Η νέα Επικεφαλής της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στην Ελλάδα, Laura Lo Castro, παραχώρησε αποκλειστική συνέντευξη στην ΕΡΤ Αιγαίου λίγες ώρες μετά τη συνομιλία που είχε με επιζήσαντες από το τραγικό ναυάγιο στη Χίο, το βράδυ της 3ης Φεβρουαρίου 2026 ανοικτά των ακτών του Μυρσινιδίου. Η  Αντιπρόσωπος του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, τόνισε: «Ο πρωταρχικός σκοπός της συνάντησης δεν ήταν να συζητηθούν οι λεπτομέρειες του τραγικού περιστατικού, είκοσι ημέρες μετά, αλλά επειδή θελήσαμε να βρεθούμε, ως Ύπατη Αρμοστεία, στο πλευρό τους»

Διαβάστε: Προειδοποίηση ΟΗΕ: Οι νέες ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα θέτουν τους αμάχους σε ακραίο κίνδυνο

Η διαδρομή της Αντιπροσώπου του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ, Laura Lo Castro

Η Laura Lo Castro, Αντιπρόσωπος του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, βρίσκεται στη χώρα μας από τον περασμένο Δεκέμβριο και έβαλε σε προτεραιότητα και επισκέφθηκε τη Χίο στις 20 Φεβρουαρίου, ακριβώς λόγω του ναυαγίου. Μάλιστα, μία ημέρα πριν, είχε προηγηθεί επίσκεψη του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνου Πλεύρη, που ως επικεφαλής κυβερνητικού κλιμακίου με θέμα το Τοπικό Σχέδιο Ανάπτυξης, είχε βρεθεί στη Χίο. Κατά την παραμονή της, η κα Lo Castro, επισκέφθηκε επιζώντες του ναυαγίου, τόσο στη δομή της ΒΙΑΛ, όσο και στο νοσοκομείο της Χίου. Παράλληλα, παραθέτουμε τη δήλωση που μας έκανε σε δεύτερο χρόνο, η Επικεφαλής της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) στην Ελλάδα σχετικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

«Η συνάντηση αποσκοπούσε στην έκφραση αλληλεγγύης και συμπαράστασης στις οικογένειες και τους επιζώντες, καθώς και στην εκδήλωση οδύνης για τις απώλειες», σημειώνει η κα Lo Castro (και με τη βοήθεια της συνεργάτισσάς της Στέλλας Νάνου στη μετάφραση) μας περιέγραψε αυτές τις συγκλονιστικές στιγμές από τη συνάντηση με τους πρόσφυγες. «Η πρώτη γυναίκα που μιλήσαμε, έχασε πέντε παιδιά και το σύζυγό της στο ναυάγιο. Η κύρια ανησυχία της ήταν να θάψει τα σώματα των αγαπημένων της, ακολουθώντας την παράδοση, ώστε να μπορέσει να κλείσει αυτό το τραγικό «κεφάλαιο». Μας περιέγραψε το άγχος και την αγωνία της, για το πώς θα συνεχίσει να ζει, με τη μία της κόρη που διασώθηκε», σημειώνει η κα Lo Castro.

«Η δεύτερη γυναίκα έχασε τον σύζυγό της. Το βασικό της αίτημα ήταν η δικαιοσύνη. Ζήτησε η έρευνα να οδηγήσει στη Δικαιοσύνη και όλοι οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν για τις πράξεις τους. Η τρίτη γυναίκα, μας λέει, ήταν μια νεαρή κοπέλα έχασε το μωρό της αλλά και τον σύζυγό της, που ήταν μόλις 25 ετών, ενώ οι δύο άντρες, δεν κατάφεραν καν να μιλήσουν, μόνο έκλαιγαν…

Η επίσκεψη στο Νοσοκομείο της Χίου

«Επισκέφθηκα το Νοσοκομείο της Χίου και συναντήθηκα με το προσωπικό. Βρέθηκα εκεί για να τους συγχαρώ και να πω πόσο εντυπωσιασμένη είμαι, και εγώ και οι συνεργάτες μου, από τη βοήθεια και την υποστήριξη που προσέφεραν σε αυτούς τους ανθρώπους». Παράλληλα, συναντήθηκε με τους πρόσφυγες που ακόμα νοσηλεύονταν στο Νοσοκομείο, ενώ επισκέφθηκε και το Λιμεναρχείο Χίου.

«Είναι πολύ σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι μετακινήσεις ανθρώπων που βρίσκονται σε ανάγκη, που προσπαθούν να ξεφύγουν από πολέμους, από διαμάχες, από την πείνα, θα συνεχιστούν, δεν θα σταματήσουν. Παράλληλα, η ανθρωπιστική βοήθεια προς τις χώρες, όπου οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκουν πρώτα καταφύγιο, μειώνεται μέρα με τη μέρα, μήνα με το μήνα», σημειώνει η Αντιπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα. 

