Ένα σύντομο αλλά ιδιαίτερα αμήχανο βίντεο με τον Βλαντίμιρ Πούτιν ήταν αρκετό για να προκαλέσει νέο κύκλο συζήτησης γύρω από τη δημόσια εικόνα του Ρώσου προέδρου και τον τρόπο με τον οποίο το Κρεμλίνο ελέγχει την επικοινωνιακή του βιτρίνα. Σύμφωνα με πολλαπλές διεθνείς αναφορές, σε αμοντάριστο πλάνο από μήνυμα του Πούτιν για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, ο Ρώσος πρόεδρος διακόπτει, καθαρίζει τον λαιμό του και παραδέχεται ότι ο λαιμός του είναι «λίγο ερεθισμένος» και ότι παραλίγο να αρχίσει να βήχει επειδή είχε μιλήσει πολύ μέσα στην ημέρα. Το βίντεο αναρτήθηκε σε επίσημο κανάλι του Κρεμλίνου και λίγο αργότερα αντικαταστάθηκε από συντομότερη, επεξεργασμένη εκδοχή χωρίς το συγκεκριμένο απόσπασμα. Αυτό καταγράφεται από τη Moscow Times και τον Independent, που αναφέρουν ότι το αμοντάριστο υλικό κατέβηκε γρήγορα και αντικαταστάθηκε με νέα εκδοχή. 

Διαβάστε: Politico: Ο Πούτιν και οι Ρώσοι αξιωματούχοι είναι πολύ πολύ χαρούμενοι - Η επίθεση στο Ιράν που "ξεκλείδωσε" την κάνουλα για το πετρέλαιο

Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι μόνο ότι ο Πούτιν βήχει σε μια δοκιμαστική λήψη. Είναι ότι η λήψη αυτή ξέφυγε, έστω και για λίγο, από τον αυστηρό μηχανισμό ελέγχου της ρωσικής προεδρίας. Σε ένα σύστημα όπου οι δημόσιες εικόνες του προέδρου είναι συνήθως προσεκτικά επιλεγμένες, φωτισμένες, επεξεργασμένες και απόλυτα ελεγχόμενες, ακόμη και μια μικρή ατέλεια μετατρέπεται σε πολιτικό γεγονός. Γι’ αυτό ακριβώς η υπόθεση πήρε τόσο γρήγορα διαστάσεις. Δεν ήταν απλώς ένα backstage στιγμιότυπο. Ήταν μια εικόνα που δεν έπρεπε να βγει προς τα έξω και βγήκε.

Το βίντεο με τον βήχα του Πούτιν που εξαφανίστηκε

Στο απόσπασμα που κυκλοφόρησε για λίγο, ο Πούτιν φαίνεται να σταματά την ομιλία του και να λέει ότι θέλει να επαναλάβει τη φράση, επειδή ο λαιμός του είναι ερεθισμένος και παραλίγο να ξεκινήσει βήχας. Η Moscow Times δημοσίευσε τη βασική απομαγνητοφώνηση του σημείου, ενώ ο Independent ανέφερε ότι το βίντεο δημοσιεύθηκε στο Telegram του Κρεμλίνου και στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από νέα εκδοχή χωρίς τα βήματα της διακοπής. Αυτό σημαίνει ότι το γεγονός της ανάρτησης και της διαγραφής δεν είναι απλή εικασία που κυκλοφόρησε στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά στοιχείο που αποτυπώθηκε από περισσότερες από μία πηγές. Η ίδια η φράση του Πούτιν, όπως καταγράφεται, παραπέμπει περισσότερο σε ερεθισμό του λαιμού και λιγότερο σε κάτι που από μόνο του αποδεικνύει σοβαρότερο ζήτημα. Ωστόσο, το Κρεμλίνο δεν άφησε το πλάνο να σταθεί δημόσια, και ακριβώς αυτή η ταχύτητα στην απόσυρση έκανε το συμβάν μεγαλύτερο από όσο ίσως ήταν αρχικά.

Προπαγάνδα, λάθος ή νέο υλικό για εικασίες ο βήχας του Πούτιν;

Μετά τον θόρυβο, φιλοκυβερνητικοί δημοσιογράφοι και κύκλοι του Κρεμλίνου φέρονται να μίλησαν για τεχνικό λάθος και όχι για κάτι βαθύτερο. Το Daily Beast και άλλα μέσα κατέγραψαν αυτή τη γραμμή υποβάθμισης, σύμφωνα με την οποία η ανάρτηση έγινε κατά λάθος και δεν ακολούθησε κάποιο ιδιαίτερο εσωτερικό κυνηγητό ευθυνών. Όμως, σε τέτοιες περιπτώσεις, η ίδια η προσπάθεια υποβάθμισης συχνά πετυχαίνει το αντίθετο αποτέλεσμα. Όσο πιο απότομα εξαφανίζεται μια εικόνα, τόσο περισσότερο ενισχύεται η αίσθηση ότι αυτή η εικόνα θεωρήθηκε επικίνδυνη για τη δημόσια σκηνοθεσία της εξουσίας. Γι’ αυτό και το περιστατικό έγινε αμέσως αντικείμενο σχολίων σε ρωσικά, ουκρανικά και δυτικά μέσα, με αρκετούς να το αντιμετωπίζουν λιγότερο ως ιατρικό εύρημα και περισσότερο ως επικοινωνιακή ρωγμή στο πολύ αυστηρό προεδρικό φίλτρο της Μόσχας.

Τι δείχνει πραγματικά το περιστατικό με τον Πούτιν;

Το πιο σημαντικό εδώ είναι να ξεχωρίσει κανείς το γεγονός από την υπερβολή. Το γεγονός είναι ότι υπήρξε βίντεο, στο οποίο ο Πούτιν βήχει, σταματά, αναφέρεται σε ερεθισμένο λαιμό και η λήψη αντικαταστάθηκε γρήγορα από άλλη εκδοχή. Αυτό τεκμηριώνεται από τις αναφορές που υπάρχουν. Δεν υπάρχει, αντίθετα, κάποια αξιόπιστη δημόσια επιβεβαίωση ότι το συγκεκριμένο στιγμιότυπο αποτελεί απόδειξη σοβαρού προβλήματος υγείας. Οι φήμες για την υγεία του Πούτιν κυκλοφορούν εδώ και χρόνια, αλλά παραμένουν κυρίως φήμες και μη επιβεβαιωμένοι ισχυρισμοί. Το Newsweek σημειώνει ότι υπάρχουν μακροχρόνιες εικασίες, αλλά επίσης αναφέρει ότι δυτικοί αξιωματούχοι πληροφοριών στο παρελθόν δεν είχαν παρουσιάσει σαφή στοιχεία σοβαρής ασθένειας.

Άρα το πραγματικό βάρος της υπόθεσης δεν είναι ιατρικό αλλά πολιτικό και επικοινωνιακό. Σε ένα καθεστώς που επενδύει τεράστια δύναμη στην εικόνα απόλυτου ελέγχου, ακόμη και ένας βήχας μπορεί να γίνει είδηση πρώτης γραμμής, ακριβώς επειδή για λίγα λεπτά έσπασε η σκηνοθεσία. Και αυτό είναι μάλλον το σημείο που ενόχλησε περισσότερο το Κρεμλίνο.