En"Γκάζι" πατάει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για πλαφόν στην πρόσβαση ανηλίκων στα social media - Οι προτάσεις και οι πιέσεις για κοινή, αποτελεσματική γραμμή
Τι προκρίνει το Στρασβούργο
Οι πολιτικοί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την προοπτική έναρξης μίας εποχής βασισμένης σε μεγαλύτερη ασφάλεια, ωθούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει νέους κανόνες σε ολόκληρη την ΕΕ για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης
Ελισαβετ Σταμοπουλου
Έχουν περάσει πάνω από δύο δεκαετίες από τότε που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπήκαν σαρωτικά στη δημόσια σφαίρα, δημιουργώντας νέες νόρμες, συνήθειες και πρακτικές, αντικαθιστώντας άλλα παραδοσιακά μέσα ψυχαγωγίας και ενημέρωσης, με τους κινδύνους ωστόσο που βγήκαν στην επιφάνεια να αποδεικνύουν την ανάγκη επιβολής ενός φίλτρου. Ολοένα και περισσότερο, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιβάλλουν απαγορεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους, με τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προσπαθούν να υιοθετήσουν μία κοινή γραμμή.
Οι πολιτικοί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την προοπτική έναρξης μίας εποχής βασισμένης σε μεγαλύτερη ασφάλεια, ωθούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει νέους κανόνες σε ολόκληρη την ΕΕ για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι απαγορεύσεις ανά κράτος είναι, όμως, σαφώς διαφορετικές ως προς το ηλικιακό όριο. «Κατανοώ πλήρως αυτούς τους προτεινόμενους νόμους σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Δανία, επειδή υπάρχει κοινωνική πίεση», δήλωσε ο ευρωβουλευτής Sandro Gozi (Renew, Γαλλία). «Οι κυβερνήσεις σε εθνικό επίπεδο αισθάνονται πολύ μεγαλύτερη πίεση από την Επιτροπή και δεν μπορούμε να χάνουμε άλλο χρόνο» συμπλήρωσε.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, μια αυξανόμενη αντίδραση κατά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει εκδηλωθεί παγκοσμίως, εν μέρει λόγω δεδομένων που αποδεικνύουν εθισμό των νέων στις κοινωνικές πλατφόρμες. Χαρακτηριστικά, το 2022, το 96% των 15χρονων στην ΕΕ χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθημερινά, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με το 37% να αφιερώνει περισσότερες από τρεις ώρες την ημέρα σε πλατφόρμες. Μια μελέτη της δανικής κυβέρνησης διαπίστωσε ότι το 94% των παιδιών στη Δανία έχουν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από την ηλικία των 13 ετών.
Εν τω μεταξύ, μια έρευνα της ΕΕ σε 40.000 εφήβους στην Ιρλανδία, την Ουγγαρία, τη Σλοβενία και την Ισπανία διαπίστωσε ότι σχεδόν οι μισοί από τους 15χρονους παλεύουν με την κατάθλιψη και λίγο περισσότεροι από τους μισούς με το άγχος — με την πιο συχνή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέεται με αρνητικά αποτελέσματα.
Η Αυστραλία έθεσε ένα παγκόσμιο σημείο αναφοράς τον Δεκέμβριο του 2025, απαγορεύοντας σε άτομα κάτω των 16 ετών να χρησιμοποιούν γνωστές πλατφόρμες, όπως το Snapchat, το Instagram, το Tiktok, το X, το Facebook και το YouTube. Ο νόμος επιβάλλει την ευθύνη επαλήθευσης ηλικίας στις εταιρείες, οι οποίες αντιμετωπίζουν υψηλά πρόστιμα εάν δεν καταφέρουν να κρατήσουν τους ανηλίκους μακριά από τις υπηρεσίες τους.
Η κίνηση αυτή παρακολουθείται στενά από τις Βρυξέλλες και τις πρωτεύουσες σε όλη την ΕΕ. Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι παρακολουθεί την προσέγγιση της Αυστραλίας και εξετάζει παρόμοια δράση στην Ευρώπη, με την υποστήριξη μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων που θα συμβουλεύει για τα επόμενα βήματα.
