Πρωτοεκλεγμένος βουλευτής στην Κνεσέτ το 1973, υπουργός σε διαδοχικές κυβερνήσεις, δήμαρχος της Ιερουσαλήμ και πρωθυπουργός του Ισραήλ από το 2006 ως το 2009, ο Εχούντ Ολμέρτ έχει μια βαθιά εμπειρία στα τεκταινόμενα στη Μέση Ανατολή. Δέκα μέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου, μας μίλησε από τη Ζυρίχη όπου βρίσκεται για τις καταιγιστικές εξελίξεις του τελευταίου διαστήματος. Ιδιαίτερα θερμά ήταν τα λόγια του για την Ελλάδα, την οποία θα επισκεφθεί ξανά για να συμμετέχει στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, το οποίο θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026, συγκεντρώνοντας προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, όπου θα συζητηθούν οι κρίσιμες εξελίξεις της περιόδου.

Αναλυτικά, η συνέντευξη του Εχούντ Ολμέρτ στα Παραπολιτικά

Τι προκάλεσε την επίθεση των ισραηλινών και αμερικανικών δυνάμεων στο Ιράν το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου;

Νομίζω απλώς το γεγονός ότι ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να ξεκινήσει την επιχείρηση. Συγκέντρωσε μια ολόκληρη στρατιωτική δύναμη στην περιοχή του Ιράν: Δύο αεροπλανοφόρα, εκατοντάδες μαχητικά αεροσκάφη, χιλιάδες στρατιώτες, πυραύλους κάθε μεγέθους και εμβέλειας. Ήταν σαφές ότι προετοιμαζόταν για μια στρατιωτική επιχείρηση. Τώρα, τι προκάλεσε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή της επίθεσης; Δεν το γνωρίζω· ίσως υπήρχαν πληροφορίες ότι γνώριζαν για μια συνάντηση που θα λάμβανε χώρα σε συγκεκριμένο σημείο στην Τεχεράνη με τον Αγιατολάχ και ήθελαν να ξεκινήσουν αυτή την επιχείρηση εξουδετερώνοντας τον ηγέτη. Υποθέτω ότι η απόφαση για τον χρόνο ήταν τακτική. Η στρατηγική απόφαση είχε ληφθεί πολύ νωρίτερα, με τη μετακίνηση όλων αυτών των δυνάμεων στην περιοχή.

Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο τελικός στόχος αυτής της στρατιωτικής επιχείρησης;

Νομίζω ότι πρέπει να ακούσω τι λένε ο πρόεδρος Τραμπ και ο πρωθυπουργός Νετανιάχου. Θεωρούν ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να ανατραπεί το καθεστώς της Τεχεράνης και να αποτραπεί το Ιράν από το να γίνει πυρηνική δύναμη. Αν αυτό είναι αληθές ή όχι, θα το δούμε. Φαίνεται όμως ότι αυτός είναι ο βασικός στόχος.

Πιστεύετε λοιπόν ότι οδεύουμε προς έναν παρατεταμένο πόλεμο, αόριστης διάρκειας ή ότι μπορεί να τελειώσει σύντομα;

Νομίζω ότι το βασικό ερώτημα είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ διαθέτουν ένα σχέδιο τελικής έκβασης. Με βάση αυτό το σχέδιο μπορεί κανείς να εκτιμήσει τι μπορεί να συμβεί και πόσο θα διαρκέσει. Αν πράγματι το τελικό σχέδιο είναι να τηλεφωνήσουν από την Τεχεράνη στο Λευκό Οίκο και να ρωτήσουν ποιον θέλει ως ηγέτη του Ιράν, δεν νομίζω ότι θα κάνουν αυτό το τηλεφώνημα και επομένως η κατάσταση μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από ό,τι αναμενόταν.

Πόσο πιθανό θεωρείτε ότι μπορεί να δούμε αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν;

Προς το παρόν δεν βλέπω αλλαγή καθεστώτος. Βεβαίως υπάρχει αλλαγή στο πρόσωπο που θα είναι ο Ανώτατος Ηγέτης, καθώς ο Χαμενεΐ εξουδετερώθηκε, αλλά δεν βλέπω επί του παρόντος καμία πιθανότητα αλλαγής στη βάση του καθεστώτος.

