Αγωνία δίχως τέλος και ντόμινο επιπτώσεων, από τη ναυτιλία, την ενέργεια μέχρι και τη γεωργία φέρνει η παραμονή του καθεστώτος αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ. Με τους χρηματοπιστωτικούς οίκους να εκδίδουν συνεχιζόμενες προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης και έντονων πληθωριστικών πιέσεων, οι Ιρανοί και ειδικότερα ο νέος ανώτος ηγέτης της χώρας, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στέλνουν το μήνυμα ότι θα παραμείνει κλειστεί η δίοδος, δήλωση που ενίσχυσε την εικόνα αβεβαιότητας στις αγορές με τις τιμές πετρελαίου να ξερπερνούν για ακόμη μία φορά το «ψυχολογικό όριο» των 100 δολαρίων το βαρέλι. Την ίδια ώρα, η κρισιμότητα της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ αποτυπώνεται και στην απόφαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού να συγκαλέσει έκτακτη συνεδρίαση.


Στενά του Ορμούζ: H εικόνα τη 13η μέρα του πολέμου στη Μέση Ανατολή 

Όπως έχει αναφερθεί, μέχρι τώρα, ουκ ολίγα πλοία έχουν δεχθεί επίθεση στα Στενά του Ορμούζ, το πιο πολυσύχναστο κανάλι μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο. Η αγωνία εντείνεται από τη στιγμή που το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα «βάζει φωτιά» σε οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να περάσει από το στενό, αλλά η κυκλοφορία συνεχίζεται σε πολύ μικρή κλίμακα.

Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου περνά από το Στενό, κάτι που - λίγο έως πολύ - εξηγεί για το κλείσιμο έχει προκαλέσει ραγδαία άνοδο των τιμών του πετρελαίου παγκοσμίως.

Το στενό του Ορμούζ είναι μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο και το πιο ζωτικό σημείο διέλευσης πετρελαίου.

Ο διάδρομος, που συνορεύει βόρεια με το Ιράν και νότια με το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), έχει πλάτος μόλις 50 χιλιόμετρα (31 μίλια) στην είσοδο και την έξοδο του και περίπου 33 χιλιόμετρα στο στενότερο σημείο του, και συνδέει τον Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα.

Το στενό είναι αρκετά βαθύ για να φιλοξενήσει τα μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια αργού πετρελαίου στον κόσμο και χρησιμοποιείται από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή, καθώς και από τους πελάτες τους.

Τα βαρέλια πετρελαίου που διέρχονται από το Στενό 

Το 2025, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρχονταν καθημερινά από το στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Αμερικανικής Υπηρεσίας Ενέργειας (EIA), αριθμός που αντιστοιχεί σε εμπόριο αξίας σχεδόν 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως.

Το πετρέλαιο αυτό προέρχεται όχι μόνο από το Ιράν, αλλά και από άλλα κράτη του Κόλπου, όπως το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ.

Περίπου 3.000 πλοία διασχίζουν συνήθως το Στενό κάθε μήνα, με τους αναλυτές να έχουν προειδοποιήσει ότι όσο περισσότερο διαρκούν οι απειλές για τα πλοία που διέρχονται από το Στενό, τόσο υψηλότερη θα είναι η τιμή του πετρελαίου και συνεπώς η μεταφορά του.

«Είναι de facto κλειστό, καθώς κανείς δεν τολμά να το διασχίσει», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο Arne Lohmann Rasmussen, επικεφαλής αναλυτής της Global Risk Management, μιας εταιρείας που παρέχει πληροφορίες για την αγορά ενέργειας, στο CBS News, τον αμερικανικό συνεργάτη του BBC.

«Μπορεί να δεχτείς επίθεση και δεν μπορείς να ασφαλιστείς ή η ασφάλιση είναι εξαιρετικά ακριβή, οπότε πρέπει να περιμένεις μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση της ασφάλειας... Αν διακοπεί η ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου από το στενό, αυτό θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά», πρόσθεσε.

«Αν και δεν υπάρχει φυσικός αποκλεισμός, οι απειλές από τους Ιρανούς, καθώς και οι επιθέσεις με drones και πυραύλους, σημαίνουν ότι τα δεξαμενόπλοια δεν διέρχονται από το Στενό» συμπλήρωσε.

Οι τιμές ενέργειας

Οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί από την αρχή του πολέμου με τεράστιες διακυμάνσεις, φτάνοντας κοντά στα 120 δολάρια τη Δευτέρα και πάνω από 100 την Πέμπτη, θυμίζοντας εποχές 2022 οπότε και είχε καταγραφεί εκτίναξη λόγω της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία. 

Σύμφωνα με στοιχεία του London Stock Exchange Group, το κόστος μίσθωσης ενός δεξαμενόπλοιου για τη μεταφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή στην Κίνα έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση με την τιμή της περασμένης εβδομάδας, φτάνοντας σε ιστορικό υψηλό άνω των 400.000 δολαρίων.

Το κλείσιμο της ζωτικής σημασίας ναυτιλιακής οδού έχει επίσης πλήξει τις χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, των οποίων οι οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, το Ιράν εξάγει περίπου 1,7 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, το Ιράν εξήγαγε πετρέλαιο αξίας 67 δισεκατομμυρίων δολαρίων (50 δισεκατομμύρια λίρες) κατά το οικονομικό έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2025, το υψηλότερο έσοδο, της τελευταίας δεκαετίας, από πετρέλαιο.

Ο αποκλεισμός του στενού θα πλήξει επίσης σοβαρά την Ασία. Το 2022, περίπου το 82% του αργού πετρελαίου και των συμπυκνωμάτων (υγρά υδρογονάνθρακες χαμηλής πυκνότητας που συνήθως απαντώνται μαζί με το φυσικό αέριο) που έφυγαν από το στενό του Ορμούζ προορίζονταν για ασιατικές χώρες, σύμφωνα με εκτιμήσεις της EIA.

Μόνο η Κίνα εκτιμάται ότι αγοράζει περίπου το 90% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν στην παγκόσμια αγορά. Επειδή η Κίνα χρησιμοποιεί αυτό το πετρέλαιο για την παραγωγή προϊόντων που στη συνέχεια εξάγει σε άλλες χώρες, οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν επίσης να σημαίνουν υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.

Η επίμονη απειλή αποκλεισμού, πάντως, του Στενού του Ορμούζ έχει, με την πάροδο των ετών, ωθήσει τις χώρες εξαγωγής πετρελαίου στην περιοχή του Κόλπου να αναπτύξουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής.

Η Σαουδική Αραβία διαθέτει έναν αγωγό μήκους 1.200 χλμ. με δυνατότητα μεταφοράς έως 5 εκατομμυρίων βαρελιών αργού πετρελαίου την ημέρα, σύμφωνα με την EIA.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν συνδέσει τα εσωτερικά πετρελαϊκά τους πεδία με το λιμάνι της Φουτζάιρα στον Κόλπο του Ομάν μέσω ενός αγωγού με ημερήσια χωρητικότητα τουλάχιστον 1,5 εκατομμυρίων βαρελιών.

Το πετρέλαιο θα μπορούσε να μεταφερθεί μέσω της εναλλακτικής υποδομής για να παρακάμψει το Στενό του Ορμούζ, αλλά όπως αναφέρει το Reuters αυτό θα οδηγούσε σε μείωση της προσφοράς κατά 8-10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.