Ουαλίντ Φαρές στα Παραπολιτικά: "Η Τεχεράνη κερδίζει χρόνο μέσω της εκεχειρίας" - Αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν

Αδιέξοδο στην εκεχειρία ΗΠΑ - Ιράν διαβλέπει ο πρώην σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, πρώην σύμβουλος του Μιτ Ρόμνεϊ, καθηγητής Πολιτικών Επιστημών - Σπουδών Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Μπαχτσεσίχιρ (BAU) στην Ουάσινγκτον και επικεφαλής Διατλαντικής Κοινοβουλευτικής Ομάδας, δρ. Ουαλίντ Φαρές, με τον χρόνο να κυλάει υπέρ του ιρανικού καθεστώτος, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές. Ο ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και καταπολέμησης τρομοκρατίας βλέπει την πιθανότητα για ένα τρομοκρατικό κύμα να χτυπάει την πόρτα της Ευρώπης, καθώς ο εχθρός βρίσκεται εντός των τειχών, με οργανώσεις που δρουν υπό το καθεστώς ομάδων λόμπι και χαίρουν αναγνώρισης στα ευρωπαϊκά φόρα.

Διαβάστε: Χαλίλ Χελού στα Παραπολιτικά: Ανησυχία για το εμπλουτισμένο ουράνιο στο Ιράν - Μεγάλος κίνδυνος να υπάρξει νέα 11η Σεπτεμβρίου

Η συνέντευξη του πρώην συμβούλου εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ, Ουαλίντ Φαρές στα Παραπολιτικά

Πιστεύετε ότι οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ιράν αποτελούν ένα μονοπάτι προς την ειρήνευση ή είναι μια τακτική ανασύνταξης για την Τεχεράνη;

Είναι και τα δύο. Γνωρίζουμε πολύ καλά τον τρόπο με τον οποίο το ισλαμικό καθεστώς στο Ιράν ελίσσεται. Εφαρμόζουν την τακτική «Ταχίγια», βασισμένη στην αρχή της απόκρυψης ενώ προχωράει κανείς καμουφλαρισμένος. Το καθεστώς της Τεχεράνης προσπαθεί να κερδίσει χρόνο. Δεν υπάρχει περεστρόικα στην Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν αυτή τη στιγμή. Πολλοί στη Δύση πιστεύουν ότι «θα κάνουμε δουλειές μαζί τους, θα αλλάξουν την πολιτική τους», αλλά αυτό δεν θα συμβεί. Το καθεστώς είναι μάστερ στην τακτική της αναβολής. Από την 7η Οκτωβρίου γνώριζαν ότι επέκειτο μια αντίδραση από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και κατάλαβαν ότι θα ηττηθούν στρατιωτικά. Ο στρατηγικός τους στόχος είναι να κερδίσουν χρόνο. Αυτό μπορεί να συμβεί αρχικά με την επιδίωξη κατάπαυσης του πυρός. Οι εκεχειρίες είναι οι μεγάλοι προστάτες του ισλαμικού καθεστώτος στο Ιράν, της «Χεζμπολάχ», της «Χαμάς». Είναι χαρακτηριστικό ότι στην περίπτωση της «Χαμάς» μεσολάβησαν δύο χρόνια διεθνούς πίεσης για την επίτευξη εκεχειρίας, ώστε το Ισραήλ να μην μπορεί να προχωρήσει στο πεδίο. Η δεύτερη στρατηγική είναι η αξιοποίηση μεγάλων χρηματικών ποσών που θα προέλθουν από τη συμφωνία με το Ιράν, ώστε να ασκήσουν επιρροή στην κοινή γνώμη στη Δύση και στην Αμερική ειδικότερα. Το παγκοσμιοποιημένο κίνημα στην Αμερική, που ξεκίνησε στις πανεπιστημιουπόλεις και εξαπλώνεται από την άκρα Αριστερά έως και την άκρα Δεξιά τώρα, έχει επωφεληθεί από την υποστήριξη του ιρανικού λόμπι. Κερδίζουν χρόνο μέχρι να φτάσουμε στη μάχη των ενδιάμεσων εκλογών, με το σκεπτικό ότι τότε ο πρόεδρος Τραμπ και η ομάδα του θα αγωνιστούν με βασικό σκοπό να κερδίσουν την πλειοψηφία στο Κογκρέσο, διαφορετικά θα υπάρχει πρόβλημα. Ο στόχος της ηγεσίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας είναι να ροκανίσει τον χρόνο μέχρι να φτάσουμε στο καλοκαίρι.