Ποιο θεωρείτε ότι θα ήταν το καλύτερο σενάριο για τον τερματισμό αυτού του πολέμου και για την επόμενη ημέρα στη Μέση Ανατολή;

Θα υπέθετα ότι, κατά κάποιο τρόπο, στο παρασκήνιο και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, θα υπάρξει μια προσπάθεια διαπραγμάτευσης μιας συμφωνίας. Βασικά οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πουν στους Ιρανούς: «Κοιτάξτε, μπορεί να μην μπορούμε να αλλάξουμε το καθεστώς, αλλά μπορούμε να σας προκαλέσουμε συνεχή και τεράστια ζημιά». Και ίσως οι Ιρανοί να πουν: «Δεν μπορούμε να καταστρέψουμε το Ισραήλ, αλλά μπορούμε να του προκαλέσουμε διαρκή και παρατεταμένη πίεση με τις εκτοξεύσεις βαλλιστικών πυραύλων». Ίσως λοιπόν έχει έρθει η στιγμή για μια διαφορετική εναλλακτική: Να καθίσουν στο τραπέζι και να μιλήσουν. Και αν μιλήσουν, πιστεύω ότι μπορεί να επιτευχθεί μια συμφωνία παρόμοια με εκείνη που είχε συναφθεί μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα και ενδεχομένως και με τους βαλλιστικούς πυραύλους. Αυτό απαιτεί μια ορισμένη προσπάθεια και μια αλλαγή στη ρητορική. Η ρητορική δημιουργεί ένα κλίμα που δυσκολεύει περισσότερο τα πράγματα.

Ταυτόχρονα βλέπουμε ένα δεύτερο μέτωπο μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ. Στο Ισραήλ το βλέπουν άραγε πολλοί ως ευκαιρία να εξουδετερωθεί η Χεζμπολάχ; Είναι εφικτό αυτό να συμβεί;

Πολλοί Ισραηλινοί θεωρούν ότι αυτό είναι το πρώτο μέτωπο. Η Χεζμπολάχ είναι πληρεξούσια του Ιράν. Όπως έκαναν στις 8 Οκτωβρίου, όταν ξεκίνησαν έναν πόλεμο κατά του Ισραήλ επειδή ήθελαν να βοηθήσουν τη Χαμάς και επειδή ενεργούσαν όλοι ως πληρεξούσιοι του Ιράν: Αυτό έκαναν και τις τελευταίες ημέρες. Άρχισαν να εκτοξεύουν πυραύλους από τον Λίβανο προς το Ισραήλ — κάτι που δεν είχαν κάνει στα 17 χρόνια που μεσολάβησαν από το τέλος του Δεύτερου Πολέμου του Λιβάνου το 2006 έως τις 8 Οκτωβρίου 2023. Έτσι ανάγκασαν το Ισραήλ να απαντήσει. Εμείς το βλέπουμε λίγο-πολύ ως το ίδιο μέτωπο: Το μέτωπο των «μακρών βραχιόνων» του Ιράν που επιχειρούν εναντίον του Ισραήλ για λογαριασμό, προς όφελος και προς εξυπηρέτηση του Ιράν. Και το ίδιο μπορούμε να πούμε και προς τη Χεζμπολάχ: Αν θέλετε να τελειώσει ο πόλεμος, πρέπει να δεσμευτείτε στις αποφάσεις του ΟΗΕ και να σταματήσετε την επιθετικότητα, να σταματήσετε τις εκτοξεύσεις πυραύλων και να αφοπλιστείτε — κάτι που προσπαθεί να πετύχει η λιβανική κυβέρνηση, αλλά ίσως δεν έχει τη δύναμη να το επιβάλει.

Στην ισραηλινή κοινή γνώμη, μετά από δύο χρόνια πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας και τώρα έναν νέο πόλεμο τόσο με το Ιράν όσο και με τη Χεζμπολάχ, πιστεύετε ότι υπάρχει κόπωση ή ότι στηρίζουν αυτού του είδους τις ενέργειες;

Αν πουν ότι δεν υπάρχει κόπωση, δεν θα το πιστέψω. Εγώ ο ίδιος βρίσκομαι τώρα στη Ζυρίχη. Βρισκόμουν εκτός Ισραήλ όταν ξεκίνησε ο πόλεμος και ακόμη δεν μπορώ να επιστρέψω αεροπορικώς. Φυσικά αυτό αποτελεί μεγάλο βάρος για το Ισραήλ. Αλλά αν υπάρχει πιθανότητα, ως αποτέλεσμα της στρατιωτικής επιχείρησης και των επαναλαμβανόμενων επιθέσεων του Ισραήλ και της Αμερικής, το Ιράν να μην γίνει πυρηνική δύναμη και οι βαλλιστικοί πύραυλοί του να καταστραφούν σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην μπορεί να απειλεί καθημερινά το κράτος του Ισραήλ, τότε νομίζω ότι οι Ισραηλινοί θα πουν: Εντάξει, αυτό είναι ένα βάρος, είναι δύσκολο, επιβαρύνει σοβαρά την ποιότητα ζωής στο Ισραήλ, αλλά αξίζει τον κόπο γιατί στρατηγικά θα απαλλάξει το Ισραήλ από τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε σήμερα από το Ιράν.

