Τα πρώτα µέτρα, που δεν έχουν δηµοσιονοµικό βάρος, έλαβε την περασµένη εβδοµάδα η κυβέρνηση, ενώ κρατά στο συρτάρι επί του παρόντος ενισχύσεις όπως fuel pass, market pass κ.ά., οι οποίες θα ενεργοποιηθούν εφόσον η αναταραχή στις διεθνείς αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου διατηρηθεί επί µακρόν. Στο οικονοµικό επιτελείο, γνωρίζοντας πολύ καλά τη συµπεριφορά της αγοράς, έσπευσαν να φέρουν µέτρα κατά της αισχροκέρδειας, όπως τα χαρακτήρισε το κυβερνητικό επιτελείο, τα οποία συνίστανται στην επαναφορά του µέτρου του ανώτατου περιθωρίου κέρδους που ίσχυσε την περίοδο της τελευταίας ενεργειακής και πληθωριστικής κρίσης. Θα πρέπει να σηµειωθεί πως το νέο πλαφόν περιθωρίου κέρδους θα ισχύσει, σύµφωνα µε την Πράξη Νοµοθετικού Περιεχοµένου (ΠΝΠ), σε καύσιµα και βασικά προϊόντα διαβίωσης µέχρι και τις 30 Ιουνίου 2026. Μέχρι τότε θα εξεταστεί το ενδεχόµενο παράτασης των µέτρων ανάλογα µε την πορεία που θα λάβει αυτή η δεύτερη ενεργειακή κρίση.

Τα µέτρα αφορούν τα δύο βασικά προϊόντα καυσίµων, την αµόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης, και περίπου 60 κατηγορίες βασικών αγαθών σουπερµάρκετ. Αναφορικά µε τα µέτρα στα καύσιµα, τέθηκε πλαφόν περιθωρίου κέρδους έως 17 ευρωλεπτά από το διυλιστήριο έως τον καταναλωτή. Εξ αυτών, τα 5 λεπτά αφορούν τη χονδρική πώληση, δηλαδή από την εταιρεία πετρελαιοειδών στο πρατήριο, και τα 12 λεπτά αφορούν τη λιανική, δηλαδή από το πρατήριο στον καταναλωτή.
Από την άλλη πλευρά, στα τρόφιµα και τα βασικά είδη νοικοκυριού (είδη σουπερµάρκετ) τέθηκε ως ανώτατο όριο περιθωρίου κέρδους το µέσο περιθώριο κέρδους που ίσχυσε για το 2025 σε κάθε προϊόν της λίστας που περιλαµβάνεται στη σχετική ρύθµιση. Πρόκειται αναµφίβολα για µια πολύ δύσκολη άσκηση, που πρέπει να φέρει εις πέρας η νέα ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή (ΑΕΑΠΚ).

Μάλιστα, η κυβέρνηση έδωσε στη νέα Αρχή ένα ισχυρό όπλο, την επιβολή κυρώσεων έως 5 εκατ. ευρώ, ανάλογα µε το µέγεθος της επιχείρησης και το είδος της παράβασης. Οπως αναφέρει η σχετική ΠΝΠ, σε περίπτωση υποτροπής στην ίδια παράβαση, το πρόστιµο µπορεί να διπλασιαστεί και να φτάσει ακόµα και τα 10 εκατ. ευρώ. Με την κίνηση αυτή, η κυβέρνηση ήθελε να προλάβει, εκτός από το πολύ πιθανό κύµα ανατιµήσεων σε βασικά αγαθά, και την κριτική περί απουσίας πολιτικής, που αφήνει τους καταναλωτές βορά στα µεγάλα επιχειρηµατικά συµφέροντα. «Προτεραιοποιούµε την αντιµετώπιση της αισχροκέρδειας, δρώντας προληπτικά και ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνηση δεν πρόκειται να είναι καθόλου ανεκτική µε αυτό το θέµα», σχολίασε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, κατά την ανακοίνωση των µέτρων.
Επίσης, κυβερνητικά στελέχη, απαντώντας στην κριτική περί εξαίρεσης των µεγάλων διυλιστηρίων από τη µέγγενη της νέας ΠΝΠ, υποστήριξαν ότι τα διυλιστήρια ελέγχονται µέσω των θυγατρικών τους εταιρειών εµπορίας πετρελαιοειδών.