"Ο φόβος θεωρώ, ότι έχει τη ρίζα του στην έλλειψη γνώσης"

«Οι άνθρωποι, μεικτές ομάδες προσφύγων και οικονομικών μεταναστών, θα συνεχίζουν να φτάνουν, κυρίως, επειδή δεν αντιμετωπίζουμε τα αίτια αυτών των μετακινήσεων. Και επίσης, γιατί δεν υπάρχει κάποια νόμιμη οδός για να μεταναστεύσουν αυτοί οι άνθρωποι». Μας εξηγεί, ότι νόμιμες οδοί είναι, για παράδειγμα, η οικογενειακή επανένωση, όπως επίσης άδειες για εργασία ή για σπουδές, που δεν δίνονται τόσο εύκολα. «Υπάρχει μεγάλη έλλειψη νόμιμων οδών, γεγονός που αναγκάζει αυτούς τους απελπισμένους ανθρώπους, να ακολουθήσουν παράτυπους τρόπους για να μεταναστεύσουν, για να βρουν ασφάλεια ή μια καλύτερη, πιο αξιοπρεπή ζωή.», μας λέει. Επισημαίνει ότι πρέπει να δοθούν περισσότερες δυνατότητες, και να δούμε και το γεγονός ότι οι κοινωνίες μας σιγά- σιγά γερνάνε. «Χρειαζόμαστε περισσότερο ανθρώπινο δυναμικό, έχουμε πάρα πολλά κενά στις αγορές εργασίας και αυτό συμβαίνει και στην Ιταλία, τη χώρα καταγωγής μου», σημειώνει η κα Lo Castro. «Και ο Έλληνας υπουργός Μετανάστευσης, ο κ. Πλεύρης, έχει πει ότι θέλει να δώσει δουλειά στους πρόσφυγες και αυτό είναι κάτι με το οποίο συμφωνούμε», προσθέτει.

Στην ερώτησή μας, αν η Ευρώπη φοβάται αυτή την είσοδο μεταναστών και προσφύγων, ακόμα περισσότερο την διαφορετικότητα όπως και μια άλλη θρησκεία, που μπορεί να θεωρηθεί, ότι θα αλλάξει τα δικά μας ήθη και έθιμα, μας μεταφέρει την πλούσια εμπειρία της από τα 35 χρόνια στον ανθρωπιστικό τομέα, κυρίως σε χώρες της Αφρικής. «Πριν έρθω εδώ στην Ελλάδα ήμουν στο Τσαντ. Το Τσαντ λοιπόν υποδέχτηκε 700.000 πρόσφυγες μέσα σε τρεις μήνες. Και η κυβέρνηση τους δέχτηκε όλους, δεν έστειλε κανέναν πίσω. Υπάρχει λοιπόν αυτό το πνεύμα της αλληλεγγύης, της φιλοξενίας. Στην Ευρώπη δυστυχώς βλέπω, ότι γίνεται σε γενικές γραμμές το αντίθετο για ένα πολύ μικρότερο αριθμό ανθρώπων, οι οποίοι είτε αναζητούν ασφάλεια είτε μια καλύτερη ζωή. Πρέπει επίσης, να καταλάβουμε ότι οι χώρες που «παράγουν» πρόσφυγες, μετανάστες δεν είναι πολλές. Μιλάμε για δέκα χώρες περίπου. Τυχόν συμφωνίες για νόμιμες οδούς, για νόμιμη μετανάστευση, θα μειώσουν την ανάγκη για αυτά τα τόσο επικίνδυνα ταξίδια και θα επιτρέψουν στα συστήματα ασύλου να αξιοποιούνται μόνο για τους πραγματικούς πρόσφυγες».

«Σε ότι αφορά την ένταξη σημειώνει ότι «εμείς οι άνθρωποι φοβόμαστε οτιδήποτε δεν γνωρίζουμε καλά. Και αυτό ίσως αποτελεί και τη βάση για τα διάφορα αρνητικά αφηγήματα που περιβάλλουν το προσφυγικό. Ο φόβος λοιπόν θεωρώ, ότι έχει τη ρίζα του στην έλλειψη γνώσης. Και όσο πιο πολύ γνωρίζουμε έναν άνθρωπο τόσο πιο πολύ μειώνεται αυτός ο φόβος. Είναι μία περίπλοκη διαδικασία που αφορά και την κοινωνικο-οικονομική ένταξη των ανθρώπων. Θέλει χρόνο. Αφορά και την εκπαίδευση των παιδιών».

