Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επανήλθε με νέα σφοδρή επίθεση κατά του Ισραήλ, επιχειρώντας να τοποθετήσει την Τουρκία στο κέντρο του πολιτικού και ηθικού αφηγήματος για τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Μιλώντας στο Κέντρο Συνεδρίων του κόμματός του, κατά τη διάρκεια της διευρυμένης συνάντησης των νομαρχών του ΑΚΡ, ο Τούρκος πρόεδρος περιέγραψε την κατάσταση ως μία από τις πιο δραματικές του τελευταίου αιώνα και έδωσε στη ρητορική του έντονα φορτισμένο τόνο. «Ο πόλεμος που ξεκίνησε εναντίον του Ιράν συνεχίζει να πλημμυρίζει την περιοχή μας με τη μυρωδιά του αίματος και της πυρίτιδας. Η περιοχή μας βιώνει τις πιο οδυνηρές ημέρες του τελευταίου αιώνα. Ένα δίκτυο γενοκτονίας, με τα μάτια τυφλωμένα από το μίσος, κρύβεται πίσω από θρησκευτικά επιχειρήματα και οδηγεί τη γη μας στην καταστροφή». Η νέα αυτή παρέμβαση δεν έρχεται σε κενό πολιτικό χρόνο, καθώς ο Ερντογάν έχει ήδη επανειλημμένα καταδικάσει τις επιθέσεις κατά του Ιράν, ενώ η Άγκυρα προσπαθεί παράλληλα να εμφανιστεί ως δίαυλος επικοινωνίας ανάμεσα στην Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.

Ο Τούρκος πρόεδρος προσπάθησε ταυτόχρονα να εμφανίσει την Τουρκία ως δύναμη σταθερότητας και προστασίας των λαών της περιοχής, ανεξαρτήτως θρησκευτικής ή εθνοτικής ταυτότητας. «Να είναι όλοι βέβαιοι για το εξής: δεν κάνουμε διακρίσεις μεταξύ των αδελφών και των γειτόνων μας, ούτε μένουμε αμέτοχοι μπροστά στον πόνο των αδελφών μας. Ως Τουρκία και τουρκικό έθνος, δεν εγκαταλείπουμε τους λαούς που θεωρούμε φίλους και αδελφούς ούτε στις καλές μέρες, ούτε στις δύσκολες». Με αυτό το πλαίσιο, ο Ερντογάν προσπαθεί να ενισχύσει τη διπλή εικόνα της χώρας του, δηλαδή από τη μία ενός παίκτη που συγκρούεται ρητορικά με το Ισραήλ και από την άλλη ενός περιφερειακού μεσολαβητή που λέει ότι εργάζεται για αποκλιμάκωση και επαφές. Η τουρκική πλευρά, άλλωστε, έχει ήδη δηλώσει δημόσια ότι μεταφέρει μηνύματα ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ, ενώ συνεχίζει να προβάλλει τον ρόλο της ως γέφυρας στην περιφερειακή κρίση. 

Διαβάστε: Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: "Πρόκειται για πόλεμο πολιτικής επιβίωσης του Νετανιάχου, αλλά έχει συνέπειες για όλον τον κόσμο"

Η αιχμή Ερντογάν για Νετανιάχου και το μήνυμα για τον Λίβανο

Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν ο λόγος του Ερντογάν απέναντι στην κυβέρνηση Νετανιάχου, την οποία δεν κατηγόρησε μόνο για την τρέχουσα στρατιωτική αναμέτρηση, αλλά και για ευρύτερα σχέδια αναδιαμόρφωσης της περιοχής με τη βία. «Η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν στοχεύει μόνο τον γείτονά μας το Ιράν, αλλά υλοποιεί βήμα προς βήμα τα σχέδιά της για την κατάληψη και του Λιβάνου». Η φράση αυτή εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια της τουρκικής ηγεσίας να παρουσιάσει το Ισραήλ ως δύναμη που δεν περιορίζεται σε μια στοχευμένη σύγκρουση, αλλά λειτουργεί με λογική ευρύτερης στρατιωτικής επέκτασης. Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται πολιτικά από το γεγονός ότι η κατάσταση στα ισραηλινολιβανικά σύνορα παραμένει εύθραυστη και ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη προκαλέσει φόβους για περαιτέρω περιφερειακή ανάφλεξη. Η τουρκική προεδρία αξιοποιεί αυτό το κλίμα για να στηρίξει την αφήγησή της περί γενικευμένης απειλής για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.

