Ένα άνευ προηγουμένου διπλωματικό θρίλερ πλανάται πάνω από την παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα με το ναυάγιο στο Ισλαμαμπάντ μεταξύ των αντιπροσωπειών ΗΠΑ και Ιράν επί ενός σχεδίου κατάπαυσης του πυρός να εγείρει ποικίλης φύσεως ερωτήματα για το μέλλον της εκεχειρίας αλλά και της εικόνας στη Μέση Ανατολή. Εύλογα, τη δεδομένη χρονική στιγμή, αναλύπτει και ένας βαθύς προβληματισμός για την εικόνα στις αγορές με τον φόβο για μία νέα κατρακύλα να είναι ορατός. Οι επενδυτές παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα τις εξελίξεις και παράλληλα τo μέλλον με τις τιμές της ενέργειας δεν προδιαγράφεται, μέχρι στιγμής τουλάχιστον, ευοίωνο, αφού και η εικόνα με τα Στενά του Ορμούζ πυροδοτεί ανησυχία. Τις τελευταίες ώρες, πάντως, λίγοι ήταν εκείνοι που πόνταραν στην επιτυχία των ειρηνευτικών διεργασιών καθώς μέχρι και την τελευταία στιγμή, λίγο προτού καθίσουν δηλαδή στο τραπέζι οι αντιπροσωπείες, τα αγκάθια παρέμεναν με το Ιράν να εμφανίζεται αμετακίνητο ως προς το πυρηνικό και πυραυλικό του πρόγραμμα ενώ παράλληλα δεν είχε επιδείξει διάθεση συναίνεσης ως προς τα Στενά του Ορμούζ. Το μεγάλο ερώτημα, όμως, που πέφτει σαν βαριά σκιά πάνω από την παγκόσμια κοινότητα είναι εάν θα κρατηθεί τελικά η εκεχειρία των 15 ημερών και πότε θα ηχήσουν εκ νέου βομβαρδισμοί.

Διαβάστε: Συνομιλίες ΗΠΑ & Ιράν: Στα ύψη η αγωνία μετά το ναυάγιο, τα τρία ερωτήματα του CNN - Για πόσο ακόμα θα παραμείνει η παγκόσμια οικονομία σε κατάσταση αβεβαιότητας;

Σύμφωνα, πάντως, με τους διεθνείς αναλυτές η εμπιστοσύνη που θα έπρεπε να είχε οικοδομηθεί μεταξύ δύο μακροχρόνιων αντιπάλων δεν φαίνεται να έχει επιτευχθεί, ενώ τα βασικά σημεία της ανατιπαράθεσης παραμένουν άλυτα. Ωστόσο, όπως επισήμανε εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, κανείς δεν ανέμενε ρεαλιστικά ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί συμφωνία σε μία και μόνο συνάντηση αντιπροσωπειών, όσο σοβαρή, υψηλού επιπέδου και παρατεταμένη κι αν ήταν η εν λόγω συνεδρίαση.

Εκείνο που παραμένει άγνωστο είναι κατά πόσο έχει τεθεί κάποια βάση για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων κατά το διάστημα της εκεχειρίας των 15 ημερών, καθώς και μέχρι ποιο σημείο είναι διατεθειμένη κάθε πλευρά να προχωρήσει σε υποχωρήσεις, προκειμένου να επιτευχθεί μια συμφωνία που εξακολουθεί να φαίνεται πως εξυπηρετεί τόσο τα δικά τους συμφέροντα όσο και εκείνα της διεθνούς κοινότητας.


Ναυάγιο στις συνομιλίες ΗΠΑ & Ιράν: Τα μηνύματα των δύο πλευρών και το διπλωματικό θρίλερ

Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος ηγήθηκε της αντιπροσωπείας της Τεχεράνης στις συνομιλίες στο Πακιστάν, δήλωσε ότι «τώρα είναι η στιγμή οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποφασίσουν αν μπορούν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη μας ή όχι». Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Γκαλιμπάφ ανέφερε ειδικότερα ότι πριν από τις διαπραγματεύσεις είχε τονίσει πως το Ιράν προσήλθε με «καλή πίστη και βούληση», ωστόσο, λόγω της εμπειρίας του από δύο προηγούμενους πολέμους, «δεν έχει καμία εμπιστοσύνη στην αντίπαλη πλευρά».