«Θα ήθελα να δώσω ένα παράδειγμα από ένα μικρό χωριό στη Σικελία, το οποίο βασικά ερημώνεται γιατί το εγκαταλείπουν οι κάτοικοί του. Εκεί συνάντησα το μικρό αγόρι μιας οικογένειας από την Ακτή Ελεφαντοστού, τον Μοχάμεντ, ο οποίος είναι μουσουλμάνος. Εμείς, όπως ξέρετε, στην Ιταλία είμαστε καθολικοί. Ο Μοχάμεντ λοιπόν πηγαίνει στο σχολείο, μιλάει πολύ καλά Ιταλικά, τον αγαπάνε όλοι στο χωριό και έχει ενταχθεί εξαιρετικά». «Για να καταλήξω, χρειάζεται επένδυση για την ένταξη. Χρειάζεται για παράδειγμα να έχουμε μαθήματα ελληνικής γλώσσας. Και με λίγη επένδυση, θα έρθει και η ένταξη με φυσικό τρόπο». Σημειώνει επίσης, έχοντας δουλέψει σε πολύ μεγάλους καταυλισμούς, ότι ένα από τα βασικά πράγματα που κάνει η Ύπατη Αρμοστεία είναι να ενημερώνει τους πρόσφυγες, όχι μόνο για τα δικαιώματα που έχουν, αλλά και για τις υποχρεώσεις τους. «Και μία από τις βασικές υποχρεώσεις που έχουν είναι να σέβονται την νομοθεσία, τους κανόνες της χώρας στην οποία βρίσκονται και που τους έχει δώσει άσυλο», προσθέτει. «Το καλύτερο μέρος να ζήσουμε είναι το σπίτι μας»

Η Ύπατη Αρμοστεία είναι ο θεματοφύλακας της Σύμβασης του 1951 για τους πρόσφυγες

Στη συνέχεια ρωτήσαμε την Laura Lo Castro για το ρόλο της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR). Όπως επισημαίνει, «η Ύπατη Αρμοστεία είναι ο θεματοφύλακας της Σύμβασης του 1951 για τους πρόσφυγες, ένα κείμενο που έχει σώσει εκατομμύρια ζωές και παραμένει ισχυρό». «Θα ήθελα να σας δώσω δύο στατιστικά στοιχεία πριν ολοκληρώσουμε τη συζήτηση», μας λέει. «Καταλαβαίνω ότι η κοινή γνώμη φοβάται ότι υπάρχει ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων που φτάνουν στην Ελλάδα με παράτυπο τρόπο. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι το 2025 είχαμε μία μεγάλη μείωση της τάξης του 56% στον αριθμό των αφίξεων στα νησιά του Αιγαίου. Πιστεύω, ότι αυτή η μείωση οφείλεται στο γεγονός ότι ένας ικανός αριθμός Σύριων αποφάσισε ή αποφασίζει να επιστρέψει στη Συρία καθώς οι συνθήκες έχουν αλλάξει.

Το δεύτερο στατιστικό στοιχείο, που θα ήθελα να σας μεταφέρω. Σας ανέφερα πριν ότι 700.000 πρόσφυγες έφτασαν μέσα σε τρεις μήνες στο Τσαντ. Δεν πρέπει να υπάρχει φόβος, σημειώνει η Laura Lo Castro, ότι θα υπάρχει μαζική άφιξη προσφύγων- μεταναστών στην Ελλάδα ή στις χώρες της Μεσογείου. Και αυτό, γιατί τα στατιστικά, οι αριθμοί, μας λένε ότι περίπου το 85 με 90% των προσφύγων παραμένουν στις χώρες που γειτνιάζουν με τη δική τους χώρα. Περιμένουν πότε θα τελειώσει ο πόλεμος, πότε θα έρθει ειρήνη, ώστε να επιστρέψουν σύντομα πίσω στη δική τους χώρα. Γιατί δεν υπάρχει καλύτερο μέρος από το σπίτι σου, είτε είσαι πρόσφυγας είτε όχι».

Η δήλωση της Laura Lo Castro σχετικά με τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή:

«Για ακόμη μια φορά, η κλιμάκωση της σύγκρουσης και της βίας -αυτή τη φορά στη Μέση Ανατολή και τις γύρω περιοχές- προκαλεί τεράστιο πόνο και απώλειες για τον άμαχο πληθυσμό. Επαναλαμβάνουμε την επείγουσα έκκληση του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για διάλογο, αποκλιμάκωση και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου.

Παραμένουμε βαθιά ανήσυχοι για την ασφάλεια των αμάχων και των εκτοπισμένων πληθυσμών σε όλες τις χώρες που πλήττονται από τις πρόσφατες επιθέσεις. Είναι επιτακτική η ανάγκη να προστατευθούν οι άμαχοι, να διαφυλαχθούν τα δικαιώματά τους και να έχουν πρόσβαση στην απαραίτητη ανθρωπιστική βοήθεια όταν τη χρειάζονται περισσότερο.

Οι ομάδες της Ύπατης Αρμοστείας βρίσκονται ήδη στο πεδίο σε ολόκληρη την περιοχή, στηρίζοντας τις αρχές και τους εταίρους για την παροχή ζωτικής σημασίας βοήθειας σε όσους αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, μέσα σε ένα εξαιρετικά δύσκολο και ρευστό περιβάλλον. Ως Ύπατη Αρμοστεία, έχουμε επίσης προχωρήσει σε επείγουσα έκκληση για τη Μέση Ανατολή, για όποιον/α θέλει να βοηθήσει, μέσω της σελίδας μας εδώ:

https://donate.unhcr.org/gr/el/middle-east-emergency