Η Κύπρος ζήτησε νέες και βελτιωμένες βρετανικές εγγυήσεις ασφαλείας μετά την επίθεση ιρανικού drone εναντίον βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στο νησί, σύμφωνα με την Telegraph. Ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης ζήτησε τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια μιας «μακράς» τηλεφωνικής συνομιλίας με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κίρ Σταρμερ το Σάββατο, προθσέτει η Telegraph.

Διαβάστε: Στάρμερ σε Χριστοδουλίδη: Οι βάσεις στην Κύπρο δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθετικές επιχειρήσεις


Χριστοδουλίδης: «Πρέπει να διεξάγουμε μια ανοιχτή και ειλικρινή συζήτηση»

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Λευκωσία επιθυμεί την επαναδιαπραγμάτευση των ρυθμίσεων ασφαλείας που προβλέπονται στη συνθήκη του 1960, με την οποία ιδρύθηκαν οι Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων Ακρωτηρίου και Δεκέλειας, μόλις τελειώσει ο πόλεμος στο Ιράν, τονίζει ηTelegraph. Σύμφωνα με πληροφορίες της Telegraph, οι κυπριακές απαιτήσεις δεν θα περιλαμβάνουν αίτημα προς τη Βρετανία να παραχωρήσει τις βάσεις, οι οποίες αποτελούν έδαφος της Βρετανικής Κορώνας και καλύπτουν συνολικά 99 τετραγωνικά μίλια. Ωστόσο, η Κύπρος θα μπορούσε να ζητήσει περαιτέρω πληροφορίες και διαβούλευση σχετικά με πιθανές επιχειρήσεις, αποστολές στρατευμάτων και κινδύνους ασφαλείας, όπως συνηθίζεται στην περίπτωση μη κυρίαρχων στρατιωτικών βάσεων σε ξένο έδαφος. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μετά την επίθεση με drone χαμηλής τεχνολογίας που αιφνιδίασε τις βρετανικές άμυνες και οδήγησε στην άμεση κινητοποίηση πολεμικών πλοίων από όλη την Ευρώπη, πυροδοτώντας μια συζήτηση σχετικά με τη συνολική άμυνα του νησιού. «Πρέπει να διεξάγουμε μια ανοιχτή και ειλικρινή συζήτηση με τη βρετανική κυβέρνηση σχετικά με το καθεστώς των βρετανικών βάσεων… το καθεστώς και το μέλλον των βρετανικών βάσεων στην Κύπρο», δήλωσε ο Χριστοδουλίδης.

Το βρετανικό Υπουργείο Άμυνας ανέφερε ότι το καθεστώς των βάσεων δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης, ενώ ένας εκπρόσωπος πρόσθεσε: «Οι SBA [Περιοχές Κυρίαρχων Βάσεων] δεν αποτέλεσαν ποτέ μέρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο διατήρησε την κυριαρχία του επί των περιοχών αυτών όταν η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960. Δεν έχουμε καμία πρόθεση να αλλάξουμε αυτό το καθεστώς». «Η μακροχρόνια φιλία μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Κυπριακής Δημοκρατίας παραμένει ισχυρή παρά τις απειλές του Ιράν», ανέφερε ακόμη του υπουργείο. Σύμφωνα με τους όρους της συνθήκης του 1960, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Κύπρος, η Ελλάδα και η Τουρκία συμφώνησαν να διαβουλεύονται και να συνεργάζονται για την κοινή άμυνα της Κύπρου. Η Κύπρος θεωρεί ότι οι ισχύουσες ρυθμίσεις δεν ανταποκρίνονται πλέον στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής, σύμφωνα με πληροφορίες της Telegraph. Η κυπριακή κυβέρνηση ανέφερε την Τρίτη ότι «έλαβε νομικές συμβουλές σχετικά με το ζήτημα των συμφωνιών του 1960», προσθέτοντας: «Το ζήτημα της ασφάλειας είναι περίπλοκο και θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης με τη βρετανική πλευρά». Ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ υποσχέθηκε στον Χριστοδουλίδη ότι οι βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν σε καμία επιθετική ενέργεια εναντίον του Ιράν και δήλωσε ότι η ασφάλεια της Κύπρου έχει «υψίστη σημασία» για το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η ιρανική επίθεση αποτέλεσε ταπείνωση για τη Βρετανία, η οποία δεν διέθετε πολεμικά πλοία στην περιοχή. Επιπλέον, συνέπεσε με μια εξαιρετικά δυσμενή περίοδο για τον τουριστικό κλάδο της Κύπρου, ο οποίος αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της οικονομίας της και αντιπροσωπεύει έως και το ένα τέταρτο του ΑΕΠ. Τελικά, τα γαλλικά πλοία ανέλαβαν την προστασία της Κύπρου, αφού το νησί ζήτησε βοήθεια από τα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ. Το Αντιτορπιλικό HMS Dragon έφτασε στη Μεσόγειο μόλις την Τρίτη, περίπου τρεις εβδομάδες μετά τις επιθέσεις με drones της 1ης και της 4ης Μαρτίου. Η Βρετανία έχει κληθεί να απαντήσει σε ερωτήματα σχετικά με το αν οι δυνάμεις της είναι σε θέση να προστατεύσουν τις δύο βάσεις, μετά την επίθεση με drone που έπληξε ένα υπόστεγο στο Ακρωτήρι, όπου στεγάζονταν δύο αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροσκάφη τύπου U-2.

