Τα Στενά του Ορμούζ γίνονται το κέντρο διεθνούς ανησυχίας, μετά τη δήλωση Ιρανού βουλευτή ότι η Τεχεράνη έχει ήδη χρεώσει ορισμένα πλοία με 2 εκατομμύρια δολάρια για να τους επιτρέψει να περάσουν από τη στρατηγική αυτή θαλάσσια δίοδο. Ο Αλαντίν Μπορουτζερντί, μέλος της επιτροπής εθνικής ασφάλειας του ιρανικού κοινοβουλίου, δήλωσε σε κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα ότι «η είσπραξη 2 εκατομμυρίων δολαρίων ως τέλη διέλευσης από ορισμένα πλοία που διασχίζουν τα στενά αντανακλά την ισχύ του Ιράν». Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, μεσίτες και πλοιοκτήτες αναφέρουν ότι τουλάχιστον πέντε πλοία έχουν ήδη πληρώσει, ενώ ορισμένες από τις πληρωμές φέρεται να έγιναν ακόμη και σε κρυπτονομίσματα. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη, καθώς από εκεί περνά περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. 

Διαβάστε: Ιράν: Τηλεφωνική επικοινωνία Αραγτσί - Λαβρόφ για την εκεχειρία και τα Στενά του Ορμούζ

Στενά του Ορμούζ: Τα διόδια που προκαλούν ανησυχία

Η δήλωση του Μπορουτζερντί δεν ήρθε σε ουδέτερο χρόνο. Έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση στη θαλάσσια οδό έχει ήδη επηρεαστεί από τον πόλεμο και την εύθραυστη εκεχειρία. Ο ίδιος φέρεται να είπε ξεκάθαρα: «Τώρα, επειδή ο πόλεμος έχει κόστος, φυσικά πρέπει να το κάνουμε αυτό και να εισπράττουμε τέλη διέλευσης από τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ». Με αυτή τη φράση, η Τεχεράνη δείχνει να αντιμετωπίζει τη θαλάσσια διέλευση όχι απλώς ως γεωπολιτικό μοχλό πίεσης, αλλά και ως οικονομικό εργαλείο. Το Reuters σημειώνει ότι το σχέδιο της ιρανικής πλευράς για χρεώσεις διέλευσης έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, καθώς εκτιμάται ότι μπορεί να παγιώσει υψηλότερο ενεργειακό κόστος και να αυξήσει τη διεθνή αβεβαιότητα ακόμη και αν η εκεχειρία παραμείνει σε ισχύ.

Στενά του Ορμούζ: Νομικό το ζήτημα

Το θέμα δεν είναι μόνο οικονομικό αλλά και νομικό. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός του ΟΗΕ προειδοποίησε ότι η επιβολή διοδίων σε ένα τόσο κρίσιμο διεθνές πέρασμα συνιστά «επικίνδυνο προηγούμενο». Το Reuters μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, η ελεύθερη διέλευση από διεθνή στενά όπως τα Στενά του Ορμούζ δεν μπορεί να εξαρτάται από μονομερείς χρεώσεις. Ανάλογη είναι και η εικόνα που δίνει το Associated Press, το οποίο σημειώνει ότι η ιρανική πρόταση για τέλη διέλευσης έρχεται σε σύγκρουση με τις καθιερωμένες αρχές της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Με απλά λόγια, η Τεχεράνη φαίνεται να προσπαθεί να μετατρέψει ένα φυσικό και διεθνές θαλάσσιο πέρασμα σε εργαλείο ελέγχου, κάτι που προκαλεί ανησυχία όχι μόνο στις κυβερνήσεις αλλά και στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα.

Το πιο ανησυχητικό για την αγορά είναι ότι ακόμη και χωρίς καθολική εφαρμογή, μόνο η ύπαρξη αυτού του μοντέλου αρκεί για να αλλάξει την εικόνα του ρίσκου. Το Reuters επισημαίνει ότι ένα τέτοιο «toll booth» του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να διατηρήσει ψηλά τις τιμές της ενέργειας και να αυξήσει τα ασφάλιστρα και τα ναυτιλιακά κόστη. Για αυτό και η συζήτηση δεν αφορά απλώς μερικά πλοία που πλήρωσαν ή όχι, αλλά το αν η Τεχεράνη επιχειρεί να κατοχυρώσει έναν νέο, μόνιμο μοχλό επιρροής πάνω στη σημαντικότερη ίσως ενεργειακή δίοδο του πλανήτη. Και αυτό είναι που κάνει την υπόθεση τόσο εκρηκτική.