Η κατάπαυση του πυρός δεν είναι ταυτόχρονα ένα εργαλείο στα χέρια του προέδρου Τραμπ, προκειμένου να βρει μια διέξοδο από αυτή τη σύγκρουση;

Πράγματι. Ο πρόεδρος Τραμπ κατανοεί την ισορροπία δυνάμεων και καταλαβαίνει ότι χρησιμοποιεί στρατιωτικούς πόρους των ΗΠΑ προκειμένου να διατηρήσει την πίεση ως μέσο επίτευξης του σκοπού. Οι ΗΠΑ μαζί με το Ισραήλ έχουν ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων που το καθεστώς είχε στο παρελθόν. Δεν διαθέτουν πλέον πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς ικανούς να αλλάξουν την εξίσωση.

Διατηρούν ακόμη, ωστόσο, την τρομοκρατική οργάνωση. Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί στην Αμερική και τη Δυτική Ευρώπη. Το καθεστώς χρησιμοποιεί την κατάπαυση του πυρός αξιοποιώντας τη βοήθεια δυνάμεων που δρουν εντός της Δύσης, και αναφέρομαι σε δυνάμεις που δέχονται ακόμα και τώρα τις συναλλαγές με το ιρανικό καθεστώς. Η διαφορά μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ είναι ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να συμμετέχει στη συμφωνία με το Ιράν και πως οι ευρωπαϊκές εταιρείες συνεχίζουν να συναλλάσσονται με το ισλαμικό καθεστώς. Ο πρόεδρος Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία με το Ιράν το 2018. Οταν έχεις εκεχειρία με ένα καθεστώς σαν κι αυτό, και πιθανώς ανάμεσα στο Ισραήλ και τη «Χεζμπολάχ», θα πρέπει να αξιοποιήσεις τον χρόνο για να συνδεθείς με δυνάμεις κατά του χομεϊνισμού, κατά της «Χεζμπολάχ». Χρειάζεται να έχεις αντίσταση. Με ανησυχεί όμως η καθυστέρηση αυτή, η οποία προκαλείται από τα λόμπι του καθεστώτος στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ. Παρατηρούμε πλέον ότι και στην Ευρώπη υπάρχει ανησυχία για τους τζιχαντιστές. Οι άνθρωποι αρχίζουν να καταλαβαίνουν ότι δεν έχουμε την πολυτέλεια να χάσουμε τη μάχη με το χομεϊνικό καθεστώς.

Διακρίνετε μια δεύτερη «11η Σεπτεμβρίου»;

Οχι. Ενα μεγάλο κομμάτι του κοινού έχει ένστικτο γι’ αυτά τα θέματα. Οσοι είναι φιλοϊσραηλινοί είναι φιλοϊσραηλινοί, αλλά δεν αποτελούν την πλειονότητα. Σε αστικές ζώνες, στις μεγάλες χώρες της Ευρώπης, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Βρετανία, αλλά και στις βαριές βιομηχανικές πιστεύουν ότι ανοίγοντας τα σύνορά τους προκύπτει ένα ζήτημα εθνικής ασφάλειας, όχι τόσο με τα μεταναστευτικά κύματα, αλλά σχετικά με το ποιος τα ελέγχει, ποιος ελέγχει την αφήγηση, ποιος έχει διεισδύσει σε αυτά. Στην Ευρώπη υπάρχουν δύο δυνάμεις, οι οποίες μάλιστα έχουν καταθέσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πολλές φορές. Η μεγαλύτερη είναι η Μουσουλμανική Αδελφότητα, η οποία διαθέτει ένα διευρωπαϊκό δίκτυο. Η δεύτερη δύναμη είναι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, που λόγω της συμφωνίας με την Ευρώπη κατέστη δύσκολο για τις κυβερνήσεις να την κυνηγήσουν. Το τίμημα για όλα αυτά θα είναι υψηλότερο απ’ ό,τι στις ΗΠΑ, όταν προκύψει αυτή η σύγκρουση, η οποία δεν θα αργήσει. Το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι δεν στέκονται στο πλευρό των ΗΠΑ είναι καταστροφικό.

Οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν ότι ουδέποτε επεδίωξαν πόλεμο με το Ιράν.

Ο πρόεδρος Τραμπ τηλεφώνησε τουλάχιστον τρεις φορές σε όλους τους Ευρωπαίους εταίρους -μέλη του ΝΑΤΟ- καλώντας τους να προστρέξουν. Φυσικά γνώριζαν, γιατί υπήρχαν συζητήσεις σε επίπεδο εθνικής ασφάλειας και σε επίπεδο ΝΑΤΟ, ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα επέμβουν. Δυστυχώς, οι κυβερνήσεις είχαν πει ότι «δεν πρόκειται να συγκρουστούμε» και πως «πρέπει να αξιοποιήσουμε τη διπλωματία». Πενήντα χιλιάδες άνθρωποι έχουν δολοφονηθεί από το ισλαμικό καθεστώς. Αν 10 άνθρωποι σκοτωθούν κάπου στον κόσμο, οι Ευρωπαίοι θα προσφύγουν στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ωστόσο στην περίπτωση αυτή δεν έκαναν τίποτα, λόγω του οικονομικού δεσμού τους με το ισλαμικό καθεστώς.