Το γεγονός ότι οι Γάλλοι κατάφεραν να αποστείλουν πλοία στην Κύπρο πριν από τη Βρετανία θα θέσει ερωτήματα σχετικά με την ικανότητα των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων να υπερασπιστούν το νησί στο μέλλον. Η Κύπρος ασκεί την εξάμηνη προεδρία της ΕΕ. Κατά τη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εξασφάλισε τη δέσμευση των ηγετών των 27 κρατών-μελών να υποστηρίξουν την Κύπρο στις διαπραγματεύσεις με τη Βρετανία. Αυτό θα πυροδοτήσει φόβους ότι ο Κιρ Στάρμερ ενδέχεται να αναγκαστεί να κάνει παραχωρήσεις σχετικά με ακόμη περισσότερες στρατιωτικές βάσεις. Εκτός από το ότι αποτελούν στρατηγικό κόμβο για τη διατήρηση μόνιμης παρουσίας της RAF στην ανατολική Μεσόγειο, αποτελούν επίσης σημαντικές πηγές της ισχύος της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής. Ο Στάρμερ έχει ήδη δεχτεί κριτική για τη συμφωνία του σχετικά με τις Νήσους Τσάγκος και τις επιπτώσεις της στη βάση του Ντιέγκο Γκαρσία. Συμφώνησε επίσης να επιτρέψει στις ισπανικές δυνάμεις να επιβιβάζονται σε πολεμικά πλοία στο Γιβραλτάρ, στο πλαίσιο της συμφωνίας για το Brexit που αφορά το εν λόγω έδαφος.Οι δεσμοί μεταξύ των δύο νησιών είναι ισχυροί, πράγμα που σημαίνει ότι είναι απίθανο η Λευκωσία να ζητήσει την αποχώρηση της RAF από την Κύπρο.

Περίπου 10.000 Κύπριοι ζουν στην περιοχή που καταλαμβάνουν οι δύο βάσεις, γεγονός που σημαίνει ότι αποτελεί επίσης πηγή απασχόλησης για τους ντόπιους. Πάνω από το ένα τρίτο των τουριστών προέρχεται από το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις και το εμπόριο εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 4 δισ. ευρώ. Η κυπριακή διασπορά στη Βρετανία είναι η μεγαλύτερη εκτός Κύπρου και αντιστοιχεί στο ένα τρίτο του πληθυσμού της.

«Στενοί συνεργάτες και φίλοι»

Μετά την επικοινωνία των δύο ηγετών το Σάββατο, ο εκπρόσωπος του Χριστοδουλίδη δήλωσε ότι ο Κύπριος πρόεδρος «αναφέρθηκε τόσο στις προκλήσεις που έχουν προκύψει όσο και στα διδάγματα που αντλήθηκαν από τη διαχείριση της κρίσης μέχρι σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό, υπέβαλε πρόταση για την έναρξη σχετικών συζητήσεων». Από την Ντάουνινγκ Στριτ αναφέρθηκε: «Ο πρωθυπουργός ξεκίνησε υπογραμμίζοντας ότι, ως στενοί εταίροι και φίλοι, η ασφάλεια της Κύπρου αποτελεί θέμα ύψιστης σημασίας για το Ηνωμένο Βασίλειο». «Ο πρωθυπουργός (Στάρμερ) επανέλαβε ότι η αεροπορική βάση του Ακρωτηρίου δεν θα εμπλακεί στη συμφωνίας του Ηνωμένου Βασιλείου με τις ΗΠΑ για τη χρήση βρετανικών βάσεων στο πλαίσιο της συλλογικής αυτοάμυνας της περιοχής, μεταξύ άλλων και για την αποδυνάμωση των πυραυλικών δυνατοτήτων του Ιράν». Η Κύπρος έχει διαπραγματευτεί με επιτυχία αλλαγές στη συνθήκη και στο παρελθόν. Το 2014, επιτεύχθηκε συμφωνία που επέτρεπε την αλλαγή χρήσης μέρους του εδάφους των κυρίαρχων βάσεων για εμπορική και βιομηχανική χρήση από τους Κύπριους που κατοικούν εκεί. Ένα drone τύπου Shahed ιρανικής κατασκευής προκάλεσε μικρές ζημιές όταν έπληξε εγκαταστάσεις της βρετανικής αεροπορικής βάσης Ακρωτήρι στη νότια Κύπρο στις 2 Μαρτίου, ενώ άλλα δύο αναχαιτίστηκαν αργότερα. Δεν έχουν καταγραφεί περαιτέρω περιστατικά ασφαλείας έκτοτε.