iran_petrelaia_info_2


Φυσικό αέριο: Η κυβέρνηση αναµένει τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Επιπλέον, ανέφεραν ότι µπορεί να υπάρξουν και άλλα εργαλεία ελέγχου των διυλιστηρίων, όπως, π.χ., η έκτακτη φορολόγηση κερδών. Προς την κατεύθυνση αυτή, υπενθυµίζουν ότι στην προηγούµενη κρίση η κυβέρνηση δύο φορές επέβαλε έκτακτη φορολόγηση κερδών στα δύο διυλιστήρια της χώρας.

Η µεγάλη ταχύτητα µε την οποία αντέδρασε η κυβέρνηση έχει να κάνει µε δύο βασικούς παράγοντες. Πρώτον, το πόσο γρήγορα πήρε «φωτιά» η τιµή της βενζίνης και του πετρελαίου και, δεύτερον, τα άσχηµα στοιχεία που έδειξε η ΕΛ.ΣΤΑΤ.στον πληθωρισµό του περασµένου Φεβρουαρίου. Η βενζίνη, σύµφωνα µε τα στοιχεία του υπ. Ανάπτυξης (fuelprices.gr), µέσα σε 11 ηµέρες ανατιµήθηκε κατά 13 ευρωλεπτά και το πετρέλαιο κίνησης κατά 30 ευρωλεπτά.

Από την άλλη πλευρά, τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. που ανακοινώθηκαν την περασµένη εβδοµάδα έδειξαν τον γενικό πληθωρισµό στο 2,7% και τον πληθωρισµό στα τρόφιµα στο 5,2%. Και όλα αυτά µε το βαρέλι στο πετρέλαιο να είναι κάτω από 70 δολάρια και όχι στα 90 έως 100 δολάρια, όπου κινείται τις τελευταίες ηµέρες.

Γι’ αυτό, αν και τα µέτρα της κυβέρνησης εξαντλούνται προς το παρόν στον έλεγχο των τιµών της αγοράς, πράγµα που, µάλιστα, δεν έχει δηµοσιονοµικό κόστος, υπάρχει δεύτερο πακέτο µέτρων, µε δηµοσιονοµικό κόστος. Πρόκειται για τα γνωστά κουπόνια (fuel pass, market pass κ.λπ.), τα οποία προς το παρόν µένουν «παγωµένα». Οπως ανέφεραν παράγοντες της κυβέρνησης, υπάρχουν µερικά περιθώρια - µικρά µεν, αλλά υπάρχουν. ∆εν έδωσαν, ωστόσο, περισσότερες λεπτοµέρειες, καθώς αναµένουν να δουν πώς θα εξελιχθεί η ενεργειακή κρίση. Κρίσιµος παράγοντας εφαρµογής των µέτρων είναι η τιµή του πετρελαίου Brent, που ενδιαφέρει την Ελλάδα, να ξεπεράσει, π.χ., για έναν µήνα -και όχι σηµειακά, µέσα σε µία ηµέρα διαπραγγµάτευσης- τα 100 δολάρια το βαρέλι.

Επιπλέον, η κυβέρνηση αναµένει τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία πρόσφατα, ειδικά για την αγορά των ενεργειακών αγαθών, δεν δίστασε να κάνει λόγο ακόµα και για µέτρα κρατικής ενίσχυσης και διερεύνησης της επιδότησης της τιµής του φυσικού αερίου. Την τοποθέτηση αυτή έκανε η πρόεδρος της Ε.Ε., Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, από το βήµα του Ευρωκοινοβουλίου. Είναι σίγουρο ότι η ελληνική κυβέρνηση θα αισθανθεί περισσότερο ασφαλής, αν φέρει µέτρα στήριξης των ευάλωτων νοικοκυριών κάτω από µια οµπρέλα µέτρων της Ε.Ε. Σε µια τέτοια περίπτωση, όπως συνέβη και στην πανδηµία, δεν θα «τσαλακώσει» και το δηµοσιονοµικό της προφίλ.

*Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά