Το κλίμα ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες παραμένει βαρύ μετά τον πόλεμο με το Ιράν, με τον Λευκό Οίκο να στέλνει πλέον ολοένα πιο καθαρά μηνύματα ότι δεν αντιμετωπίζει όλους τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ με τον ίδιο τρόπο. Σύμφωνα με το Politico, έχει καταρτιστεί μια άτυπη λίστα με «καλούς» και «κακούς» συμμάχους. Σημειώνεται ότι η βασική ιδέα πίσω από το ρεπορτάζ, δηλαδή ότι η κυβέρνηση Τραμπ αξιολογεί συμμάχους ανάλογα με το πόσο στήριξαν τις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, επιβεβαιώνεται και από το Reuters το οποίο μετέδωσε στις 8 Απριλίου ότι ο Τραμπ επέκρινε σκληρά το ΝΑΤΟ για την περιορισμένη στήριξη στον πόλεμο με το Ιράν, μιλώντας για απογοήτευση επειδή αρκετά κράτη μέλη δεν προσέφεραν αεροπορική ή ναυτική υποστήριξη. Το Associated Press, την ίδια περίοδο, περιέγραψε αντίστοιχα μια οξυμένη διατλαντική κρίση, με τον Αμερικανό πρόεδρο να αναζωπυρώνει ακόμη και τις απειλές περί αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ. 

Διαβάστε: ΗΠΑ: Παραιτήθηκε η υπουργός Εργασίας του Τραμπ, Λόρι Τσάβες-ΝτεΡέμερ, για παράβαση καθήκοντος

Λευκός Όικος: Οι αντάρτες και σύμμαχοι

Σύμφωνα με το politico χώρες όπως η Ρουμανία και η Πολωνία εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να ευνοηθούν, καθώς διατηρούν καλές σχέσεις με την Ουάσιγκτον και έχουν συμβάλει ενεργά στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή φιλοξενούν αμερικανικές δυνάμεις. Αντίθετα, χώρες όπως η Ισπανία, αλλά και σύμμαχοι όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, φέρονται να μην ανταποκρίθηκαν πλήρως στα αιτήματα των ΗΠΑ, είτε απορρίπτοντας είτε καθυστερώντας τη στήριξή τους.

Το σχέδιο θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαφοροποίηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, κοινών ασκήσεων ή πωλήσεων οπλικών συστημάτων, ανάλογα με τη στάση κάθε χώρας. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και εντός των ΗΠΑ. Ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ προειδοποίησε ότι «δεν βοηθά όταν οι αμερικανικές ηγεσίες μιλούν απαξιωτικά για τις συμμαχίες», υπογραμμίζοντας τα πολιτικά και στρατηγικά οφέλη τους.

Λευκός Οίκος: Η λογική της επιβράβευσης και της τιμωρίας

Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο για τη γραμμή της Ουάσινγκτον δεν βρίσκεται μόνο στα ανεπίσημα παρασκήνια αλλά και σε δημόσιες αμερικανικές τοποθετήσεις. Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ και ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Μάικ Ρότζερς, σε επίσημη κοινή δήλωση πριν από τη συνάντηση του Τραμπ με τον Μαρκ Ρούτε στις 8 Απριλίου, ανέφεραν ότι «κάποιοι σύμμαχοι, περιλαμβανομένης της Ισπανίας, δεν ανταποκρίθηκαν πλήρως», ενώ πρόσθεσαν ότι η επιχείρηση Epic Fury «ωφελήθηκε σημαντικά από την κρίσιμη υποστήριξη της μεγάλης πλειοψηφίας των συμμάχων του ΝΑΤΟ». Η διατύπωση αυτή είναι σημαντική, γιατί δείχνει πως ήδη στο επίσημο αμερικανικό στρατόπεδο υπήρχε σαφής διάκριση ανάμεσα σε συμμάχους που «στάθηκαν στο ύψος τους» και σε άλλους που θεωρήθηκαν ανεπαρκείς. Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος, σε επίσημο υλικό υπέρ της επιχείρησης Epic Fury, επιχείρησε να προβάλει την επιτυχία της αμερικανικής δράσης απέναντι στο Ιράν, ενισχύοντας την αίσθηση ότι η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί τη συγκεκριμένη σύγκρουση και τεστ πίστης για τη Συμμαχία.

