Ένα νέο πλαίσιο για την προστασία του τομέα χάλυβα της ΕΕ προκρίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ειδικότερα, η Προεδρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για έναν κανονισμό που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των εμπορικών επιπτώσεων στην αγορά χάλυβα. Ο κανονισμός θα εισαγάγει ένα πλέγμα θωράκισης για την προστασία του τομέα χάλυβα της ΕΕ από την παγκόσμια υπερπαραγωγή, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι το νέο μέτρο παραμένει συμβατό με τις διεθνείς εμπορικές υποχρεώσεις της ΕΕ και επαρκώς ευέλικτο για τους οικονομικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των μεταγενέστερων βιομηχανιών. Θα αντικαταστήσει τα ισχύοντα μέτρα διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα, τα οποία λήγουν στις 30 Ιουνίου του 2026, εξασφαλίζοντας έτσι συνεχή προστασία της αγοράς χάλυβα της ΕΕ χωρίς κανονιστικά κενά.

Οι νέοι κανόνες εισάγουν ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων, σχεδιασμένο ώστε να αντιμετωπίζει καλύτερα τηνπαγκόσμια υπερπαραγωγική ικανότητα στον τομέα του χάλυβα, περιλαμβανομένης σημαντικής μείωσης των ποσοστώσεων εισαγωγών και υψηλότερων δασμών για τις εισαγωγές που υπερβαίνουν τα όρια αυτά.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία χάλυβα αποτελεί στρατηγικό τομέα για την οικονομία, την ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση. Η σημερινή συμφωνία παρέχει στην ΕΕ ένα ισχυρότερο και αποτελεσματικότερο εργαλείο για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας υπερπαραγωγικής ικανότητας, διατηρώντας παράλληλα μια προσέγγιση βασισμένη σε κανόνες και διασφαλίζοντας θεμιτό ανταγωνισμό και μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα για τους ευρωπαίους παραγωγούς χάλυβα και τις αλυσίδες αξίας τους.


Χάλυβας: Το πλαίσιο συμφωνίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Η προσωρινή συμφωνία διατηρεί τη βασική αρχιτεκτονική της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εισάγοντας παράλληλα ορισμένες προσαρμογές που αντανακλούν τον στόχο της αντιμετώπισης της παγκόσμιας υπερπαραγωγής χάλυβα, με ταυτόχρονη διασφάλιση της σταθερότητας των αλυσίδων εφοδιασμού της ΕΕ.

Ο κανονισμός εισάγει ένα αναθεωρημένο σύστημα δασμολογικών ποσοστώσεων (TRQ) που διέπει τις εισαγωγές χάλυβα στην ΕΕ. Το νέο σύστημα μειώνει τον συνολικό όγκο των ποσοστώσεων εισαγωγών χάλυβα κατά περίπου 47% σε σύγκριση με τις ποσοστώσεις διασφάλισης του 2024 (18,3 εκατομμύρια τόνοι ετησίως) και αυξάνει τον δασμό εκτός ποσοστώσεων στο 50%. Τα μέτρα αυτά αποσκοπούν στην αποθάρρυνση υπερβολικών εισαγωγών, διατηρώντας παράλληλα ελεγχόμενη πρόσβαση στην αγορά για τους παραδοσιακούς προμηθευτές.

Η συμφωνία αποσαφηνίζει επίσης πτυχές που σχετίζονται με τη διαχείριση των ποσοστώσεων και την κατανομή τους μεταξύ των εξαγωγικών χωρών. Προβλέπει ότι, κατά το πρώτο έτος εφαρμογής, οι αχρησιμοποίητες ποσοστώσεις εισαγωγών μπορούν να μεταφέρονται από ένα τρίμηνο στο επόμενο για όλες τις κατηγορίες προϊόντων, προκειμένου να παρέχεται ευελιξία στους οικονομικούς φορείς και να στηρίζονται οι αλυσίδες εφοδιασμού.

Από το δεύτερο έτος και έπειτα, η Επιτροπή θα καθορίζει εάν θα επιτρέπεται η εν λόγω τριμηνιαία μεταφορά για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, βάσει ορισμένων κριτηρίων. Αυτά περιλαμβάνουν παράγοντες όπως το επίπεδο πίεσης από τις εισαγωγές, το ποσοστό αξιοποίησης των ποσοστώσεων και η διαθεσιμότητα εφοδιασμού για τις μεταγενέστερες βιομηχανίες, με στόχο την αποφυγή διαταραχών στην αγορά και τη διασφάλιση επαρκούς προσφοράς.

Για την αποφυγή καταστρατηγήσεων και την ενίσχυση της διαφάνειας της αλυσίδας εφοδιασμού, ο κανονισμός εισάγει διατάξεις σχετικά με την αρχή «melt and pour», η οποία προσδιορίζει τη χώρα όπου ο χάλυβας τήχθηκε και χυτεύθηκε αρχικά — δηλαδή τη χώρα όπου παράχθηκε για πρώτη φορά σε υγρή μορφή σε κάμινο και στη συνέχεια πήρε την πρώτη του στερεή μορφή.

Ο κανονισμός διατηρεί ένα πεδίο εφαρμογής προϊόντων που ευθυγραμμίζεται σε μεγάλο βαθμό με τα ισχύοντα μέτρα διασφάλισης της ΕΕ για τον χάλυβα, εξασφαλίζοντας νομική βεβαιότητα και διοικητική διαχειρισιμότητα. Παράλληλα, συμφωνήθηκε ένας ενισχυμένος και χρονικά καθορισμένος μηχανισμός αναθεώρησης:

- Εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος, η Επιτροπή θα αξιολογήσει εάν το πεδίο πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύψει επιπλέον προϊόντα χάλυβα, όπως σωλήνες και αγωγούς, ορισμένους τύπους σύρματος και σφυρήλατες ράβδους, και μπορεί να προτείνει σχετικές νομοθετικές τροποποιήσεις.

- Μια δεύτερη αναθεώρηση θα πραγματοποιηθεί εντός 12 μηνών, προκειμένου να αξιολογηθεί εάν απαιτούνται περαιτέρω προσαρμογές, ιδίως για προϊόντα που κατασκευάζονται από ή περιέχουν σημαντική ποσότητα χάλυβα, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις της αγοράς και πιθανούς κινδύνους καταστρατήγησης. Στη συνέχεια, αναθεωρήσεις θα πραγματοποιούνται ανά διετία.

Ο κανονισμός εισάγει επίσης διατάξεις παρακολούθησης, υποβολής εκθέσεων και αναθεώρησης, ώστε να διασφαλίζεται ότι το μέτρο παραμένει αποτελεσματικό και αναλογικό με την πάροδο του χρόνου. 

Η προσωρινή συμφωνία θα υποβληθεί πλέον στους εκπροσώπους των κρατών μελών στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για έγκριση. Μετά την επίσημη υιοθέτησή της από τα δύο θεσμικά όργανα, ο κανονισμός θα εφαρμοστεί από την 1η Ιουλίου 2026.