Μυστικά κανάλια επικοινωνίας παραμένουν ενεργά ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη, παρά την απουσία επίσημων διπλωματικών σχέσεων και ενώ συνεχίζονται οι πολεμικές συγκρούσεις. Τρίτες χώρες διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση του διαλόγου, καθώς η διεθνής κοινότητα αναζητά λύσεις για την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Οι περιφερειακές δυνάμεις εκφράζουν έντονη ανησυχία, θεωρώντας την τρέχουσα συγκυρία ως την τελευταία ευκαιρία για ειρηνική επίλυση. Παράλληλα, κυριαρχεί η αντίληψη ότι το Ισραήλ αποτελεί τον απρόβλεπτο παράγοντα που ενδέχεται να ανατρέψει οποιαδήποτε πρόοδο στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών.

Διαβάστε: ΚΥΣΕΑ: Σημαντικές αποφάσεις για αντι-drone, αντιβαλλιστική και αντιαεροπορική θωράκιση - "Περνά σε νέα αποχή η Άμυνά μας"

Μέση Ανατολή: Πρώτη δημόσια αναφορά Τραμπ σε παραγωγικό διάλογο

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε δημοσίως την ύπαρξη επαφών με υψηλόβαθμο αξιωματούχο του ιρανικού καθεστώτος, αποκλείοντας ωστόσο τον νέο ανώτατο ηγέτη Μοζταμπά Χαμενεΐ. Η ιρανική κρατική τηλεόραση χαρακτηρίζει την κίνηση αυτή ως υποχώρηση της Ουάσινγκτον, χωρίς να επιβεβαιώνει την ύπαρξη διμερών συνομιλιών. Η σημασία της δήλωσης του Τραμπ είναι καθοριστική, καθώς για πρώτη φορά ο Αμερικανός πρόεδρος αναγνωρίζει δημοσίως την ύπαρξη διαλόγου με την Τεχεράνη, μετά την έναρξη των συγκρούσεων. Μάλιστα, αναφέρεται σε παραγωγικές συνομιλίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κατάπαυση του πυρός εντός πέντε ημερών, αποδίδοντας την πρόοδο στην πίεση που ασκεί ο πόλεμος στο ιρανικό καθεστώς.

Τουρκία, Πακιστάν και Αίγυπτος ως διαμεσολαβητές

Από τις διαθέσιμες πληροφορίες προκύπτει ότι οι δύο πλευρές ανταλλάσσουν μηνύματα μέσω της Τουρκίας, του Πακιστάν και της Αιγύπτου. Από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών, εμπλέκονται ενεργά ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, μέλη της διαπραγματευτικής ομάδας της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ. Αντίστοιχα, το Ιράν εκπροσωπείται από τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον, εφόσον επιβεβαιωθεί, παρουσιάζει η ταυτότητα του προσώπου που συντονίζει τις ιρανικές θέσεις. Σύμφωνα με μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες, πρόκειται για τον Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ, πρόεδρο της ιρανικής Βουλής και κεντρική μορφή στη διαχείριση της πολεμικής στρατηγικής της χώρας. Ο Γκαλιμπάφ υπήρξε έμπιστος συνεργάτης του δολοφονηθέντος Αλί Χαμενεΐ και διατηρεί ισχυρή επιρροή στους Φρουρούς της Επανάστασης. Ο ίδιος ο Γκαλιμπάφ διέψευσε επίσημα τη συμμετοχή του στις διαπραγματεύσεις που, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, αναμένεται να διεξαχθούν στο Ισλαμαμπάντ μεταξύ εκπροσώπων του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.