Η εν λόγω ομάδα επρόκειτο να υποβάλει έκθεση έως το τέλος του 2025 — αλλά καθώς δεν έχουν παρουσιαστεί ευρήματα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη έχουν προχωρήσει μόνα τους.
Τον Νοέμβριο, υπό την ηγεσία της ευρωβουλευτού Christel Schaldemose (Σοσιαλιστές, Δανία), το Κοινοβούλιο υποστήριξε με συντριπτική πλειοψηφία μια μη νομοθετική έκθεση που προέτρεπε την Επιτροπή να εισαγάγει ένα ελάχιστο όριο ηλικίας 16 ετών σε ολόκληρη την ΕΕ για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τα παιδιά 13 έως 15 ετών να μπορούν να έχουν πρόσβαση με τη συγκατάθεση των γονέων.
Εν τω μεταξύ, οι Γάλλοι νομοθέτες ενέκριναν την απαγόρευση για άτομα κάτω των 15 ετών τον Ιανουάριο, με τον Εμανουέλ Μακρόν να πιέζει για την εφαρμογή της μέχρι το επόμενο σχολικό έτος, τον Σεπτέμβριο. Ένα μήνα αργότερα, η Ισπανία πρότεινε ένα παρόμοιο μέτρο.
Μέχρι τις 30 Μαρτίου, 10 χώρες της ΕΕ είχαν προτείνει ή ήταν κοντά στο να προτείνουν αυτού του είδους απαγορεύσεις. Αρκετοί νομοθέτες ήταν απογοητευμένοι από τον αργό ρυθμό της Επιτροπής και προειδοποίησαν για τον κίνδυνο νομικού κατακερματισμού σε ολόκληρο το μπλοκ. Η ευρωβουλευτής Stéphanie Yon-Courtin (Renew, Γαλλία) δήλωσε ότι είναι κρίσιμο να εφαρμοστεί οποιαδήποτε απαγόρευση σε επίπεδο ΕΕ και επίσης επεσήμανε την απουσία διαδικαστικής διαφάνειας. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει τον πλήρη κατάλογο των εμπειρογνωμόνων που προκρίνουν την εν λόγω πολιτική.
Οι πολιτικοί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την προοπτική έναρξης μίας εποχής βασισμένης σε μεγαλύτερη ασφάλεια, ωθούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υιοθετήσει νέους κανόνες σε ολόκληρη την ΕΕ για την πρόσβαση των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι απαγορεύσεις ανά κράτος είναι, όμως, σαφώς διαφορετικές ως προς το ηλικιακό όριο. «Κατανοώ πλήρως αυτούς τους προτεινόμενους νόμους σε χώρες όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και η Δανία, επειδή υπάρχει κοινωνική πίεση», δήλωσε ο ευρωβουλευτής Sandro Gozi (Renew, Γαλλία). «Οι κυβερνήσεις σε εθνικό επίπεδο αισθάνονται πολύ μεγαλύτερη πίεση από την Επιτροπή και δεν μπορούμε να χάνουμε άλλο χρόνο» συμπλήρωσε.
Τα τελευταία χρόνια, πάντως, μια αυξανόμενη αντίδραση κατά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει εκδηλωθεί παγκοσμίως, εν μέρει λόγω δεδομένων που αποδεικνύουν εθισμό των νέων στις κοινωνικές πλατφόρμες. Χαρακτηριστικά, το 2022, το 96% των 15χρονων στην ΕΕ χρησιμοποιούσαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθημερινά, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με το 37% να αφιερώνει περισσότερες από τρεις ώρες την ημέρα σε πλατφόρμες. Μια μελέτη της δανικής κυβέρνησης διαπίστωσε ότι το 94% των παιδιών στη Δανία έχουν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από την ηλικία των 13 ετών.
Εν τω μεταξύ, μια έρευνα της ΕΕ σε 40.000 εφήβους στην Ιρλανδία, την Ουγγαρία, τη Σλοβενία και την Ισπανία διαπίστωσε ότι σχεδόν οι μισοί από τους 15χρονους παλεύουν με την κατάθλιψη και λίγο περισσότεροι από τους μισούς με το άγχος — με την πιο συχνή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να συνδέεται με αρνητικά αποτελέσματα.
