H νέα φάση της κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν αναδιατάσσει μόνο τα στρατιωτικά δεδομένα, αλλά -κυρίως- επανακαθορίζει το ποιοι έχουν πραγματικό λόγο στις παρασκηνιακές διεργασίες. Η εικόνα που διαμορφώνεται για την Τουρκία απέχει αισθητά από τη ρητορική της.

Διαβάαστε: Αυστηρό μήνυμα της Τουρκίας στο Ισραήλ: Κατηγορεί το Τελ Αβίβ ότι ξεκίνησε έναν πόλεμο που μπορεί να μετατραπεί σε παγκόσμια κρίση (Βίντεο)

Όπως εξηγούν εμπειρότατοι διπλωματικοί κύκλοι στην εφημερίδα μας, μολονότι η Αγκυρα διεκδικεί ρόλο πρωταγωνιστή στο μέτωπο του Μεσανατολικού και στις επικείμενες (;) διαπραγματεύσεις, συναντά σθεναρές αντιστάσεις, που την κρατούν εκτός των κεντρικών εξελίξεων.


Τουρκία: Διεκδικεί ρόλο πρωταγωνιστή στο Μεσανατολικό, αλλά "σκοντάφτει" στο Ισραήλ

Σύμφωνα με πληροφορίες που διακινούνται μέσω διεθνών πρακτορείων, το Πακιστάν και η Τουρκία διεκδικούν ρόλο διαμεσολαβητή στις διαφαινόμενες συνομιλίες, με το Ισλαμαμπάντ να προκρίνεται ως ο επικρατέστερος «οικοδεσπότης» αυτών. Κυρίως λόγω του ότι η σχέση της Τουρκίας με το Ισραήλ βρίσκεται στο ναδίρ, με τον Ταγίπ Ερντογάν να ρίχνει επιπλέον λάδι στη φωτιά, κατηγορώντας την κυβέρνηση Νετανιάχου για ευρύτερα επεκτατικά σχέδια στην περιοχή. «Η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν στοχεύει μόνο τον γείτονά μας, το Ιράν, αλλά υλοποιεί βήμα προς βήμα τα σχέδιά της για την κατάληψη και του Λιβάνου», είπε χαρακτηριστικά ο Τούρκος πρόεδρος κατά τη διάρκεια της διευρυμένης συνάντησης των νομαρχών του κόμματός του. Επιχείρησε, δε, να αυτοπροβληθεί ως ο προστάτης των απανταχού μουσουλμάνων.

Την ίδια ώρα, στο Τελ Αβίβ, ισραηλινά Μέσα και αναλυτές αντιμετωπίζουν την Τουρκία ακόμα και ως απειλή, όχι μόνο λόγω της ρητορικής της, αλλά και λόγω των σχέσεών της με τη «Χαμάς». Μάλιστα, σε πολλές αναλύσεις αναφέρεται πως, μετά το Ιράν, το Ισραήλ δεν αποκλείεται να στραφεί στον έτερο εχθρικό (του) πόλο στην περιοχή, ήτοι την Τουρκία. Αν και αυτό δεν προβλέπεται στο εγγύς μέλλον.

Ίδια συνταγή

Πάντως, σχετικά με την τακτική του Ισραήλ απέναντι στους εχθρούς του, παρατηρώντας τις κινήσεις των Ισραηλινών στον πόλεμο κατά του Ιράν, οι διεθνείς αναλυτές διαπιστώνουν πως το Ισραήλ χτυπά την Τεχεράνη με την ίδια συνταγή που χτύπησε τη «Χαμάς» και τη «Χεζμπολάχ». Ενα παρεμφερές «ρεπερτόριο», που σε μεγάλο βαθμό βασίζεται σε στοχευμένες δολοφονίες (targeted killings), στρατηγικούς βομβαρδισμούς και χτυπήματα σε στρατιωτικές βάσεις. Είναι η ίδια στρατηγική που πολλοί αναλυτές της ισραηλινής στρατηγικής κατά της τρομοκρατίας έχουν ονομάσει «deterrence by default» (αποτροπή εξ ορισμού ή αυτόματη αποτροπή), δηλαδή την επιλογή του Ισραήλ να εξασφαλίζει ειρήνη όχι μέσω της απειλής πως η βία που θα χρησιμοποιήσει θα είναι συντριπτική, αλλά μέσα από την άσκησή της σε περιοδικούς χρόνους και με ασύμμετρο τρόπο, ώστε να εξασφαλίζει μικρές περιόδους ειρήνης.

