Ένα από τα πιο βαριά ονόματα του ιρανικού καθεστώτος βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του διεθνούς παρασκηνίου, μετά τις αναφορές ότι ο άνθρωπος με τον οποίο συνομιλεί η αμερικανική πλευρά δεν είναι άλλος από τον Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ μιλούν με «τον πιο σεβαστό» άντρα στο Ιράν, αλλά ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται για τον ανώτατο ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Το Axios ανέφερε, επικαλούμενο ισραηλινό αξιωματούχο και άλλη πηγή με γνώση των επαφών, ότι το πρόσωπο που βρίσκεται στο επίκεντρο των συνομιλιών είναι ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ. Το Reuters, σε ξεχωριστό του ρεπορτάζ, έγραψε επίσης ότι Ισραηλινός αξιωματούχος και πηγή με γνώση της υπόθεσης λένε πως ο Γκαλιμπάφ διαπραγματεύεται εκ μέρους του Ιράν με τις Ηνωμένες Πολιτείες καθώς η σύγκρουση κλιμακώνεται. Την ίδια στιγμή, το Ιράν μέσω Fars και υπουργείου Εξωτερικών αρνείται ότι υπάρχουν άμεσες ή έμμεσες επαφές με την Ουάσιγκτον, κάτι που σημαίνει ότι η ταυτότητα και ο ακριβής ρόλος του παραμένουν μεν πολύ ισχυρό σενάριο, αλλά όχι επίσημα επιβεβαιωμένο από την Τεχεράνη.

Ποιος είναι ο Γκαλιμπάφ και γιατί θεωρείται τόσο ισχυρός

Ο Γκαλιμπάφ δεν είναι ένα απλό κοινοβουλευτικό πρόσωπο. Το Reuters τον περιγράφει ως βετεράνο της ιρανικής ελίτ, πρώην στρατηγό των Φρουρών της Επανάστασης και άνθρωπο με σκληρές θέσεις, αλλά και κατά στιγμές πραγματιστική προσέγγιση. Είναι πρώην διοικητής της αεροπορίας των Φρουρών της Επανάστασης, πρώην αρχηγός της αστυνομίας και πρώην δήμαρχος της Τεχεράνης, ενώ σήμερα ως πρόεδρος του κοινοβουλίου έχει αναδειχθεί, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, σε πιο κεντρική φιγούρα καθώς οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις έχουν αποδεκατίσει τμήμα της ανώτερης πολιτικοστρατιωτικής ηγεσίας του Ιράν. Το Axios σημειώνει ότι θεωρείται στενός συνεργάτης του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και ότι αυτή ακριβώς η θεσμική και πολιτική βαρύτητα εξηγεί γιατί η εμπλοκή του στις επαφές θεωρείται τόσο σημαντική για την αμερικανική πλευρά.

Η σημασία του δεν βρίσκεται μόνο στο βιογραφικό του, αλλά και στο timing. Το Reuters έγραψε ότι ο Γκαλιμπάφ παίρνει όλο και πιο κεντρικό ρόλο σε μια «αποφασιστική στιγμή» για το ιρανικό καθεστώς, ενώ το Axios σημειώνει ότι αυτή την περίοδο θεωρείται ο πιο υψηλόβαθμος πολιτικός αξιωματούχος στον μηχανισμό λήψης αποφάσεων της Τεχεράνης. Αυτό σημαίνει ότι, ανεξάρτητα από το αν είναι ο αποκλειστικός συνομιλητής των ΗΠΑ ή ένας από τους βασικούς διαύλους, πρόκειται για πρόσωπο που μπορεί να μεταφέρει δεσμεύσεις και μηνύματα με ειδικό βάρος μέσα στο σύστημα εξουσίας του Ιράν. Σε ένα περιβάλλον όπου η Ουάσιγκτον δηλώνει ότι είναι δύσκολο να καταλάβει ποιος ακριβώς «τραβά τα νήματα» στην Τεχεράνη μετά τα πλήγματα στην ηγεσία, ο Γκαλιμπάφ εμφανίζεται ως πρόσωπο με επαρκή νομιμοποίηση, επιρροή και διασυνδέσεις για να μιλήσει σε ανώτατο επίπεδο.

Οι σκληρές δηλώσεις και οι «άγριες διαθέσεις» κατά των ΗΠΑ

Το προφίλ του δεν είναι διπλωματικά ουδέτερο. Κάθε άλλο. Το Axios καταγράφει ότι ήταν ο ίδιος που απάντησε στην απειλή Τραμπ για βομβαρδισμό των ιρανικών μονάδων ενέργειας με αντίστοιχη απειλή για χτυπήματα σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το Reuters σημειώνει ότι ο Γκαλιμπάφ έχει σκληροπυρηνικές απόψεις, ενώ άλλα δημοσιεύματα της ημέρας τον εμφανίζουν να προειδοποιεί πως κρίσιμες υποδομές ενέργειας και πετρελαίου στην ευρύτερη περιοχή θα μπορούσαν να θεωρηθούν νόμιμοι στόχοι αν δεχθεί πλήγμα το Ιράν. Άρα δεν μιλάμε για έναν ήπιο τεχνοκράτη που εμφανίστηκε ξαφνικά ως γέφυρα, αλλά για έναν βαθιά ενταγμένο άνθρωπο του καθεστώτος, με στρατιωτικό παρελθόν και επιθετική ρητορική, ο οποίος ακριβώς γι’ αυτό έχει βαρύτητα όταν στέλνει μήνυμα είτε κλιμάκωσης είτε τακτικής συνεννόησης.

Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει την υπόθεσή του τόσο ενδιαφέρουσα. Ο άνθρωπος που εμφανίζεται ως πιθανός συνομιλητής της Ουάσιγκτον είναι ο ίδιος που έχει χτίσει προφίλ σκληρού παίκτη απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ. Σε πολιτικό επίπεδο, αυτό μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα. Είτε ότι η Τεχεράνη επιλέγει έναν «γερακιό» για να διαπραγματευθεί από θέση ισχύος και όχι αδυναμίας, είτε ότι σε συνθήκες ακραίας κρίσης ακόμη και οι πιο επιθετικές φιγούρες του συστήματος αναλαμβάνουν τον ρόλο της ελεγχόμενης αποκλιμάκωσης. Σε κάθε περίπτωση, η εμπλοκή του Γκαλιμπάφ ενισχύει την εικόνα ότι οι συνομιλίες αυτές, εφόσον πράγματι προχωρούν, δεν είναι τυπικές ή χαμηλού επιπέδου, αλλά ακουμπούν τον σκληρό πυρήνα της ιρανικής εξουσίας.

Το μόνο βέβαιο προς το παρόν είναι ότι ο Τραμπ μίλησε για «σημαντικά σημεία συμφωνίας», χωρίς να αποκαλύψει το όνομα του συνομιλητή του, και ότι η Τεχεράνη διαψεύδει τις επαφές. Αν όμως οι πληροφορίες από Axios και Reuters αποτυπώνουν σωστά το παρασκήνιο, τότε ο Μοχάμεντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ δεν είναι απλώς ο «μυστηριώδης άντρας» του Ιράν, αλλά η πιο σκληρή και πιο ρεαλιστική εκδοχή του καθεστώτος που μπορεί ταυτόχρονα να απειλεί με αμείλικτα αντίποινα και να συνομιλεί με την Ουάσιγκτον όταν η σύγκρουση φτάνει στο όριο.