Έπειτα από μια αλλαγή καθεστώτος, θα σχηματιστεί ένα διεθνές ειδικό δικαστήριο, τύπου Νυρεμβέργης, για να καταδιώξει όσους συμμετείχαν στη δολοφονία δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων

Εξακολουθεί να αποτελεί πρωταρχικό στόχο για τις ΗΠΑ η ανατροπή του καθεστώτος;

Ο πρόεδρος Τραμπ από την αρχή της αντιπαράθεσης είπε στον ιρανικό λαό: «Ξεσηκωθείτε, πάρτε τα όπλα, αναλάβετε τον έλεγχο, εντοπίστε αυτούς που σας σκοτώνουν». Επειτα από μια αλλαγή καθεστώτος, θα σχηματιστεί ένα διεθνές ειδικό δικαστήριο, τύπου Νυρεμβέργης, για να καταδιώξει όσους συμμετείχαν στη δολοφονία δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων. Αυτό από μόνο του αποτελεί γενοκτονία. Ο Τραμπ θέλει να αποδυναμώσει το καθεστώς και στη συνέχεια να δει αν ο ιρανικός λαός μπορεί να ολοκληρώσει το έργο. Ωστόσο, υπάρχουν δύο θέματα: ο ιρανικός λαός θα πρέπει να είναι οπλισμένος. Μόλις οπλιστούν, και με την αεροπορική κάλυψη ΗΠΑ - Ισραήλ, είναι πιθανό να μπορέσουν να αναλάβουν τον έλεγχο. Προς το παρόν δεν βλέπουμε επιχειρήσεις σε εξέλιξη, ειδικά για την ενδυνάμωση του πληθυσμού. Στην πρώτη φάση του πολέμου οι ΗΠΑ κατέστρεφαν τους Φρουρούς και οι Ισραηλινοί ειδικεύονταν στις δυνάμεις Basij, για να τους εξουδετερώσουν. Υπάρχουν όμως οι επιρροές τρίτων, κυρίως εταιρειών και οικονομικών συμφερόντων, ελπίζοντας πως το καθεστώς μετά την εξάλειψη των κυρίαρχων στρωμάτων της ηγεσίας του μπορεί να λογικευτεί. Αυτό όμως δεν πρόκειται να συμβεί, γιατί είναι τζιχαντιστές. Η μόνη ελπίδα είναι η ήττα τους. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να υπάρξει στρατιωτική δράση, ίσως σε αυτά τα τρίατέσσερα νησιά, ώστε να ανακτηθεί ο έλεγχος του καθεστώτος στον Περσικό Κόλπο.

Πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι ΗΠΑ, για να ανατραπεί το καθεστώς;

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν την ικανότητα να διατηρήσουν αυτή τη σύγκρουση για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Το καθεστώς αποφάσισε να κάνει παραχωρήσεις, ώστε να κερδίσει χρόνο. Ο πρόεδρος Τραμπ αποφάσισε να ελέγξει τις θαλάσσιες οδούς. Το καθεστώς όμως πρέπει να πέσει, γιατί ακόμα κι αν ελέγχουμε τα περάσματα, το καθεστώς είναι εκεί και θα μπορούσε να αντεπιτεθεί. Ανέφερα τον εξοπλισμό του πληθυσμού, αλλά για να συμβεί αυτό, θα πρέπει να υπάρχει οργανωμένη αντίσταση. Θα πρέπει να αναγνωριστεί μια προσωρινή ή μεταβατική κυβέρνηση, στην οποία ο λαός του Ιράν θα βλέπει ανθρώπους που γνωρίζει, ανθρώπους που μιλούν τη γλώσσα του, που θα παρακινούν σε διαδηλώσεις αλλά και θα προτρέπουν μέλη των ενόπλων δυνάμεων ή των Φρουρών της Επανάστασης να αυτομολήσουν. Θα πρέπει να υπάρξει λαϊκός στρατός επί τόπου και μια κυβέρνηση η οποία θα μπορεί να ανταλλάσσει χειραψία με την ηγεσία της Δύσης. Αυτό είναι το 50% της μάχης.

