξει τον δρόµο για µια εξέγερση µέσα στην ιρανική επικράτεια - κάτι που φαίνεται ήδη να ετοιµάζεται, µε φόντο τον ανοιχτό δίαυλο της Ουάσινγκτον µε τους (υποστηριζόµενους και από το Ισραήλ για τη διαµόρφωση των νέων ισορροπιών) Κούρδους.


Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ισραήλ – Ιράν και τα πρώτα δεδομένα

Κάνοντας µια αριθµητική αποτίµηση και µε βάση βέβαια τα δεδοµένα που παρέχουν Αµερικανοί και Ισραηλινοί, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγός Νταν Κέιν, δήλωσε αυτήν την εβδοµάδα ότι οι εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων από το Ιράν έχουν µειωθεί κατά 86% σε σύγκριση µε την πρώτη ηµέρα των συγκρούσεων. Η Κεντρική ∆ιοίκηση των ΗΠΑ (Centcom) εκτιµά επίσης ότι µόνο το τελευταίο 24ωρο σηµειώθηκε επιπλέον µείωση 23%. Πριν από τον πόλεµο, εκτιµάται (σύµφωνα µε ανάλυση του BBC) ότι το Ιράν διέθετε περισσότερους από 2.000 βαλλιστικούς πυραύλους µικρού βεληνεκούς. Παράλληλα, είχε κατασκευάσει δεκάδες χιλιάδες drones τύπου Shahed - τεχνολογία που έχει επίσης µεταφερθεί στη Ρωσία και χρησιµοποιείται στον πόλεµο που διεξάγει κατά της Ουκρανίας.

Ωστόσο, σύµφωνα µε τον Κέιν, και οι εκτοξεύσεις ιρανικών drones έχουν µειωθεί κατά περίπου 73% από την πρώτη ηµέρα του πολέµου. Οι αναλυτές εκτιµούν ότι η µείωση µπορεί να οφείλεται τόσο στις απώλειες εξοπλισµού όσο και σε προσπάθεια της Τεχεράνης να διατηρήσει τα αποθέµατά της για µια µακροχρόνια σύγκρουση. Κρίσιµο στοιχείο είναι και η αεράµυνα, µε τον ισραηλινό στρατό να διαµηνύει την Πέµπτη, δηλαδή την 6η ηµέρα του πολέµου, ότι «έχουµε καταστρέψει το 80% των συστηµάτων αεράµυνας» και πως «µπαίνουµε στην επόµενη φάση του πολέµου µε το Ιράν», κατά την οποία, σύµφωνα µε τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Αµυντικών ∆υνάµεων (IDF), «θα εντείνουµε τα πλήγµατα κατά των θεµελίων του καθεστώτος και των στρατιωτικών του δυνατοτήτων».


Τα πλήγματα του Ιράν στις χώρες του Κόλπου

Τα παραπάνω αποτελούν σηµαντικά δεδοµένα για την εν εξελίξει σύγκρουση, µε το Ιράν, όµως, να µη δείχνει διατεθειµένο να τα παρατήσει. Εχει εξαπλώσει τη σύγκρουση στις Χώρες του Κόλπου, που µόνο εξοικειωµένες µε τέτοιες ενέργειες δεν ήταν. Σωρεία πληγµάτων (πάνω από 1.000 drones) έχουν δεχθεί τα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα (περισσότερα ακόµα και από το ίδιο το Ισραήλ), το Κατάρ, αλλά και η Σαουδική Αραβία, µεταξύ άλλων το µεγαλύτερο διυλιστήριο του κρατικού πετρελαϊκού κολοσσού της χώρας, το Ras Tanura.

Ο Αµπάς Αραγκτσί, ο Ιρανός ΥΠ.ΕΞ., από την πλευρά του, σε συνέντευξή του στο NBC News την Πέµπτη, αρνήθηκε ότι υπάρχει κάποιο πραγµατικό ζήτηµα µε τις Χώρες του Κόλπου, αναφέροντας πως «δεν έχουµε επιτεθεί στους γείτονές µας, δεν έχουµε επιτεθεί σε µουσουλµανικές χώρες», αλλά σε αµερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και βάσεις που «δυστυχώς βρίσκονται στο έδαφος των γειτόνων µας». Υπενθυµίζεται πως οι Ηνωµένες Πολιτείες διατηρούν τουλάχιστον 19 βάσεις στην ευρύτερη περιοχή, µε οκτώ εξ αυτών να είναι µόνιµες.