«Το υπάρχον κλίμα δεν επιτρέπει στην Αγκυρα να παρουσιαστεί ως ουδέτερος διαμεσολαβητής. Στη διπλωματία η αντίληψη αξιοπιστίας είναι καθοριστική. Οταν ένας βασικός εμπλεκόμενος -στην προκειμένη περίπτωση το Ισραήλ- δεν εμπιστεύεται έναν δίαυλο, τότε αυτός ο δίαυλος πρακτικά ακυρώνεται. Ετσι εξηγείται γιατί η Τουρκία, παρά την έντονη κινητικότητα, δεν κατορθώνει να μετατρέψει τη γεωγραφική και στρατηγική της θέση σε πραγματική επιρροή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», εξηγούσαν στην υπογράφουσα ανώτατοι διπλωματικοί κύκλοι.

Αυτοσυγκράτηση και αποκλιμάκωση

Σε αντίθεση με την Αγκυρα, η Αθήνα αποφεύγει τις μαξιμαλιστικές κορόνες, καλεί όλα τα εμπλεκόμενα μέρη σε αποκλιμάκωση και αυτοσυγκράτηση και -εκμεταλλευόμενη το ότι τα τελευταία χρόνια έχει επενδύσει σε ένα πλέγμα συνεργασιών που της επιτρέπει να συνομιλεί με όλες τις πλευρές, συμπεριλαμβανομένων των αραβικών και μουσουλμανικών χωρών- προβάλλει μια συγκεκριμένη εικόνα. Οπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, οι επιχειρησιακές κινήσεις στις οποίες έχει προχωρήσει η Ελλάδα ήταν καθαρά αμυντικές και απόρροια σχετικών αιτημάτων, τονίζοντας ότι η χώρα μας δεν επιθυμεί ούτε προτίθεται να εμπλακεί στον πόλεμο. Ναι μεν, επιχειρησιακά βρίσκεται στην Κύπρο (κατόπιν σχετικού αιτήματος), στον Εβρο και στη Σαουδική Αραβία (ήδη από το 2021), ωστόσο οι κινήσεις της είναι «χειρουργικά» σχεδιασμένες με τέτοιον τρόπο, ώστε να συνάδουν με τις αρχές και τις αξίες της. Ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη παγκοσμίως, δε, η Ελλάδα προτάσσει την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, γεγονός που αποδεικνύεται και από τη συμμετοχή της στην επιχείρηση «Aspides» στην Ερυθρά Θάλασσα, στην οποία συμμετέχουν μόνο δύο κράτη της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Το βέβαιο είναι ότι, βάσει της τακτικής που ακολουθεί η χώρα μας, έχει «κερδίσει» το να μη θεωρείται απειλή από καμία πλευρά. Το Ισραήλ τη βλέπει ως σύμμαχο, οι ΗΠΑ ως σταθερό πυλώνα στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, ενώ οι αραβικές και μουσουλμανικές χώρες διατηρούν λειτουργικές και θετικές σχέσεις μαζί της. Σε μια περιοχή όπου τα περισσότερα κράτη καλούνται να διαλέξουν «στρατόπεδο», η Ελλάδα καταφέρνει να συνομιλεί με όλους.

Προκλήσεις

Ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι, κάθε φορά που η Τουρκία αντιμετωπίζει μια εσωτερική κρίση ή αποτυγχάνει να παρουσιάσει διεθνώς την εικόνα ενός παντοδύναμου κράτους, εξωτερικεύει την αδυναμία της, προκαλώντας την Ελλάδα. Είναι ενδεικτικό ότι, έπειτα από ένα διάστημα νηνεμίας, τουρκικά αεροσκάφη προέβησαν σε παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου στο Βορειοανατολικό και Νοτιοανατολικό Αιγαίο. Συγκεκριμένα, την Πέμπτη, δύο ζεύγη τουρκικών F-16 σε σχηματισμό και επιπλέον ένα κατασκοπευτικό CN-235 και δύο drones προέβησαν συνολικά σε εννέα παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου. Φυσικά, τα τουρκικά αεροσκάφη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, ωστόσο προέκυψε το εξής εύλογο ερώτημα: επρόκειτο για μεμονωμένο περιστατικό, προς τέρψιν του εσωτερικού ακροατηρίου της γείτονος, ή για επιστροφή στις προκλήσεις;

Δημοσιεύθηκε στα Παραπολιτικά