Πώς εκτιμάτε ότι θα εξελιχθεί η συμφωνία για εκεχειρία ανάμεσα στον Λίβανο και το Ισραήλ, χωρίς όμως τη συμμετοχή της «Χεζμπολάχ»;

Πολλές συμφωνίες έχουν γίνει με τη «Χεζμπολάχ», όπως και με την ηγεσία του Ιράν στο παρελθόν, όμως καμία από αυτές δεν έχει εφαρμοστεί στην πραγματικότητα. Η «Χεζμπολάχ» είναι σαν το καθεστώς του Χομεϊνί. Εχουν ένα όραμα. Δεν πιστεύουν ότι το κράτος στον Λίβανο είναι ο απώτερος στόχος και θέλουν να αναλάβουν την εξουσία. Πριν από τον πόλεμο των 12 ημερών ή πριν από την 7η Οκτωβρίου κανείς στον Λίβανο δεν θα τολμούσε ποτέ να μιλήσει σε Ισραηλινούς. Υπάρχει νομοθεσία στον Λίβανο που προβλέπει πως αν είσαι Λιβανέζος και μιλάς στους Ισραηλινούς, καταλήγεις στη φυλακή. Ο Λίβανος βρισκόταν υπό το καθεστώς Ασαντ και της «Χεζμπολάχ» για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτοί που ήλεγχαν τον Λίβανο από τον Ιούλιο του 2008 ήταν η «Χεζμπολάχ» και οι σύμμαχοί της, αλλά η «Χεζμπολάχ» βρισκόταν σε καλύτερη θέση, επειδή τη Συρία κυβερνούσε ο Ασαντ, σύμμαχος του ισλαμικού καθεστώτος στο Ιράν.

Μετά την πτώση του, η «Χεζμπολάχ» έχασε τη γεωγραφική της συνέχεια με το καθεστώς του Ιράν, γι’ αυτό και απομονώθηκε. Η «Χεζμπολάχ» σήμερα είναι πιο αδύναμη από ό,τι ήταν πριν, αλλά εξακολουθεί να ελέγχει μεγάλα τμήματα του Λιβάνου, ταυτόχρονα όμως αποτελεί απειλή και ασκεί επιρροή στην ίδια την κυβέρνηση. Δεν υπάρχει περίπτωση η λιβανέζικη κυβέρνηση, στη σημερινή της κατάσταση, να αποφασίσει να επιτεθεί στη «Χεζμπολάχ». Αυτός θα ήταν ένας καταστροφικός πόλεμος και τότε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα έπρεπε να επέμβουν. Η ιδέα είναι να δοθεί διεθνής νομιμότητα σε μια κυβέρνηση που είναι έτοιμη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τους Ισραηλινούς. Η συμφωνία δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο.

Κατά την παραμονή μου στον Λίβανο, έγινα μάρτυρας της συμφωνίας της 17ης Μαΐου 1983. Το πρόβλημα είναι ότι η Τεχεράνη και τότε η Δαμασκός δεν δέχτηκαν ποτέ να κάνουν συμφωνία ουσίας με τη Δύση. Ελπίζω, υπό την παρούσα κυβέρνηση στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ, να επικρατήσει μια νέα τάση, αυτή της ενθάρρυνσης ανθρώπων που βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης στον Λίβανο. Είμαι επιφυλακτικός, αλλά τουλάχιστον αυτή η κυβέρνηση, όταν αποφασίσει να αντιταχθεί στη «Χεζμπολάχ», θα έχει στο πλευρό της το 70%-75% του λιβανέζικου πληθυσμού -Σουνίτες, Δρούζους, Χριστιανούς και μερικούς φιλελεύθερους Σιίτες- που θα την υποστηρίξουν.

Αν είχατε ένα λεπτό να συμβουλεύσετε τον πρόεδρο Τραμπ τώρα, τι θα του λέγατε;

Θα του έλεγα ότι ο χρόνος είναι ουσιαστικός. Αυτό θέλει το καθεστώς στο Ιράν. Μην τους δίνετε χρόνο. Θα συνιστούσα άμεσα τη συνέχιση της δεύτερης φάσης της επιχείρησης, ώστε να υπάρξει μια συστηματική διάλυση του καθεστώτος, παράλληλα με τον εξοπλισμό του ιρανικού λαού. Θα συνιστούσα συνομιλίες με τους Αραβες του Κόλπου και συνομιλία με το Κογκρέσο, με σκοπό τη στήριξη του ιρανικού λαού για την ανατροπή του καθεστώτος. Στον Λίβανο υπάρχει ένα κομμάτι της κυβέρνησης πρόθυμο να μιλήσει με τους Ισραηλινούς, άρα θα πρέπει να συνεχίσουμε να τους υποστηρίζουμε και να εξοπλίζουμε τον λιβανέζικο Στρατό, παράλληλα όμως να εξουδετερώσουμε τη «Χεζμπολάχ». Αν τίποτα από αυτά δεν γίνει, οι συζητήσεις θα συνεχίζονται ατελώς, ενώ τα καθεστώτα θα εξοπλίζονται και θα περιμένουν τη λήξη της θητείας του Τραμπ.