Το νέο σοβαρό επεισόδιο στα Στενά του Ορμούζ με πρωταγωνιστή το πλοίο ελληνικών συμφερόντων «Epaminondas» αποτυπώνει με τον πιο ωμό τρόπο πόσο εύθραυστη έχει γίνει η ναυσιπλοΐα σε μια από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη. Το πλοίο, που φέρει σημαία Λιβερίας και συνδέεται με την Technomar συμφερόντων Γιώργου Γιουρούκου, βρέθηκε στο στόχαστρο ιρανικών δυνάμεων την ώρα που επιχειρούσε να εξέλθει από τα Στενά, σε μια περιοχή όπου η ένταση έχει ήδη ανεβάσει κατακόρυφα τον κίνδυνο για τα εμπορικά πλοία. Το βασικό περίγραμμα του περιστατικού είναι πλέον σαφές καθώς σύμφωνα με την εταιρεία ασφάλειας diaplοus ο πλοίαρχος του «Epaminondas» (IMO 9153862), που φέρει σημαία Λιβερίας και τελεί υπό τη διαχείριση της Maersk, ανέφερε ότι το «Epaminondas» δέχθηκε πυρά από σκάφος των Φρουρών της Επανάστασης, υπέστη ζημιές στη γέφυρα, όμως τα 21 μέλη του πληρώματος παραμένουν ασφαλή. Εκεί όπου παραμένει η σύγχυση είναι στο ερώτημα εάν τελικά το πλοίο καταλήφθηκε. Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται να υποστηρίζει ότι το πλοίο οδηγήθηκε προς ιρανικά ύδατα, ενώ η ελληνική πλευρά, μέσω του υπουργείου Ναυτιλίας, διαψεύδει ότι έχει καταληφθεί και αναφέρει ότι παραμένει υπό τον έλεγχο του πλοιάρχου. 


Διαβάστε: Ιράν: Τα πλοία του Κιέβου έτοιμα να βοηθήσουν στην επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ

Στενά του Ορμούζ: Πώς ξεκίνησε η επίθεση στο «Epaminondas»

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το Reuters, το «Epaminondas» ήταν ένα από τα τρία εμπορικά πλοία που δέχθηκαν πυρά την Τετάρτη 22 Απριλίου στην περιοχή των Στενών του Ορμούζ. Το πρακτορείο, επικαλούμενο την UKMTO και πηγές ναυτιλιακής ασφάλειας, αναφέρει ότι το πλοίο βρισκόταν περίπου 15 ναυτικά μίλια βορειοδυτικά του Ομάν όταν δέχθηκε επίθεση από ιρανικό κανονιοφόρο σκάφος των Φρουρών της Επανάστασης. Ο πλοίαρχος φέρεται να ανέφερε ότι δεν υπήρξε καμία προηγούμενη επικοινωνία μέσω ασυρμάτου πριν από την προσέγγιση και ότι το πλοίο είχε λάβει νωρίτερα άδεια διέλευσης από τα Στενά. Από τα πυρά και τις ρουκέτες προκλήθηκαν ζημιές στη γέφυρα του πλοίου. Αντίστοιχη αναφορά για αιφνιδιαστική προσέγγιση χωρίς VHF challenge και για βαριές ζημιές στη γέφυρα αποτυπώθηκε και σε αναφορές που επικαλέστηκαν τη βρετανική ναυτική υπηρεσία ασφαλείας.

Το ίδιο το Reuters καταγράφει ότι στο πλοίο επέβαιναν 21 μέλη πληρώματος, υπήκοοι Ουκρανίας και Φιλιππίνων, στοιχείο που επιβεβαιώνεται και από ελληνικές αναφορές για το περιστατικό. Στην πρώτη φάση της επίθεσης, το μεγάλο ζητούμενο ήταν αν υπήρξαν τραυματισμοί ή αν το πλοίο έχασε την επιχειρησιακή του ικανότητα. Μέχρι στιγμής, οι διαθέσιμες πληροφορίες συγκλίνουν ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί και ότι η ζημιά περιορίστηκε κυρίως στη γέφυρα, χωρίς να καταγραφεί περιβαλλοντική επιβάρυνση ή φωτιά. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί η αρχική σύγχυση είχε δημιουργήσει φόβους για πολύ σοβαρότερο πλήγμα ή ακόμη και για άμεσο κίνδυνο απώλειας του πλοίου.

Στενά του Ορμούζ: Οι ιρανικοί ισχυρισμοί και η ελληνική διάψευση

Το δεύτερο, και πολιτικά βαρύτερο, κεφάλαιο της υπόθεσης αφορά το εάν το «Epaminondas» καταλήφθηκε. Το Reuters μετέδωσε ότι η ημιεπίσημη Tasnim και οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν πως δύο πλοία, το «MSC Francesca» και το «Epaminondas», κατασχέθηκαν και μεταφέρθηκαν προς ιρανικά ύδατα. Οι ιρανικές αρχές τα κατηγόρησαν ότι κινούνταν χωρίς τα απαιτούμενα έγγραφα και ότι είχαν παρέμβει στα ναυτιλιακά τους συστήματα. Αυτό είναι το βασικό επιχείρημα με το οποίο η Τεχεράνη επιχείρησε να ντύσει επιχειρησιακά την ενέργεια της.

Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η ελληνική πλευρά εξέδωσε εντελώς διαφορετική εκδοχή. Το υπουργείο Ναυτιλίας ξεκαθάρισε ότι το πλοίο δεν έχει καταληφθεί και παραμένει υπό τον πλήρη έλεγχο του πλοιάρχου του, αν και βρίσκεται ακινητοποιημένο ανοιχτά των ιρανικών ακτών. Η διάψευση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί διαφοροποιεί καθοριστικά το επίπεδο της κρίσης: άλλο πράγμα μια ένοπλη επίθεση με υλικές ζημιές και άλλο μια πλήρης κατάσχεση εμπορικού πλοίου από κρατική δύναμη. Έτσι, η υπόθεση του «Epaminondas» εξελίχθηκε πολύ γρήγορα σε πεδίο αντικρουόμενων αφηγημάτων, με την Αθήνα να προσπαθεί να διαχωρίσει το γεγονός της επίθεσης από την πληροφορία περί σύλληψης του πλοίου.

Η αντίδραση Γεραπετρίτη και η οδηγία προς τα ελληνικά πλοία

Το περιστατικό απέκτησε αμέσως και διπλωματικές διαστάσεις. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, μιλώντας στο CNN, επιβεβαίωσε την επίθεση σε πλοίο ελληνικών συμφερόντων, τονίζοντας όμως ότι δεν μπορούσε να επιβεβαιώσει πως έχει καταληφθεί από το Ιράν. Παράλληλα χαρακτήρισε την κατάσταση στην περιοχή «ιδιαίτερα ανησυχητική» και κάλεσε όλα τα πλοία ελληνικών συμφερόντων να αποφεύγουν τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, επιδεικνύοντας τη μέγιστη αυτοσυγκράτηση και προσοχή. Η γραμμή αυτή δείχνει ότι η Αθήνα θεωρεί πια το ρίσκο στη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό εξαιρετικά αυξημένο και δεν αντιμετωπίζει το περιστατικό ως μεμονωμένο. Η προτροπή να αποφεύγεται η διέλευση είναι ουσιαστικά μια έμμεση παραδοχή ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας έχει υποστεί σοβαρό πλήγμα.