Μέση Ανατολή: Το Ιράν κλείνει τα Στενά του Ορμούζ και απορρίπτει τις προτάσεις Τραμπ, προετοιμασίες για χερσαία επέμβαση των ΗΠΑ - Πώς 21 μίλια στον κόσμο "πυροδοτούν" τις εξελίξεις (Χάρτες & Βίντεο)

Η Μέση Ανατολή θυμίζει «ναρκοπέδιο», με αντιφατικά μηνύματα. Από τη μία, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει 10ήμερη αναστολή των ενεργειακών πληγμάτων και από την άλλη, η ένταση στα Στενά του Ορμούζ χτυπά «κόκκινο»  με την προσάραξη φλεγόμενου πλοίου στις ιρανικές ακτές και πληροφορίες να πυκνώνουν και να κάνουν λόγο για επικείμενη χερσαία επέμβαση των ΗΠΑ στα νησιά του Κόλπου. Η Τεχεράνη σφραγίζει το παγκόσμιο εμπόριο, τα Στενά του Ορμούζ κηρύσσονται «ζώνη πλήρους αποκλεισμού» και τους Φρουρούς της Επανάστασης να διαμηνύουν «καμία διέλευση για πλοία με προορισμό εχθρικά λιμάνια». Την ίδια ώρα, πάνω στο στρατηγικό νησί Ορμούζ, η ένταση κορυφώνεται. Χιλιάδες Ιρανοί σχηματίζουν ανθρώπινες αλυσίδες. Μια επίδειξη ισχύος που στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στους αντιπάλους της Τεχεράνης.

Διαβάστε: Μάρκο Ρούμπιο: Ο πόλεμος στο Ιράν θα τελειώσει σε εβδομάδες, όχι σε μήνες - Απορρίπτει χερσαία επέμβαση

Μέση Ανατολή: Προετοιμασίες για χερσαία επέμβαση των ΗΠΑ σε ιρανικά νησιά και η 10ήμερη παύση στα ενεργειακά χτυπήματα

Η πρόβλεψη για το τέλος αυτής της σύγκρουσης παραμένει αδύνατη. Παρά την παράταση στην παύση των ενεργειακών πληγμάτων έως τις 6 Απριλίου, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να «ζεσταίνει» τις μηχανές του πολέμου. Οι πληροφορίες για εξέταση αποστολής 10.000 επιπλέον στρατιωτών στην περιοχή υποδηλώνουν ότι βρισκόμαστε στο στάδιο της προπαρασκευής για μια μεγάλη χερσαία αναμέτρηση. «Μου είπαν πολύ ευγενικά μέσω των δικών μου ανθρώπων: "Μπορούμε να έχουμε λίγο περισσότερο χρόνο;" Επειδή μιλάμε για αύριο το βράδυ, είναι πολύ σύντομα κι αν δεν κάνουν αυτό που πρέπει θα ανατινάξω τα εργοστάσια ενέργειας. Ζήτησαν 7, και είπα θα σας δώσω 10 επειδή μου έδωσαν πλοία» δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε τηλεφωνική επικοινωνία με το Fox News.  

Iράν: «Δε ζητήσαμε παράταση»

Η απάντηση όμως ήρθε άμεσα από το παρασκήνιο. «Το Ιράν δεν ζήτησε ποτέ παράταση». Αντιθέτως ένα εκατομμύριο Ιρανοί είναι έτοιμοι για μάχη σώμα με σώμα. Οι αξιωματικοί επιθεωρούν το στρατό ενω έχουν ξεκινήσει τις προσευχές δίπλα στους πυραύλους, μέσα στις υπόγειες πόλεις. «Πώς μπορούν οι ΗΠΑ, οι οποίες δεν μπορούν καν να προστατεύσουν τους στρατιώτες τους στις βάσεις τους στην περιοχή και αντ’ αυτού τους αφήνουν κρυμμένους σε ξενοδοχεία και πάρκα, να τους προστατεύσουν στο έδαφός μας;» έγραψε σε ανάρτησή του ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Γκαλιμπάφ. Πλέον η Τεχεράνη απειλεί  ανοιχτά να χτυπήσει ξενοδοχεία στη Μέση Ανατολή που φιλοξενούν Αμερικανούς στρατιώτες.  «Τα επιθετικά ελικόπτερα Απάτσι πετούν σε αποστολές κρούσης εντός του ιρανικού εναέριου χώρου και σε όλα τα Στενά του Ορμούζ κατά βούληση» δήλωσε από πλευράς ΗΠΑ ο Υπουργός Πολέμου  Πιτ Χέγκσεθ    .

Ενεργειακός εφιάλτης και οικονομική καταιγίδα

Ο πόλεμος στραγγαλίζει την παγκόσμια οικονομία, με τις προβλέψεις Λαγκάρντ να είναι δυσοίωνες.  «Ίσως είναι υπερβολικά αισιόδοξες (οι αγορές) με την ελπίδα ότι το αισιόδοξο σενάριο θα υλοποιηθεί και θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα σε σχετικά σύντομο χρόνο, το οποίο είναι κάτι που δεν μας λένε οι τεχνικοί εμπειρογνώμονες» διαμήνυσε για τις οικονομικές συνέπειες του πολέμου η επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ.  Η τιμή του πετρελαίου έχει μετατραπεί σε «ωρολογιακή βόμβα’ για την ευρωπαϊκή οικονομία, με το πετρέλαιο να εκτοξεύεται, στα 111  δολάρια το βαρέλι.

