Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φέρνουν στο προσκήνιο τη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου ως ενός στρατηγικού σημείου για την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Οι συμφωνίες του παρελθόντος με την Ελλάδα, το Ισραήλ και την Κύπρο, σε ενεργειακό και αμυντικό επίπεδο, αποτέλεσαν τη βάση για μια συνεργασία που μπορεί σήμερα να πάρει επίσημη νομική μορφή, επικυρωμένη από το Κογκρέσο, διασφαλίζοντας πως ακόμα και η αλλαγή προεδρίας στον Λευκό Οίκο δεν θα επηρεάσει τη μελλοντική εφαρμογή της. Το νομοσχέδιο Εastern Mediterranean Gateway Act (Νόμος περί της Πύλης της Ανα τολικής Μεσογείου), που εισήγαγαν στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής των Αντιπροσώπων με διακομματική στήριξη οι γερουσιαστές Booker και McCormick, στόχο έχει την προώθηση των ΗΠΑ στους το μείς της ενέργειας, της ασφάλειας, των οικονομικών συμφερόντων και των συνεργασιών στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο εκτελεστικός διευθυντής του Hellenic American Leadership Council, Έντι Ζεμενίδης, αναλύει τα οφέλη και τα πλεονεκτήματα του νομοσχεδίου Εastern Mediterranean Gateway Act για την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ινδία, καθώς και τη δημιουργία ουργία του εμπορικού διαδρόμου IMEC, ο οποίος θα αποτελέσει μια γέφυρα ανάμεσα σε χώρες διαφορετικής φιλοσοφίας, αλλά με κοινά στρατηγικά συμφέροντα.

Σε τι διαφέρει ο νόμος Εastern Mediterra nean Gateway Act (Νόμος περί της Πύλης της Ανατολικής Μεσογείου) από τις αντίστοιχες συμφωνίες του παρελθόντος;

Πριν από τον Νόμο για τη Συνεργασία Ασφάλειας και Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου (Eastern Mediterranean Security and Energy Partnership Act) του 2019, δεν υπήρχε ολοκληρωμένη νομοθεσία που συμπεριλάμβανε την Ελλάδα και την Κύπρο ως μέρος μιας ευρύτερης περιοχής. Ακολούθησε ο νόμος περί Άμυνας και Διακοινοβουλευτικής Συνεργασίας ΗΠΑ - Ελλάδας (U.S. - Greece Defense and Interparliamentary Partnership Act) το 2021. Αυτά τα δύο νομοθετήματα συντάχθηκαν στο παρασκήνιο των διπλωματικών εξελίξεων. Ο νόμος για την Ανατολική Μεσόγειο αποκτούσε μορφή, υπήρχε η τριμερής συνεργασία, η οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών και η συνεργασία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας και Κύπρου. Η τάση αυτή που αποτυπωνόταν στη Συμφωνία για την Ανατολική Μεσόγειο έπαιρνε πλέον μορφή νομοθετήματος και όχι απλώς μιας πολιτικής που θα μπορούσε ένας πρόεδρος να αλλάξει. Παρείχε, επίσης, εργαλεία για την επιτάχυνση αυτής της συνεργασίας, είτε αυτή αφορούσε τις αυξημένες πωλήσεις όπλων είτε το Κέντρο Ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου είτε την υποστήριξη ορισμένων ενεργειακών υποδομών. Ο Νόμος Εastern Mediterranean Gateway Act είναι διαφορετικός, γιατί ο εμπορικός διάδρομος IMEC βρίσκεται περισσότερο στα χαρτιά παρά στην υλοποίησή του. Απέχουμε πολύ ακόμη και οι δράσεις που βρίσκονταν σε εξέλιξη και επρόκειτο να επιταχύνουν τη δημιουργία του διαδρόμου IMEC, όπως οι Συμφωνίες του Αβραάμ και η I2U2, πάγωσαν μετά την 7η Οκτωβρίου, ενώ επήλθε ρήξη ανάμεσα σε Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ.

Ο Νόμος για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου αποτελεί σημάδι αλλαγής στη στρατηγική προσέγγιση των ΗΠΑ στην περιοχή;

Αποτελεί μια ομπρέλα, στην οποία μπορούν να εμπίπτουν πολλές από τις άλλες πρωτοβουλίες τις οποίες ήδη υποστηρίζουν οι ΗΠΑ. Όλη η νομοθεσία για την Ανατολική Μεσόγειο και το Φόρουμ Φυσικού Αερίου Ανατολικής Μεσογείου, οι Συμφωνίες του Αβραάμ, η στρατηγική εταιρική σχέση που περιλαμβάνει την Ινδία, το Ισ ραήλ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (ΗΠΑ), γνωστή ως I2U2, θα ενταχθεί κάτω από τον Νόμο για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου. Το γεγονός ότι τα μέλη του Κογκρέσου ασχολούνται ιδιαίτερα με αυτό το ζήτημα ενδεχομένως να μετριάσει ορισμένες ανησυχίες ότι οι ΗΠΑ αποσύρονται από τον κόσμο. Θα προκύψουν κάποιες συμφωνίες που θα γίνουν ακόμα και εντός των πολιτικών κύκλων των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ποια είναι τα οφέλη για την Ελλάδα και την Κύπρο από τον Νόμο για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου;

Μελετώντας κανείς τον ορισμό του IMEC από τους G20, θα δει ότι απέκλειε το Ισραήλ, συνεπώς και την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς αποτελούσαν τμήμα της ίδιας εισόδου προς την Ευρώπη. Με τον Νόμο για την Πύλη της Ανατολικής Μεσογείου, το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών λέει πως, αν θέλετε υποστήριξη για τον IMEC, τότε το Ισραήλ, η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει επίσης να συμμετέχουν σε αυτόν. Η Ελλάδα και η Κύπρος θα ωφεληθούν αν η συζήτηση επικεντρωθεί σε αυτά που οι δύο χώρες προσφέρουν, δηλαδή τον Κάθετο Διάδρομο, τους αγωγούς διασύνδεσης φυσικού αερίου, το οδικό δίκτυο μέσω του οποίου θα ήταν δυνατή η μεταφορά οπλισμού από την Αλεξανδρούπολη στην Ουκρανία. Αντίστοιχα, η Κύπρος ως νησί αποτελεί ασφαλές καταφύγιο για τις τελωνειακές εκκαθαρίσεις, όπως συνέβη και με τον ανθρωπιστικό διάδρομο της Γάζας. Ενδεχομένως ο IMEC να μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την ανοικοδόμηση της Γάζας.

Περιλαμβάνεται η Τουρκία στον Νόμο περί Πύλης της Ανατολικής Μεσογείου;

Η Τουρκία εξαιρέθηκε κατόπιν επιμονής μελών του Κογκρέσου. Η Τουρκία, μετά τη δημιουργία του άξονα Σαουδικής Αραβίας - Πακιστάν - Τουρκίας, θα προσπαθήσει να υπονομεύσει τον διάδρομο IMEC με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Ωστόσο, η ομάδα αυτών των χωρών συνηθίζει να ανακοινώνει μεγάλα έργα, ενώ στην πραγματικότητα δεν τα υλοποιεί. Η Τουρκία θα αποτελέσει εμπόδιο και θα προσπαθήσει να υπονομεύσει τον διάδρομο IMEC με τη δημιουργία εναλλακτικής λύσης μέσω της Συρίας, σε συνεργασία με τους Σαουδάραβες και τους Πακιστανούς.

Δημοσιεύτηκε στα Παραπολιτικά