Το σχέδιο του Ιράν να εμπλέξει τους γείτονές του στον πόλεμο

Σε αυτό φαίνεται να «ποντάρει» το Ιράν: στο να καταστήσει συµµετόχους στον πόλεµο τους γείτονές του, µε στόχο να ασκήσουν πιέσεις σε ΗΠΑ (κατά βάση), προκειµένου οι εχθροπραξίες να σταµατήσουν. Αλλωστε, η επιλογή «διάχυσης» της σύγκρουσης πιθανόν εξυπηρετεί και έναν άλλο στόχο: την παράταση της σύγκρουσης, κάτι που σίγουρα επιθυµεί η Τεχεράνη, για να καταστήσει πιο ακριβό τον πόλεµο στους αντιπάλους της, σε µια µάχη µε το χρήµα, τον χρόνο και τις πιθανές αντίθετες βουλήσεις, που θα γίνονται όλο και πιο σαφείς όσο βαθαίνει χρονικά η σύγκρουση.

Ενα ιρανικό Shahed (ικανό να διανύσει µέχρι και 2.500 χλµ.) σηµειώνεται ότι δεν κοστίζει πολύ, σίγουρα όχι τόσο όσο η κατάρριψή του από έναν πύραυλο: 20.000-50.000 δολάρια, ενώ ένας αναχαιτιστικός πύραυλος 265.000 δολάρια περίπου (200.000 βρετανικές λίρες, όπως ανέφερε το BBC). Κάπου εδώ διαφαίνεται ότι η Ουκρανία θα µπορούσε να αποτελέσει παράγοντα στο µέτωπο της Μέσης Ανατολής, ιδίως στον τοµέα της κατάρριψης drones, µε τον Ζελένσκι να µην «κλείνει την πόρτα» σε κάτι τέτοιο.


Το σενάριο αλλαγής καθεστώτος και ο πιθανός διάδοχος του Χαμενεΐ

Την ίδια ώρα, ένα άλλο στοιχείο που µοιάζει να εξυπηρετεί το Ιράν είναι το ότι πρόκειται για µια τεράστια σε έκταση χώρα, πράγµα που επιτρέπει την απόκρυψη όπλων και υποδοµών σε πολλές διαφορετικές περιοχές της, γεγονός που κάνει σχεδόν ανέφικτη την ολοκληρωτική καταστροφή του οπλοστασίου του. Σε κάθε περίπτωση, όµως, και επειδή «ο πόλεµος είναι η συνέχιση της πολιτικής µε άλλα µέσα», αξίζει να γίνει µια αναφορά και στο µετά, την επόµενη ηµέρα, και στο ποιος θα µπορούσε να είναι ο διάδοχος του Χαµενεΐ.

Μια επιλογή που πιθανόν έχει βάση, µε τη λογική της συνέχειας, είναι ο γιος του, Μοτζταµπά, χωρίς πάντως κάτι τέτοιο να ακούγεται ιδιαίτερα ευχάριστο στον Τραµπ, που κατά δήλωσή του στο Axios είναι «ασήµαντος», διαµηνύοντας πως θέλει να εµπλακεί «προσωπικά» στο θέµα. Πάντοτε στη δηµόσια σφαίρα εµφανίζεται και το όνοµα του Παχλαβί, αν και αµφισβητείται το κατά πόσον έχει κάποιο πραγµατικό έρεισµα για να εδραιώσει την εξουσία του, ενώ από το κάδρο δεν πρέπει να βγαίνει και ένα «φεντεραλιστικό», «βαλκανοποιηµένο» Ιράν, µε ισχυρό λόγο και παρουσία να δίνεται στις επιµέρους φυλές που συναπαρτίζουν τον λαό αυτόν των 92 εκατοµµυρίων.


Οι αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις σε Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή

baseis_grafima__2_


Ελλάδα, Κρήτη

Η βάση της Σούδας φιλοξενεί αεροπορικές και ναυτικές δυνάµεις των ΗΠΑ µε προσωπικό, υλικά, γραφεία και πυροµαχικά. Είναι µεγάλης στρατηγικής σηµασίας, καθώς από εκεί οι Αµερικανοί µπορούν να ελέγχουν χώρους της Μέσης Ανατολής, της Ανατολικής Μεσογείου, του Εύξεινου Πόντου και της Ερυθράς Θάλασσας.