Στενά του Ορμούζ: Πώς 21 μίλια στον κόσμο "πυροδοτούν" τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη απάντησε με πλήγματα που ουσιαστικά οδήγησαν στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν παγκοσμίως και έγινε σαφής η καθοριστική σημασία του περάσματος.  Ακολουθεί μια επισκόπηση της σημασίας των Στενών μέσα από χάρτες και διαγράμματα του Associated Press.

Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν. Αποτελούν τη βασική οδό μεταφοράς πολύτιμων εμπορευμάτων και  κυρίως πετρελαίου. Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ. Μεταξύ των βασικών εξαγωγέων που χρησιμοποιούν το πέρασμα συγκαταλέγονται η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράν. Στο στενότερο σημείο τους, τα Στενά έχουν πλάτος περίπου 21 μίλια (34 χιλιόμετρα). Τα πλοία που τα διασχίζουν υποχρεούνται να κινούνται σε στενές ναυτιλιακές λωρίδες, προκειμένου να πλοηγούνται με ασφάλεια στα ρηχά νερά, γεγονός που τα καθιστά ακόμη πιο ευάλωτα.

Πόσο πετρέλαιο διέρχεται από τα Στενά και πού κατευθύνεται;

Οι χώρες του Κόλπου συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους παραγωγούς αργού πετρελαίου παγκοσμίως. Παράλληλα, παράγουν μεγάλες ποσότητες διυλισμένων προϊόντων, όπως βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.

Ένα σημαντικό μέρος του πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά κατευθύνεται προς την Ασία, με την Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία να αποτελούν τις βασικές αγορές.  Ωστόσο, επειδή οι τιμές του πετρελαίου καθορίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, οι διαταραχές στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τις τιμές παντού, ακόμη και σε χώρες που διαθέτουν δικούς τους ενεργειακούς πόρους.

Η ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει μειωθεί δραματικά από την έναρξη του πολέμου.

Γιατί μειώθηκε τόσο η κίνηση των δεξαμενόπλοιων;

Το Ιράν έχει στοχοποιήσει ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, εξαπολύοντας επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά λιμανιών και διυλιστηρίων που είναι κρίσιμα για την παραγωγή πετρελαίου. Ορισμένες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις διέκοψαν τη λειτουργία τους, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι διαθέσιμες ποσότητες για εξαγωγή. Μέχρι τις 17 Μαρτίου, το Ιράν είχε στοχοποιήσει άμεσα περίπου 20 δεξαμενόπλοια, ωστόσο ακόμη και αυτή η περιορισμένη δράση ήταν αρκετή για να εκτοξεύσει το κόστος ασφάλισης και να αποθαρρύνει άλλα πλοία από το να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ.

Την ίδια ώρα, το Ιράν συνεχίζει να εξάγει το δικό του πετρέλαιο μέσω των Στενών. Το Ιράν χρησιμοποιεί πυραύλους και φθηνά drones για να στοχοποιεί ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο. Επειδή τα drones μπορούν να παραχθούν σε μεγάλες ποσότητες και λόγω της μικρής απόστασης από τις ιρανικές ακτές όπου κινούνται τα δεξαμενόπλοια είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν.

Μπορεί να εξαχθεί πετρέλαιο χωρίς τη χρήση των Στενών;

Ορισμένοι αγωγοί πετρελαίου στην περιοχή μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά, ωστόσο η δυναμικότητά τους είναι περιορισμένη. Και ακόμη και η μεταφορά του πετρελαίου πέρα από τα Στενά του Ορμούζ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βρίσκεται εκτός κινδύνου. Το Ιράν έχει πλήξει το Γιανμπού, στις ακτές της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και το λιμάνι Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, λίγο έξω από τα Στενά.

Πώς επηρεάζει τον υπόλοιπο κόσμο η μείωση των εξαγωγών πετρελαίου;

Η μείωση της παγκόσμιας προσφοράς οδηγεί σε αύξηση των τιμών παντού. Αυτό ωφελεί ορισμένες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως η Ρωσία, αλλά αποτελεί αρνητική εξέλιξη για τους καταναλωτές. Στις ΗΠΑ, που είναι επίσης μεγάλος εξαγωγέας πετρελαίου, η μέση τιμή της βενζίνης  σε εθνικό επίπεδο πλησιάζει τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, αυξημένη κατά περίπου ένα δολάριο σε σχέση με έναν μήνα πριν. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 45% των Αμερικανών δηλώνουν «εξαιρετικά» ή «πολύ» ανήσυχοι για το αν θα μπορούν να αντέξουν οικονομικά το κόστος των καυσίμων τους επόμενους μήνες.  Μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου έχει διατεθεί στην αγορά για να περιοριστούν οι πιέσεις. Ωστόσο, πρόκειται για ένα προσωρινό μέτρο. Ο πλήρης αντίκτυπος της διαταραχής θα εξαρτηθεί από τη διάρκειά της.