Όπως σημείωσε, η ιρανική αντιπροσωπεία «κατέθεσε προτάσεις με προοπτική για το μέλλον, όμως η άλλη πλευρά τελικά δεν κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη της σε αυτόν τον γύρο συνομιλιών». «Δεν θα σταματήσουμε ούτε στιγμή τις προσπάθειές μας για την εδραίωση των επιτευγμάτων των σαράντα ημερών της εθνικής άμυνας του Ιράν», πρόσθεσε.

Από τη μεριά του, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, δεν έκανε καμία αναφορά στα Στενά του Ορμούζ κατά τη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε ύστερα από τις πολύωρες συνομιλίες με το Ιράν στο Πακιστάν.

Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος χαρακτήρισε την έκβαση των συνομιλιών ως «καλά και κακά νέα»: καλά, επειδή πραγματοποιήθηκαν ουσιαστικές συζητήσεις με την ιρανική πλευρά και κακά, επειδή δεν επετεύχθη συμφωνία. Τόνισε, δε, ότι το γεγονός αυτό συνιστά αρνητική εξέλιξη για το Ιράν.

Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υποστήριξε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, το Σάββατο, ότι τα Στενά «σύντομα θα είναι ανοιχτά».

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανακοίνωσε, με τη σειρά της, ότι δύο αντιτορπιλικά του Πολεμικού Ναυτικού «διήλθαν από τα Στενά του Ορμούζ» στο πλαίσιο ευρύτερης επιχείρησης εκκαθάρισης ναρκών. Ωστόσο, το Ιράν διέψευσε ότι τα πλοία πέρασαν από την περιοχή.

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν προειδοποίησαν ότι «κάθε απόπειρα διέλευσης στρατιωτικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ θα αντιμετωπιστεί σκληρά», σύμφωνα με το γαλλικό πρακτορείο AFP που επικαλείται το ιρανικό κρατικό δίκτυο IRIB.

Η κρίσιμη αυτή θαλάσσια οδός, από την οποία διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), αποτέλεσε βασικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις.

Ο αντιπρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Χατζί Μπαμπαεΐ, δήλωσε ότι τα Στενά αποτελούν «κόκκινη γραμμή» για την Τεχεράνη. Όπως είπε, «τα Στενά βρίσκονται πλήρως υπό τον έλεγχο του Ιράν» και «τα διόδια πρέπει να καταβάλλονται σε ριάλ», το ιρανικό δηλαδή νόμισμα.

Η διάρκεια της συγκεκριμένης διαπραγματευτικής συνεδρίασης ήταν αξιοσημείωτη και ασυνήθιστα μεγάλη, ωστόσο η μη επίτευξη συμφωνίας δεν προκαλεί για τους περισσότερους έκπληξη.

Οι διαφορές ΗΠΑ & Ιραν

Οι ΗΠΑ προσήλθαν στις συνομιλίες στο Πακιστάν εκτιμώντας ότι το Ιράν έχει υποστεί σοβαρές απώλειες στον πόλεμο και, ως εκ τούτου, θα ήταν διατεθειμένο να προβεί σε γρήγορους συμβιβασμούς.

Ωστόσο, και το Ιράν προβάλει τις δικές του «κόκκινες γραμμές». Προσήλθε στις διαπραγματεύσεις θεωρώντας ότι διατηρεί ισχυρή διαπραγματευτική θέση και παρά τις σημαντικές απώλειες στις στρατιωτικές του δυνατότητες, παραμένει διατεθειμένο να συνεχίσει τη σύγκρουση. Διατηρεί, επίσης, σημαντική επιρροή, ιδίως μέσω του ελέγχου των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ.

Την τελευταία φορά που Τεχεράνη και Ουάσιγκτον κατέληξαν σε συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, πριν από μία δεκαετία, χρειάστηκαν 18 μήνες διαπραγματεύσεων με διαδοχικές προόδους και εμπλοκές.

Ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με ένα σαφές δίλημμα: κλιμάκωση ή διαπραγμάτευση. Μετά τις εκτεταμένες διεθνείς αντιδράσεις για τον βομβαρδισμό της Βηρυτού, το Ισραήλ έχει αποφύγει προς το παρόν να πλήξει εκ νέου την πρωτεύουσα του Λιβάνου.

Οι ΗΠΑ θεωρούν ως βασικό εμπόδιο την άρνηση του Ιράν να δεσμευτεί ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Αν και η Τεχεράνη το αρνείται, οι δύο πόλεμοι ΗΠΑ και Ιράν μέσα σε έναν χρόνο φαίνεται να ενισχύουν τις φωνές που θέλουν το Ιράν να παραμένει παγκόσμια απειλή.