Η Άγκυρα επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τη μεγάλη ενεργειακή αναστάτωση που έχει προκαλέσει η κρίση στο Στενό του Ορμούζ, ρίχνοντας στο τραπέζι μια πρόταση που, αν προχωρήσει, μπορεί να αναβαθμίσει θεαματικά τον ρόλο της Τουρκίας ως περιφερειακού κόμβου μεταφοράς ενέργειας. Ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, δήλωσε σε συνέντευξή του στο NTV ότι η τουρκική πλευρά προτείνει να επεκταθεί ο υφιστάμενος αγωγός που σήμερα φτάνει από το Ιράκ ως το Κιρκούκ, ώστε να καταλήγει μέχρι τη Βασόρα, δηλαδή στο μεγάλο νότιο ενεργειακό κέντρο του Ιράκ. Στόχος της Άγκυρας είναι να παρουσιαστεί ένας εναλλακτικός δρόμος για το ιρακινό πετρέλαιο, ειδικά τώρα που η κρίση στο Ορμούζ έχει βάλει ξανά στο στόχαστρο την εξάρτηση της παγκόσμιας αγοράς από ένα μόνο πέρασμα. Η τουρκική επιχειρηματολογία είναι ότι η περιοχή χρειάζεται εφεδρικούς διαδρόμους και η Τουρκία θέλει να αποδείξει ότι μπορεί να γίνει ο βασικός κρίκος ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τη Μεσόγειο.

Διαβάστε: O Τραμπ σε κατάσταση συναγερμού: Σπάει τον νόμο Jones για να φρενάρει το σοκ στην ενέργεια

Αγωγός Ιράκ - Τουρκίας: Το σχέδιο της Άγκυρας και οι αριθμοί που ρίχνει στο τραπέζι

Ο Μπαϊρακτάρ δεν περιορίστηκε σε μια γενική πολιτική δήλωση, αλλά έβαλε στο τραπέζι και πολύ συγκεκριμένους αριθμούς, επιδιώκοντας να δείξει ότι η πρόταση δεν αφορά ένα θεωρητικό σενάριο, αλλά ένα έργο που θα μπορούσε να αποκτήσει γρήγορα στρατηγική βαρύτητα. Όπως ανέφερε, η αρχική ροή μέσω του διαδρόμου θα μπορούσε να κυμανθεί από 170.000 έως 250.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ η συνολική δυναμικότητα του αγωγού θα μπορούσε να φτάσει τα 1,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Με αυτό το νούμερο, η Τουρκία υποστηρίζει ότι σχεδόν το 50% των ιρακινών εξαγωγών θα μπορούσε να κινηθεί μέσω του συγκεκριμένου διαδρόμου, βρίσκοντας μάλιστα νέους πελάτες, κυρίως στη λεκάνη της Μεσογείου. Η στόχευση είναι ξεκάθαρη. Η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί όχι απλώς ως χώρα διέλευσης, αλλά ως ο απαραίτητος διάδρομος που θα δώσει διέξοδο σε μια αγορά που ασφυκτιά όταν το Ορμούζ απειλείται ή κλείνει.

Το timing μόνο τυχαίο δεν είναι. Το Ιράκ έχει ήδη βρεθεί να αναζητά εναλλακτικούς δρόμους εξαγωγής εξαιτίας της αναστάτωσης που προκάλεσε η κρίση στο Ορμούζ, ενώ τις τελευταίες ημέρες η Βαγδάτη κινήθηκε για να επανεκκινήσει ροές προς την Τουρκία μέσω του Κιρκούκ και του Τζεϊχάν. Το Reuters μετέδωσε ότι το Ιράκ άρχισε ξανά εξαγωγές από τα πεδία του Κιρκούκ προς το τουρκικό λιμάνι του Τζεϊχάν, σε αρχικό επίπεδο περίπου 250.000 βαρελιών ημερησίως, έπειτα από συμφωνία της ομοσπονδιακής κυβέρνησης με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν. Αυτό δίνει στην τουρκική πρόταση ένα επιπλέον επιχείρημα, καθώς η Άγκυρα μπορεί να πει ότι δεν μιλά για εντελώς ανενεργό ή φανταστική γραμμή, αλλά για μια υπαρκτή υποδομή που ήδη επιστρέφει σταδιακά στο παιχνίδι.

Αγωγός Ιράκ - Τουρκίας: Η παλιά υποδομή, τα νέα σχέδια και τα μεγάλα εμπόδια

Η βάση του σχεδίου είναι ο γνωστός αγωγός Κιρκούκ, Τζεϊχάν, ο οποίος συνδέει το βόρειο Ιράκ με το τουρκικό λιμάνι της Μεσογείου από τη δεκαετία του 1970. Πρόκειται για γραμμή μήκους περίπου 960 με 970 χιλιομέτρων, που όμως έμεινε σε μεγάλο βαθμό ανενεργή μετά το 2014 λόγω επιθέσεων του Ισλαμικού Κράτους και ευρύτερης αποσταθεροποίησης. Το Ιράκ έχει πλέον ανακοινώσει ότι προχωρά σε αποκατάσταση κρίσιμου τμήματος περίπου 100 χιλιομέτρων του αγωγού, με στόχο να αποκατασταθεί η λειτουργία του σε πιο σταθερή βάση. Όμως άλλο η επανενεργοποίηση μιας παλιάς γραμμής προς το Τζεϊχάν και άλλο η επέκτασή της μέχρι τη Βασόρα. Εδώ μπαίνουν στη μέση τεράστιες τεχνικές, πολιτικές και οικονομικές δυσκολίες. Χρειάζονται νέα έργα, νέα συμφωνία ανάμεσα σε Βαγδάτη και Άγκυρα, συνεννόηση με την κουρδική πλευρά, ασφάλεια σε μια ασταθή περιοχή και πολύ μεγάλες επενδύσεις. Το ίδιο το Reuters έχει επισημάνει ότι τέτοιες κινήσεις συνδέονται με βαθύτερες ενδοϊρακινές τριβές και δύσκολες ισορροπίες που δεν λύνονται με μία δήλωση.

Παράλληλα, η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να εντάξει την πρόταση αυτή σε ένα μεγαλύτερο σχέδιο, όπου η Τουρκία δεν θα είναι μόνο αγωγός πετρελαίου, αλλά συνολικός ενεργειακός κόμβος. Ο Μπαϊρακτάρ αποκάλυψε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία για γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας προς την Τουρκία και από εκεί προς την Ευρώπη. ]