Σε μία νέα πολιτική πρόνοιας επιδίδεται η ΕΕ με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εργάζεται πάνω στην έγκαιρη δράση απέναντι την έλλειψη φαρμάκων. Ειδικότερα, η έλλειψη φαρμάκων αποτελεί εδώ και χρόνια ένα συνεχιζόμενο πρόβλημα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το πρόβλημα έγινε πιο εμφανές κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 ενώ πρόσφατα, τα ζητήματα έλλειψης φαρμάκων ενισχύθηκαν λόγω των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων.
Σε ολόκληρη την ΕΕ, τα έτη 2023 και 2024 σημειώθηκαν ρεκόρ στα επίπεδα έλλειψης φαρμάκων. Οι χώρες της ΕΕ αντιμετώπισαν σοβαρή έλλειψη 136 φαρμάκων μεταξύ Ιανουαρίου 2022 και Οκτωβρίου 2024, κάτι που προκαλεί αν μη τι άλλο σοβαρή ανησυχία.

Η ΕΕ παρακολουθεί ήδη την έλλειψη φαρμάκων σε όλα τα κράτη μέλη και εργάζεται για τη θέσπιση νομοθεσίας με σκοπό την πρόληψη της έλλειψης φαρμάκων και για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων που θα εγγυώνται τη διαθεσιμότητα φαρμάκων τα οποία είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση απειλητικών για τη ζωή παθήσεων.

Οι αιτίας πίσω από την έλλειψη φαρμάκων είναι πολυάριθμες, με πάνω από το 50 % των αναφερόμενων ελλείψεων να οφείλονται σε προβλήματα παραγωγής. Τα προβλήματα αυτά περιλαμβάνουν την έλλειψη παραγωγικής ικανότητας ενόψει απροσδόκητων αυξήσεων της ζήτησης, εμπορικές αποφάσεις και ευπάθειες στη διαθεσιμότητα βασικών συστατικών, ιδίως όταν τα συστατικά αυτά προέρχονται από περιορισμένο αριθμό προμηθευτών με έδρα εκτός της ΕΕ.

Εντοπίζονται μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τη διαθεσιμότητα φαρμάκων. Κάθε χώρα είναι υπεύθυνη για την αγορά φαρμάκων σύμφωνα με τον προϋπολογισμό και τις ανάγκες της.

Το γεγονός ότι τα περισσότερα φάρμακα εγκρίνονται σε εθνικό επίπεδο και ότι τα φάρμακα που έχουν εγκριθεί για ολόκληρη την ΕΕ δεν διατίθενται σε όλες τις χώρες από τους κατασκευαστές τους αυξάνει επίσης τον κίνδυνο εμφάνισης ελλείψεων.

Πώς παρακολουθούνται όμως οι ελλείψεις φαρμάκων στην ΕΕ;

Οι ελλείψεις μπορούν να επηρεάσουν όλες τις κατηγορίες φαρμάκων και ιατρικών συσκευών, συμπεριλαμβανομένων των αντιβιοτικών, της ινσουλίνης, των θεραπειών κατά του καρκίνου και των εμβολίων.

Εδώ και πολλά χρόνια, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) είναι αρμόδιος για την παρακολούθηση των ελλείψεων και των ζητημάτων διαθεσιμότητας των φαρμάκων που έχουν εγκριθεί στην ΕΕ. Ο EMA διαθέτει μια ειδική πλατφόρμα συγκεκριμένα με την οποία εντοπίζονται προβλήματα.

Τι μέτρα λαμβάνει η ΕΕ για να αποτρέψει συγκεκριμένα την έλλειψη κρίσιμων φαρμάκων;

Τα κρίσιμα φάρμακα είναι εκείνα που είναι απαραίτητα για τη θεραπεία σοβαρών ή απειλητικών για τη ζωή παθήσεων και για τα οποία υπάρχουν λίγες ή καθόλου κατάλληλες εναλλακτικές λύσεις. Η συνεχής προμήθειά τους θεωρείται προτεραιότητα στην ΕΕ.