Ενώ η Μέση Ανατολή βυθίζεται σε ένα νέο κύκλο βίας, το Ιράν εκμεταλλεύεται τα Στενά του Ορμούζ ως στρατηγικό εργαλείο ισχύος, επιτυγχάνοντας ρεκόρ εξαγωγών πετρελαίου προς την ασιατική αγορά. Η Τεχεράνη καταφέρνει να διοχετεύει καθημερινά 2,1 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού, ξεπερνώντας τα προπολεμικά επίπεδα, τη στιγμή που η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ και άλλα κράτη του Περσικού Κόλπου παρακολουθούν ανήμπορα τον «στραγγαλισμό» των δικών τους εξαγωγών.

Διαβάστε: Στενά του Ορμούζ: Τα πλοία που έχουν δεχθεί επίθεση από τα αντίποινα του Ιράν στις επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ


Η στρατηγική του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ

Οι Φρουροί της Επανάστασης εφαρμόζουν μια επιλεκτική πολιτική ελέγχου στο Στενό του Ορμούζ, αποκλείοντας δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο για λογαριασμό ανταγωνιστικών χωρών, ενώ παράλληλα διευκολύνουν την απρόσκοπτη διέλευση των ιρανικών φορτίων. Η Τεχεράνη απειλεί ανοιχτά να μετατρέψει τη θαλάσσια αυτή οδό σε «ζώνη οδύνης», συνδυάζοντας πυραυλικά πλήγματα, επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τακτικές ψυχολογικού πολέμου. Το αποτέλεσμα είναι ο πραγματικός αποκλεισμός μιας θαλάσσιας αρτηρίας που διακινεί το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Η αστάθεια που προκαλεί η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει οδηγήσει σε δραματικές διακυμάνσεις στις τιμές του αργού. Οι διεθνείς αγορές κατέγραψαν εκτίναξη κοντά στα 120 δολάρια ανά βαρέλι, πριν σημειωθεί απότομη πτώση κάτω από τα 80 δολάρια μετά τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ για επικείμενο τέλος των εχθροπραξιών. Ειδικοί αναλυτές προειδοποιούν ότι διαρκής αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ για δύο εβδομάδες θα προκαλούσε μείωση 3,8 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως από τα κράτη του Κόλπου, ισοδύναμη με πάνω από 3% της παγκόσμιας προσφοράς, με καταστροφικές γεωπολιτικές και οικονομικές συνέπειες.

Ο σκιώδης στόλος του Ιράν &  η διπλωματία στα κύματα του Ορμούζ

Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο της Τεχεράνης διαδραματίζει ο λεγόμενος «σκιώδης στόλος» δεξαμενόπλοιων, που λειτουργεί με ψευδείς σημαίες και απενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού. Αυτά τα πλοία, παρότι βρίσκονται υπό αμερικανικές κυρώσεις, συνεχίζουν να μεταφέρουν ιρανικό πετρέλαιο κυρίως προς την Κίνα και την Ινδία, εξασφαλίζοντας στο Ιράν κρίσιμους πόρους εν μέσω των αμερικανοϊσραηλινών επιχειρήσεων. Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενέχει σημαντικούς κινδύνους, καθώς τουλάχιστον δύο τέτοια δεξαμενόπλοια έχουν πληγεί από ιρανικές επιθέσεις, αποδεικνύοντας ότι ούτε οι συνεργάτες της Τεχεράνης είναι απόλυτα προστατευμένοι. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση κινεζικών πλοίων που επικοινωνούν ασύρματα με τους Φρουρούς της Επανάστασης δηλώνοντας «Είμαστε κινεζικό πλοίο, ερχόμαστε φιλικά», προκειμένου να διασφαλίσουν ασφαλή διέλευση. Αυτά τα μηνύματα, όπως κατέγραψε η Wall Street Journal, ακούγονται καθημερινά σε όλα τα σκάφη της περιοχής, αποκαλύπτοντας τη νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή, όπου το Ιράν ασκεί de facto έλεγχο στις θαλάσσιες μεταφορές.

Παγκόσμιες επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης

Ενώ το ιρανικό πετρέλαιο διοχετεύεται απρόσκοπτα, μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα. Η δανέζικη A.P. Moller Maersk έχει δέκα πλοία εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, με τη διοίκησή της να εκτιμά ότι ακόμη και μετά από κατάπαυση πυρός θα απαιτηθούν επτά έως δέκα ημέρες για σταδιακή επαναφορά στην κανονικότητα. Παράλληλα, η Ομάδα των G7 εξετάζει την αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων για τον περιορισμό της κρίσης, ενώ οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους συζητούν χωρίς να έχουν υλοποιήσει ακόμη συνοδείες πλοίων στο Στενό του Ορμούζ. Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι τέτοια κίνηση θα αντιμετωπιστεί με μαζικές επιθέσεις πυραύλων και καμικάζι drones. Η γενικότερη εικόνα στην αγορά ενέργειας επιβαρύνεται από πολλαπλές πιέσεις: την αύξηση των βενεζουελάνικων εξαγωγών, τις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στο Κατάρ και τη Σαουδική Αραβία, καθώς και τον αυστηρό κλοιό κυρώσεων κατά της ρωσικής πετρελαϊκής βιομηχανίας. Μέσα σε αυτό το πολύπλοκο σκηνικό, το Ιράν επιδιώκει να παρουσιαστεί ως ο καθοριστικός παράγοντας που, ελέγχοντας το Στενό του Ορμούζ, κατέχει το πιο ισχυρό όπλο: τη δυνατότητα να ρυθμίζει τη ροή πετρελαίου προς την παγκόσμια οικονομία. Η στρατηγική αυτή μετατρέπει τη Μέση Ανατολή σε πεδίο όπου η ενεργειακή ασφάλεια καθορίζεται από γεωπολιτικές ισορροπίες και στρατιωτική ισχύ.