Σημειώνεται ότι ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ ανακοίνωσε σήμερα ότι μίλησε με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και υποσχέθηκε ότι το Ισλαμαμπάντ θα βοηθήσει για την ειρήνευση στην περιοχή. Οι δύο ηγέτες έχουν μιλήσει πολλές φορές αυτόν τον μήνα, κυρίως για να ανταλλάξουν ευχές με την ευκαιρία του Ραμαζανιού και της γιορτής Αΐντ αλ Φιτρ. Ο Σαρίφ είπε επίσης ότι έστειλε τις ευχές του στον Πεζεσκιάν με την ευκαιρία της περσικής Πρωτοχρονιάς, την Παρασκευή. Οι δύο ηγέτες συζήτησαν «τη σοβαρή κατάσταση στην περιοχή του Κόλπου και συμφώνησαν ότι είναι επιτακτική η ανάγκη για αποκλιμάκωση, διάλογο και διπλωματία». Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, ο Σαρίφ τόνισε ότι το Πακιστάν δεσμεύεται να διαδραματίσει «εποικοδομητικό ρόλο στην προώθηση της ειρήνης στην περιοχή».

Στενά του Ορμούζ: Tο κλειδί των διαπραγματεύσεων

Η στρατηγική της Τεχεράνης είναι σαφής. Το Ιράν δεν πρόκειται να επιτρέψει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα από την Ουάσινγκτον, ιδίως σε θέματα που αφορούν το πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα της χώρας. Αυτή η στάση αντικατοπτρίζεται στις δηλώσεις του Αραγτσί, ο οποίος χαρακτήρισε τις ανακοινώσεις του Τραμπ ως υποχώρηση λόγω της ακλόνητης στάσης του Ιράν. Παράλληλα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών υποστηρίζει ότι πρόκειται για τακτική που στοχεύει στη μείωση των διεθνών τιμών πετρελαίου και στο κέρδος χρόνου από την Ουάσινγκτον για τον σχεδιασμό επόμενων στρατιωτικών κινήσεων.

Αλλαγή προτεραιοτήτων της Ουάσινγκτον

Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει αντιληφθεί τη μετατόπιση των στόχων του Ντόναλντ Τραμπ. Η προτεραιότητα του Αμερικανού προέδρου δεν είναι πλέον η αλλαγή του ιρανικού καθεστώτος, αλλά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Παρά τη συνέχιση των εχθροπραξιών, για πρώτη φορά διαφαίνεται ένας πιθανός δρόμος προς την αποκλιμάκωση. Οι μυστικές διαπραγματεύσεις μέσω τρίτων χωρών ενδέχεται να αποτελέσουν το πρώτο βήμα προς μια διπλωματική λύση που θα αποτρέψει την περαιτέρω κλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή. 

Νετανιάχου: Συνομίλησα με τον Τραμπ, το Ισραήλ συνεχίζει σε Ιράν και Λίβανο

Σε παρέμβασή του μετά την ανακοίνωση του Τραμπ ότι διεξάγει συνομιλίες με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπένιαμιν Νετανιάχου δήλωσε ότι το Ισραήλ θα προστατεύσει τα ζωτικά του συμφέροντα σε κάθε περίπτωση. Σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα ο Νετανιάχου δήλωσε ότι μίλησε σήμερα τηλεφωνικά με τον «φίλο του μας» Τραμπ. Μετέφερε ακόμη την άποψη του Αμερικανού προέδρου ότι «υπάρχει η ευκαιρία να αξιοποιήσουμε τα τεράστια επιτεύγματα των IDF και του αμερικανικού στρατού προκειμένου να επιτύχουμε τους στόχους του πολέμου μέσω μιας συμφωνίας που προστατεύει τα ζωτικά μας συμφέροντα». Ταυτόχρονα, τονίζει ο Νετανιάχου, το Ισραήλ «συνεχίζει να επιτίθεται, στο Ιράν και στο Λίβανο». «Συντρίβουμε το πυραυλικό πρόγραμμα και το πυρηνικό πρόγραμμα, και συνεχίζουμε να χτυπάμε σκληρά τη Χεζμπολάχ», λέει. «Μόλις πριν από λίγες ημέρες, εξοντώσαμε ακόμη δύο πυρηνικούς επιστήμονες, και το χέρι μας παραμένει απλωμένο».