Ποιοι βρέθηκαν στο μικροσκόπιο του Λευκού Οίκου

Το Reuters και το AP δεν κάνουν λόγο για επίσημη «λίστα» κατηγοριοποίησης, αλλά περιγράφουν ξεκάθαρα ποιες χώρες βρέθηκαν στο κέντρο της αμερικανικής δυσφορίας. Το Reuters αναφέρει ότι ο Τραμπ κατηγόρησε συμμάχους επειδή δεν έδωσαν αεροπορική πρόσβαση ή ναυτική υποστήριξη στις αμερικανικές επιχειρήσεις για την επαναφορά της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Το AP σημειώνει ότι η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία είτε αρνήθηκαν είτε περιόρισαν τη χρήση στρατιωτικών υποδομών για τις επιχειρήσεις, ενώ η Βρετανία υποστήριζε γενικά τη Συμμαχία αλλά κινούνταν πιο προσεκτικά ως προς την πλήρη εμπλοκή. Άρα, ακόμη κι αν δεν επιβεβαιώνεται ανεξάρτητα η ακριβής μορφή μιας λίστας «καλών» και «κακών», επιβεβαιώνεται απολύτως ότι στην Ουάσινγκτον είχε διαμορφωθεί συγκεκριμένη εικόνα για το ποιοι σύμμαχοι κρίθηκαν χρήσιμοι και ποιοι όχι.

Τι μπορεί να σημαίνει αυτό στην πράξη

Το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς θα μπορούσε να μεταφραστεί αυτή η λογική σε πρακτική πολιτική. Στο υλικό που κατέστη δυνατό να ελεγχθεί, δεν υπάρχει επιβεβαιωμένη λεπτομέρεια για συγκεκριμένες «κυρώσεις» ή «οφέλη». Ωστόσο, η δημόσια συζήτηση γύρω από το θέμα, όπως αποτυπώνεται από Reuters και AP, παραπέμπει σε πιθανές διαφοροποιήσεις στη στρατιωτική συνεργασία, στη διάθεση υποδομών, στην προτεραιότητα κοινών ασκήσεων ή στη γενικότερη αμερικανική πολιτική προσοχής προς ορισμένες χώρες. Το ίδιο το Reuters κατέγραψε ότι ο Τραμπ αποκάλεσε το ΝΑΤΟ «paper tiger» και επανέφερε τη ρητορική περί αμερικανικής αποχώρησης, κάτι που από μόνο του λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης προς τους Ευρωπαίους συμμάχους. Άρα, έστω κι αν η τελική αρχιτεκτονική αυτής της πολιτικής δεν είναι ακόμη ορατή, το μήνυμα έχει ήδη σταλεί: η Ουάσινγκτον εξετάζει τη στάση κάθε συμμάχου μέσα από το πρίσμα της άμεσης χρησιμότητάς του στις αμερικανικές επιχειρήσεις.

Οι αντιδράσεις και ο κίνδυνος για τη Συμμαχία

Αυτό το μοντέλο διαχείρισης των συμμάχων προκαλεί ήδη αντιδράσεις ακόμη και μέσα στις ΗΠΑ. Στην ίδια δήλωση με τον Μάικ Ρότζερς, ο Ρότζερ Γουίκερ τόνισε ότι «ένα ισχυρό ΝΑΤΟ παραμένει σταθερά προς το αμερικανικό συμφέρον». Η τοποθέτηση αυτή λειτουργεί ως έμμεση υπενθύμιση ότι η ανοιχτή απαξίωση των συμμαχιών μπορεί να παράγει στρατηγικό κόστος για την ίδια την Ουάσινγκτον. Το AP καταγράφει επίσης ότι η αμερικανική ρητορική για το Ιράν, τη Γροιλανδία και την πιθανή αποχώρηση από το ΝΑΤΟ έχει ήδη βαθύνει το ρήγμα στις διατλαντικές σχέσεις. Έτσι, η συζήτηση για «καλούς» και «κακούς» συμμάχους δεν αφορά μόνο το παρασκήνιο της τρέχουσας κρίσης, αλλά αγγίζει τον πυρήνα του ίδιου του τρόπου με τον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ αντιλαμβάνεται τη Συμμαχία: όχι ως σταθερή συλλογική δομή, αλλά ως πεδίο συνεχούς αξιολόγησης, πίεσης και ανταμοιβής.