Σε αυτήν τη νέα διαπραγματευτική εξίσωση που σχηματίζεται στη Μέση Ανατολή, κάθε κίνηση έχει τη δική της σημειολογία και όπως φαίνεται το ανακάτεμα της γεωπολιτικής τράπουλας, η αλλαγή των διπλωματικών συσχετισμών, που παρατηρήθηκε κατά το προηγούμενο διάστημα, άνοιξαν τον δρόμο προς έναν νέο ορίζοντα, με μία καινούρια πρόταση, ένα μνημόνιο 14 σημείων, να έχει πέσει στο τραπέζι δημιουργώντας διαφορετικές συνθήκες για εκεχειρία. Ωστόσο, η Τεχεράνη κάνει λόγο για μονομερείς ενέργειες και παράλογους όρους, μπλοκάροντας τον δρόμο προς την κατάπαυση του πυρός, ενώ οι ΗΠΑ επιμένουν στην ανάγκη εξεύρεσης λύσης. 

Το σενάριο ενός πολύμηνου θρίλερ, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, φαίνεται να γράφεται αλλιώς, σε διαφορετικό τόνο. Μετά το πρώτο ναυάγιο των απευθείας συνομιλιών των αντιπροσωπειών ΗΠΑ και Ιράν και την αποτυχία πραγματοποίησης ενός δεύτερου γύρου κατ'ιδίαν επαφών, ορθώνεται ένα μνημόνιο κατανόησης και συνεργασίας 14 σημείων, που βασίζεται στο πάγωμα του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, ώστε να αποκλειστεί η δυνατότητα να κατασκευάσει ατομική βόμβα, στον περιορισμό του βαλλιστικού προγράμματος της Τεχεράνης και στην ελεύθερη ναυσιπλοϊα στα Στενά του Ορμούζ.

Ως «εντελώς απαράδεκτη» απέρριψε, νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ την απάντηση του Ιράν στην αμερικανική πρόταση για να τερματιστεί ο πόλεμος, με την Τεχεράνη από την άλλη να προειδοποιεί τη Γαλλία και τη Βρετανία εναντίον οποιασδήποτε επέμβασής τους στην περιοχή.

ΗΠΑ & Ιράν: Τι αλλάζει με το μνημόνιο κατάπαυσης του πυρός 

Τα πολυσέλιδα σύμφωνα που γίνονταν γνωστά, κατά το προηγούμενο διάστημα, έδωσαν - καθώς φαίνεται - τη θέση τους σε ένα πιο περιεκτικό μνημόνιο που καταρτίστηκε με βάση το «ράβε ξήλωνε» του προηγούμενου διαστήματος, οπότε και οι πλευρές ΗΠΑ και Ιράν προσπάθησαν να αμβλύνουν τις διαφορές τους. Ακόμη, βασικό αγκάθι παραμένει εκείνο των πυρηνικών με ορισμένα διεθνή ΜΜΕ να γράφουν πως οι ΗΠΑ δεν εξάλειψαν την πυρηνική απειλή του Ιράν κατά τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου του περασμένου έτους, στον πόλεμο των 12 ημερών, στις πυρηνικές εγκαταστάσεις Νατάνζ και Ισφαχάν.

Όσον αφορά τις ΗΠΑ, επιθυμούν να προβλέπεται ποινή για κάθε παραβίαση της συμφωνίας από την πλευρά του Ιράν όσον αφορά τον εμπλουτισμό ουρανίου. Για το ήδη εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, πηγές ανέφεραν στο Axios ότι η Τεχεράνη ήταν διατεθειμένη να αποδεχθεί την απομάκρυνσή του. Οι ΗΠΑ επιθυμούν να το παραλάβουν, αλλά τελικός προορισμός ενδέχεται να είναι μια τρίτη χώρα.

Υπενθυμίζεται, πάντως, ότι - προ ολίγων ημερών - τα ειδησεογραφικά δίκτυα Axios και Reuters μετέδωσαν ότι το σχέδιο 14 σημείων αποσκοπεί στον τερματισμό των εχθροπραξιών, ώστε στη συνέχεια να ακολουθήσουν συνομιλίες για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την άρση των κυρώσεων σε βάρος της Τεχεράνης και τον περιορισμό των πυρηνικών φιλοδοξιών του Ιράν.

Στο καυτό μέτωπο των Στενών του Ορμούζ, που δημιούργησε πολυήμερους τριγμούς στις αγορές, ενόχληση στους επενδυτικούς κύκλους και τρόπον τινά ανταρσία στο επιτελείο Τραμπ, το πλούσιο παρασκήνιο αναφορικά με το πάγωμα της αμερικανικής επιχείρησης «Ελευθερία» μονοπωλεί το ενδιαφέρον των αναλυτών αφού οι ανανεωμένες καλές σχέσεις Ριάντ και Ουάσινγτον, οι συμφωνίες που είχαν επιτευχθεί μεταξύ Τραμπ και Μπιν Σαλμάν, συνέτειναν σε αυτήν την αμερικανική απόφαση.

Ειδικότερα, η απόφαση του Τραμπ να αναστείλει την αμερικανική επιχείρηση συνοδείας πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ ελήφθη ύστερα από πιέσεις της Σαουδικής Αραβίας. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στις χώρες του Κόλπου αιφνιδιάστηκαν από την ανακοίνωση του Τραμπ για την επιχειρηση στα Στενά.

Η σαουδαραβική ηγεσία ενημέρωσε, αργότερα, την Ουάσιγκτον ότι δεν θα επιτρέψει σε αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη να απογειώνονται από την αεροπορική βάση Prince Sultan ούτε να διέρχονται μέσω του σαουδαραβικού εναέριου χώρου για την επιχείρηση συνοδείας εγκλωβισμένων πλοίων εκτός των Στενών.

Ο Τραμπ επιχείρησε να επιλύσει το ζήτημα σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Σαουδάραβα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, χωρίς αποτέλεσμα, ανέφεραν οι αξιωματούχοι. Αναγκάστηκε έτσι να διακόψει την επιχείρηση προκειμένου να διασφαλίσει εκ νέου την πρόσβαση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων στον στρατηγικής σημασίας σαουδαραβικό εναέριο χώρο.

Η Σαουδική Αραβία υπενθυμίζεται, πάντως, ότι είναι μία από περίπου έξι χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών για την εξαγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα λιμάνια του Περσικού Κόλπου. Το βασίλειο ήταν επίσης ανάμεσα στις χώρες που δέχθηκαν επιθέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου από ιρανικούς πυραύλους και drones, καθώς η Τεχεράνη επιτέθηκε σε κράτη του Κόλπου τα οποία κατηγόρησε ότι συνεργάζονταν με την αμερικανοϊσραηλινή πολεμική προσπάθεια.

*Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά