Οι σχέσεις του ΝΑΤΟ με την Ευρώπη διανύουν μία περίοδο σημαντικού μετασχηματισμού, καθώς οι σύγχρονες γεωπολιτικές προκλήσεις και η επαμφοτερίζουσα στάση του Ντόναλντ Τραμπ επαναπροσδιορίζουν το μέλλον της Διατλαντικής Συμμαχίας. Παρ’ όλα αυτά, με τη συμπλήρωση 77 ετών από την ίδρυσή του, το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να παραμένει η κύρια πλατφόρμα για την ευρωατλαντική ασφάλεια, παρά τις εσωτερικές πιέσεις και τις εξωτερικές απειλές. Σε αυτό το πλαίσιο, η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία αντιμετωπίζει τη Συμμαχία ως οικονομικό βάρος, έχει προκαλέσει κρίση εμπιστοσύνης, ωθώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση στην αναζήτηση στρατηγικής αυτονομίας μέσω αμυντικών προγραμμάτων όπως το SAFE.

Όμως, παρά τις συζητήσεις και την αμφισβήτηση των ΗΠΑ απέναντι στο ΝΑΤΟ, στην Ευρώπη γνωρίζουν καλά την αναγκαιότητα ύπαρξης της Συμμαχίας. Αυτό απέδειξε η διαχείριση που έγινε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, που κατά κάποιον τρόπο οδήγησε στην «αναβίωση» του ΝΑΤΟ, ενισχύοντας τη συλλογική άμυνα και την ανάγκη για διεύρυνση και σε άλλα κράτη. Επιπλέον, η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή απέδειξε ότι η Συμμαχία εξελίσσεται από έναν αμυντικό οργανισμό που είχε επίκεντρο τον Ατλαντικό, σε έναν παράγοντα ασφάλειας των χωρών που περιλαμβάνει τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Αλέξανδρος Μαλλιάς: Εκείνος που έδωσε το φιλί της ζωής στο ΝΑΤΟ ήταν ο Πούτιν με την εισβολή στην Ουκρανία - Οι δύο όψεις του νομίσματος "Ντόναλντ Τραμπ"

Ο πρώην πρέσβης της Ελλάδας στην Ουάσιγκτον Αλέξανδρος Μαλλιάς, μιλώντας στο parapolitika.gr, υποστηρίζει ότι «το ζήτημα της παράτασης της ζωής του ΝΑΤΟ για πρώτη φορά τέθηκε πριν από 35 χρόνια, το 1991, όταν διαλύθηκε το Σύμφωνο Βαρσοβίας και η Σοβιετική Ένωση. Εκείνος ο οποίος έδωσε το φιλί της ζωής στο ΝΑΤΟ ήταν ο πρόεδρος Πούτιν με την εισβολή στην Ουκρανία. Όλοι συνειδητοποίησαν σε διαφορετικό βαθμό ενθουσιασμού -διότι πρέπει να ξέρουμε ότι όλες οι χώρες του ΝΑΤΟ δεν έχουν την ίδια, επιτρέψτε μου την έκφραση, ευαισθησία ή ανησυχία, αν θέλετε με αυτό που συμβαίνει με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία - την αναγκαιότητα ύπαρξης της Συμμαχίας. Τη στιγμή αυτή ενόψει και της Διάσκεψης Κορυφής του ΝΑΤΟ, που θα γίνει στην Τουρκία, μου είναι πολύ δύσκολο να προβλέψω ποια από τις εκφάνσεις, ποια από τις αντανακλάσεις, ποια όψη του νομίσματος που γράφει και στις δύο όψεις “Ντόναλτ Τραμπ” θα επικρατήσει. Θα επικρατήσει εκείνη η όψη που λέει πως πιέζω τους Ευρωπαίους να πληρώνουν για την ασφάλειά τους ή εν τέλει θα καταλήξει σε αυτό το οποίο λέγει με έμφαση τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες ότι το ΝΑΤΟ πια αποδείχθηκε μια άχρηστη για εμάς Συμμαχία, διότι όποτε το έχουμε ανάγκη οι Σύμμαχοι δεν προσέφεραν βοήθεια. Συνεπώς, μου είναι δύσκολο εγώ να κάνω πρόγνωση σήμερα, διότι δεν είμαι καθόλου βέβαιος τι θα έχει αποφασίσει ο Τραμπ τη μέρα που θα φτάνει στην Τουρκία».

Σε αυτό το πλαίσιο, στις διπλωματικές συζητήσεις εγείρεται και το ερώτημα ποια είναι τελικά τα περιθώρια που δίνονται στον Ντόναλντ Τραμπ να κάνει περαιτέρω κινήσεις προς τη διάλυση της Ατλαντικής Συμμαχίας. Είναι γνωστό ότι η ρήτρα των 2/3 της πλειοψηφίας της Γερουσίας για να ληφθεί μία απόφαση αποχώρησης από το ΝΑΤΟ, που είχε θέσει ο Αμερικανός πρώην Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν, σκεπτόμενος μακροπρόθεσμα, «δένει τα χέρια» του νυν Προέδρου. Η επικείμενη Διάσκεψη του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον Ιούλιο αναμένεται να δείξει τις προθέσεις και ενδεχομένως, όπως πολλοί εικάζουν, να ανακοινωθούν και αποφάσεις από τον Αμερικανό Πρόεδρο.

Ωστόσο, ο κ. Μαλλιάς βάζει και έναν άλλον σημαντικό παράγοντα. Την αμφισβήτηση της Συμμαχίας εκ των έσω, που μένει να αποδειχθεί αρκετά τραυματική. Όπως επισημαίνει στο parapolitika.gr ο κ. Μαλλιάς «έχει μεγαλύτερη ίσως ψυχολογική σημασία, από το ενδεχόμενο μιας θρυαλλίδας αποχώρησης, το ότι έχει υπονομευτεί εκ των έσω το ΝΑΤΟ και μάλιστα από τη χώρα η οποία είναι το θεμέλιό του. Δεν μπορούσε να διανοηθεί ποτέ κανείς ΝΑΤΟ χωρίς Ηνωμένες Πολιτείες. Υπάρχουν κάποιοι στον κόσμο οι οποίοι τρίβουν τα χέρια τους, οι οποίοι χαίρονται πάρα πολύ. Μπορώ να επιλέξω δύο χώρες, τη Ρωσική Ομοσπονδία και την Κίνα, οι οποίοι βλέπουν ότι κάθε κρίση, κάθε σύγκρουση αν θέλετε, κάθε πόλεμος προκαλεί μια βαθύτατη κρίση μεταξύ των συμμάχων του ΝΑΤΟ. Φαίνεται λογικό τουλάχιστον σε εμάς ότι ο Τραμπ τελικά θα προσπαθήσει να αποσπάσει ό,τι μπορεί από τα ευρωπαϊκά κράτη- μέλη και εν τέλει υπό τη μορφή της απειλής θα μείνει στο ΝΑΤΟ. Αλλά ακόμα και η απειλή αυτή έχει δημιουργήσει τεράστιο χάσμα μέσα στη Συμμαχία. Χάσμα συνοχής, χάσμα στον τομέα της αλληλεγγύης και πάρα πολλά ερωτηματικά όσον αφορά την ενεργοποίηση του Άρθρου 5».

Τα ενδεχόμενα για το ΝΑΤΟ με φόντο τη Σύνοδο Κορυφής στην Άγκυρα

Η επερχόμενη Σύνοδος Κορυφής στην Άγκυρα αποτελεί ορόσημο, όπου αναμένεται να ληφθούν σημαντικές αποφάσεις για το ΝΑΤΟ. Δύο είναι τα ενδεχόμενα σύμφωνα με τους αναλυτές. Είτε θα αποδυναμωθεί εκ των έσω με απόφαση του Αμερικανού Προέδρου είτε θα λάβει ουσιαστική στήριξη για την αντιμετώπιση μελλοντικών απειλών, όπως καταδεικνύει και η συμβολή του στην υφιστάμενη πολεμική σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, η έκβαση της οποίας μπορεί να αποδειχθεί καταλύτης για τις οριστικές αποφάσεις της Ευρωατλαντικής Συμμαχίας. Πάντως, στην Ευρώπη όλοι ομονοούν πως σε μια εποχή που τα στρατηγικά όρια θολώνουν, η ύπαρξη του ΝΑΤΟ παρέχει μία αμυντική ασφάλεια στα κράτη-μέλη για να αντεπεξέλθουν στη μεταβαλλόμενη παγκόσμια τάξη.