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Η πρόταση για τα social media και τους ανηλίκους, το πλαφόν στα 16
Η ευρωβουλευτής Laura Ballarín Cereza (Σοσιαλιστές, Ισπανία) ξεκίνησε το "Share to Protect" στην πατρίδα της, την Ισπανία, μια πρωτοβουλία για τη συλλογή μαρτυριών από οικογένειες και εκπαιδευτικούς σχετικά με τις επιπτώσεις των ψηφιακών πλατφορμών. Τόνισε ότι οι ιστορίες για διατροφικές διαταραχές, κατάθλιψη και εκφοβισμό έδειξαν «πόσο σοβαρό είναι αυτό το πρόβλημα και πόσο επείγουσα είναι η ανάγκη για δράση».Η Αυστραλία έθεσε ένα παγκόσμιο σημείο αναφοράς τον Δεκέμβριο του 2025, απαγορεύοντας σε άτομα κάτω των 16 ετών να χρησιμοποιούν γνωστές πλατφόρμες, όπως το Snapchat, το Instagram, το Tiktok, το X, το Facebook και το YouTube. Ο νόμος επιβάλλει την ευθύνη επαλήθευσης ηλικίας στις εταιρείες, οι οποίες αντιμετωπίζουν υψηλά πρόστιμα εάν δεν καταφέρουν να κρατήσουν τους ανηλίκους μακριά από τις υπηρεσίες τους.
Η κίνηση αυτή παρακολουθείται στενά από τις Βρυξέλλες και τις πρωτεύουσες σε όλη την ΕΕ. Στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης τον Σεπτέμβριο, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι παρακολουθεί την προσέγγιση της Αυστραλίας και εξετάζει παρόμοια δράση στην Ευρώπη, με την υποστήριξη μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων που θα συμβουλεύει για τα επόμενα βήματα.
Η εν λόγω ομάδα επρόκειτο να υποβάλει έκθεση έως το τέλος του 2025 — αλλά καθώς δεν έχουν παρουσιαστεί ευρήματα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα κράτη μέλη έχουν προχωρήσει μόνα τους.
Τον Νοέμβριο, υπό την ηγεσία της ευρωβουλευτού Christel Schaldemose (Σοσιαλιστές, Δανία), το Κοινοβούλιο υποστήριξε με συντριπτική πλειοψηφία μια μη νομοθετική έκθεση που προέτρεπε την Επιτροπή να εισαγάγει ένα ελάχιστο όριο ηλικίας 16 ετών σε ολόκληρη την ΕΕ για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με τα παιδιά 13 έως 15 ετών να μπορούν να έχουν πρόσβαση με τη συγκατάθεση των γονέων.
Εν τω μεταξύ, οι Γάλλοι νομοθέτες ενέκριναν την απαγόρευση για άτομα κάτω των 15 ετών τον Ιανουάριο, με τον Εμανουέλ Μακρόν να πιέζει για την εφαρμογή της μέχρι το επόμενο σχολικό έτος, τον Σεπτέμβριο. Ένα μήνα αργότερα, η Ισπανία πρότεινε ένα παρόμοιο μέτρο.
Μέχρι τις 30 Μαρτίου, 10 χώρες της ΕΕ είχαν προτείνει ή ήταν κοντά στο να προτείνουν αυτού του είδους απαγορεύσεις. Αρκετοί νομοθέτες ήταν απογοητευμένοι από τον αργό ρυθμό της Επιτροπής και προειδοποίησαν για τον κίνδυνο νομικού κατακερματισμού σε ολόκληρο το μπλοκ. Η ευρωβουλευτής Stéphanie Yon-Courtin (Renew, Γαλλία) δήλωσε ότι είναι κρίσιμο να εφαρμοστεί οποιαδήποτε απαγόρευση σε επίπεδο ΕΕ και επίσης επεσήμανε την απουσία διαδικαστικής διαφάνειας. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει τον πλήρη κατάλογο των εμπειρογνωμόνων που προκρίνουν την εν λόγω πολιτική.