Κύπρος, Ακρωτήρι

Η µοναδική µόνιµη επιχειρησιακή βάση στην ευρύτερη περιοχή είναι στην Κύπρο και στις κυρίαρχες βρετανικές βάσεις σε Ακρωτήρι και ∆εκέλεια. Το επιχειρησιακό αρχηγείο της RAF στη Μέση Ανατολή βρίσκεται στην αεροπορική βάση Al Udeid στο Κατάρ. Η RAF χρησιµοποιεί επίσης την αεροπορική βάση Al Minhad στα Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα, όπου άνοιξε νέες εγκαταστάσεις τον Μάρτιο του 2024, και την αεροπορική βάση Al Musannah στο Οµάν.

Συρία

Οι ΗΠΑ διατηρούν εδώ και χρόνια στρατιωτική παρουσία σε σειρά εγκαταστάσεων στη Συρία, στο πλαίσιο των διεθνών προσπαθειών κατά της τζιχαντιστικής οργάνωσης «Ισλαµικό Κράτος». Τα στρατεύµατα αυτά όµως αποσύρονται από τη χώρα, µια διαδικασία που αναµένεται να ολοκληρωθεί σε έναν µήνα.

Ιορδανία

Η αεροπορική βάση Muwaff aq al-Salti στην Αζράκ φιλοξενεί την 332η Εκστρατευτική Πτέρυγα της Κεντρικής ∆ιοίκησης της Αµερικανικής Πολεµικής Αεροπορίας, η οποία συµµετέχει σε αποστολές σε ολόκληρη την περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής.

Σαουδική Αραβία

Οι Αµερικανοί στρατιώτες, που σύµφωνα µε επιστολή του Λευκού Οίκου, ήταν 2.321 το 2024 ενεργούν σε συντονισµό µε τη σαουδαραβική κυβέρνηση. Κάποια στρατεύµατα σταθµεύουν περίπου 60 χλµ. νότια του Ριάντ, στην αεροπορική βάση Prince Sultan, η οποία υποστηρίζει αµερικανικά συστήµατα αεράµυνας.

Ιράκ

Οι ΗΠΑ διατηρούν παρουσία στην αεροπορική βάση Ain alAsad, στη δυτική επαρχία Ανµπαρ, υποστηρίζοντας τις ιρακινές ένοπλες δυνάµεις. Το 2020 έγινε στόχος πληγµάτων του Ιράν. Στην αεροπορική βάση Erbil, που βρίσκεται στην ηµιαυτόνοµη περιοχή του ιρακινού Κουρδιστάν, σταθµεύουν δυνάµεις των ΗΠΑ και του συνασπισµού του οποίου ηγούνται κατά των τζιχαντιστών

Κουβέιτ

Στρατιωτικές εγκαταστάσεις περιλαµβάνουν το Camp Arifjan, προκεχωρηµένο αρχηγείο της Κεντρικής ∆ιοίκησης του Στρατού των ΗΠΑ, και την αεροπορική βάση Ali al-Salem, περίπου 40 χλµ. από τα σύνορα µε το Ιράκ, γνωστή ως «The Rock».

Μπαχρέιν

Στο µικρό βασίλειο βρίσκεται µια σηµαντική ναυτική βάση των ΗΠΑ, όπου σταθµεύει ο 5ος Αµερικανικός Στόλος. Σε αυτό το λιµάνι ελλιµενίζονται τα µεγαλύτερα αµερικανικά πλοία, όπως τα αεροπλανοφόρα. Η βάση χρησιµοποιείται από το 1948.

Κατάρ

Στη χώρα αυτή βρίσκεται η βάση Al Udeid, η µεγαλύτερη αµερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στην περιοχή. Εκεί βρίσκονται πολλά κέντρα διοίκησης της Centcom. Επίσης, φιλοξενεί µαχητικά αεροσκάφη και µέσα εναέριας µεταφοράς και ανεφοδιασµού εν πτήσει, όπως και µονάδες πληροφοριών, και σταθµεύουν περίπου 10.000 αµερικανικά στρατεύµατα.

Ηνωµένα Αραβικά Εµιράτα

Η αεροπορική βάση Al Dhafra, που βρίσκεται νότια του Αµπου Ντάµπι, είναι κρίσιµης σηµασίας για την αµερικανική Πολεµική Αεροπορία. Εχει υποστηρίξει βασικές επιχειρήσεις κατά του «Ισλαµικού Κράτους», καθώς και αποστολές αναγνώρισης σε ολόκληρη την περιοχή. Επίσης, το λιµάνι Jebel Ali στο Ντουµπάι είναι το µεγαλύτερο που υποδέχεται πλοία του αµερικανικού Πολεµικού Ναυτικού.