Σχετικά με τη Γάζα, μία ακόμη ερώτηση: Πώς βλέπετε το Συμβούλιο Ειρήνης και τις άλλες πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει ο Ντόναλντ Τραμπ;

Φοβάμαι ότι ο Τραμπ ξέχασε αυτές τις προσπάθειες, γιατί φαίνεται να είναι πλήρως επικεντρωμένος στο Ιράν. Το ερώτημα είναι τι ακολουθεί μετά το Ιράν και όχι αν θα επιστρέψει στη Γάζα. Δεν είμαι βέβαιος. Φαίνεται ότι ο πόλεμος στη Γάζα έχει λίγο-πολύ τελειώσει. Λέω «λίγο-πολύ» γιατί δεν έχει ολοκληρωθεί πλήρως· εξακολουθούν να υπάρχουν περιστασιακές συγκρούσεις σχεδόν σε καθημερινή βάση. Πιστεύω όμως ότι ο πόλεμος στη Γάζα έπρεπε να είχε τελειώσει εδώ και καιρό. Αν πράγματι το συμβούλιο ειρήνης δημιουργήσει μια δύναμη ασφαλείας αποτελούμενη από Παλαιστίνιους και από εκπροσώπους μετριοπαθών αραβικών χωρών — Αιγυπτίους, Ιορδανούς, Εμιρατινούς και άλλους — και αν αυτή η δύναμη αναλάβει τον πλήρη έλεγχο της Γάζας ώστε η Χαμάς να μην μπορέσει να επανέλθει σε οποιαδήποτε πολιτική ή στρατιωτική κυριαρχία, τότε νομίζω ότι αυτό θα είναι πολύ θετικό. Αυτό θα επιτρέψει στο Ισραήλ να αποσυρθεί στη διαχωριστική γραμμή που υπήρχε έως τις 7 Οκτωβρίου και θα επιτρέψει στη Γάζα να αρχίσει να ανοικοδομείται. Αυτό είναι το σημαντικό. Είναι το κλειδί για την προοπτική εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και άλλων αραβικών χωρών. Πρώτο βήμα: Πλήρης τερματισμός του πολέμου στη Γάζα. Δεύτερο βήμα: Έναρξη διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ισραήλ και της Παλαιστινιακής Αρχής — ένας διάλογος που μπορεί να οδηγήσει σε μια συνολική λύση της ιστορικής σύγκρουσης μεταξύ μας και των Παλαιστινίων. Αν αυτό συμβεί, θα πρόκειται για μια δραματική στρατηγική αλλαγή στη Μέση Ανατολή, με εξομάλυνση σχέσεων με τη Σαουδική Αραβία και ενδεχομένως και με άλλες μουσουλμανικές και αραβικές χώρες. Ας ελπίσουμε ότι αυτό θα συμβεί.

Σε τέτοιες εποχές όπως αυτές που ζούμε τα τελευταία δύο χρόνια, πόσο σημαντικές θεωρείτε τις στρατηγικές συνεργασίες που έχει αναπτύξει το Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο με εταίρους όπως η Ελλάδα και η Κύπρος;

Κοιτάξτε, πρώτα απ’ όλα, για να είμαι ειλικρινής, πάντα θεωρούσα ότι η Ελλάδα είναι στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ ακόμη και πριν από αυτά τα δύο χρόνια. Ποτέ δεν είχαμε αντιπαράθεση. Ποτέ δεν υπήρξε κάποια διαφωνία ή αντιπαράθεση με την Ελλάδα. Δεν υπάρχει άλλο μέρος στον κόσμο όπου οι Ισραηλινοί να αγαπούν να ταξιδεύουν όσο στην Ελλάδα. Κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες Ισραηλινοί — κι εγώ ο ίδιος περνάω πάντα τις διακοπές μου με τα παιδιά και τα εγγόνια μου σε κάποιο ελληνικό νησί. Και δεν θα μπορούσα να είμαι πιο ευτυχισμένος. Έτσι, η βάση των στρατηγικών σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ελλάδας υπήρχε πάντοτε. Νομίζω ότι αυτό που συνέβη τα τελευταία χρόνια είναι ότι αναπτύχθηκε μια ευρύτερη κατανόηση πως αυτή η σχέση μπορεί να γίνει ακόμη ισχυρότερη και να εξελιχθεί σε μια πιο ξεκάθαρη στρατηγική συμμαχία, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις άλλες επιλογές που υπήρχαν στη Μέση Ανατολή. Είμαι πολύ χαρούμενος γι’ αυτό και νομίζω ότι και οι Ισραηλινοί είναι πολύ χαρούμενοι. Η Κύπρος είναι ο άμεσος γείτονάς μας. Επομένως η Κύπρος και η Ελλάδα είναι οι φυσικοί σύμμαχοι του κράτους του Ισραήλ. Και πιστεύω ότι μπορούμε πάντα να βασιζόμαστε στη φιλία του ελληνικού λαού. Και νομίζω ότι η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν επίσης να είναι βέβαιες ότι η στρατιωτική ισχύς και η δύναμη του κράτους του Ισραήλ θα βρίσκονται στο πλευρό τους σε κάθε πιθανή εξέλιξη που θα αποτελεί μέρος της ζωής στη Μέση Ανατολή.