Ο Ερντογάν επέμεινε ιδιαίτερα στο ανθρώπινο κόστος της σύγκρουσης και στην ιδέα ότι το τίμημα ενός πολέμου, ακόμη κι όταν ξεκινά αλλού, τελικά πέφτει πάνω στους ίδιους τους λαούς της περιοχής. «Εδώ και 27 ημέρες, στα μάτια των επιτιθέμενων που δεν τηρούν καμία αρχή, αξία ή κανόνα, έχει σημασία αν είμαστε Σιίτες ή Σουνίτες, Τούρκοι, Κούρδοι, 'Αραβες ή Πέρσες; Με την καρδιά μου να αιμορραγεί ρωτώ: Ποια είναι η διαφορά μεταξύ των δακρύων που χύνονται στο Ισφαχάν και στην Τεχεράνη και εκείνων που χύνονται στο Ερμπίλ, στη Βαγδάτη, στη Βηρυτό και στο Ριάντ; Αν και είναι ο πόλεμος του Ισραήλ, το βαρύ τίμημα αυτού του πολέμου το πληρώνουν πρώτα οι μουσουλμάνοι και στη συνέχεια ολόκληρη η ανθρωπότητα». Με αυτό τον τρόπο, ο Τούρκος πρόεδρος επιχείρησε να υπερβεί τις κλασικές γεωπολιτικές γραμμές και να δώσει μια πανπεριφερειακή διάσταση στο μήνυμά του, εμφανίζοντας την Τουρκία ως χώρα που μιλά εξ ονόματος μιας ευρύτερης μουσουλμανικής και περιφερειακής αγωνίας.

Eρντογάν: Η επίκληση στην ενότητα και το εσωτερικό πολιτικό μήνυμα

Ο Ερντογάν δεν περιορίστηκε στην καταγγελία του Ισραήλ, αλλά επιχείρησε να στείλει και ένα μήνυμα εσωτερικής και περιφερειακής πειθαρχίας, απορρίπτοντας κάθε λόγο ή ενέργεια που, κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσε να οξύνει τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ των λαών της περιοχής. «Όταν σβήσει ο θανάσιμος βόμβος των βομβών και των πυραύλων, θα ζήσουμε και πάλι μαζί σε αυτή τη γη. Πιστεύω ότι κανείς δεν πρέπει να ξεχάσει αυτή την πραγματικότητα. Απορρίπτουμε κάθε πράξη και συζήτηση που θα ενισχύσει την εχθρότητα μεταξύ αδελφικών λαών και θα υποστηρίξει τα σχέδια του σιωνισμού που στοχεύουν στην περιοχή μας με το σύνθημα ‘διαίρει και βασίλευε'». Η διατύπωση αυτή φανερώνει ότι η τουρκική ηγεσία επιδιώκει να βάλει τη δική της σφραγίδα στο πώς ερμηνεύεται η σύγκρουση, μετατρέποντάς την από διμερές ή τριμερές μέτωπο σε ζήτημα συνολικής περιφερειακής συνοχής.

Κλείνοντας, ο Τούρκος πρόεδρος υπογράμμισε με έμφαση την αυτοπεποίθηση της Άγκυρας και τη δική του εικόνα ως ηγέτη που, όπως θέλει να προβάλλει, κρατά την Τουρκία στη «σωστή πλευρά της ιστορίας». «Θα ενεργούμε με τη δίκαιη αυτοπεποίθηση ότι βρισκόμαστε στη σωστή πλευρά της ιστορίας, χωρίς ποτέ να χάσουμε τη λογική και την ψυχραιμία μας. Τόσο ο αδελφικός λαός του Ιράν, όσο και οι αδελφικές χώρες του Κόλπου, αλλά και ολόκληρος ο κόσμος έχουν πλήρη επίγνωση αυτού. Δοξάζουν τον Αλλάχ που βρισκόμαστε στο τιμόνι και λένε: "Ευτυχώς που την Τουρκία κυβερνά το ΑΚΡ"». Με αυτή την κατάληξη, η ομιλία δεν έμεινε μόνο στο διεθνές μήνυμα, αλλά λειτούργησε και ως εσωτερική πολιτική επίδειξη ηγεμονίας, σε μια περίοδο που η Άγκυρα θέλει να δείξει ότι παραμένει καθοριστικός περιφερειακός παίκτης σε μια περιοχή που βυθίζεται όλο και περισσότερο στην αβεβαιότητα.