Τη συμφωνία ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν ανακοίνωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, θέλοντας έτσι να τερματίσει τις εχθροπραξίες μετά από 3,5 μήνες συγκρούσεων και την θέση σε ισχύ μιας εκεχειρίας από την 8η Απριλίου, με τις εξελίξεις να μετατίθενται για την Παρασκευή 19 Ιουνίου, στη Γενεύη, όταν και αναμένεται να υπογραφεί το deal, με το οποίο θεσπίζεται - σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά - μόνιμη παύση εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα.

Την επίτευξη συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου ανακοίνωσε νωρίτερα ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, χαρακτηρίζοντάς την ως σημαντική διπλωματική εξέλιξη που συμβάλλει στην αποκατάσταση της σταθερότητας στην περιοχή.

Παράλληλα, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, ανέφερε την πρόθεση έναρξης διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσα στους επόμενους 60 ημέρες, με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας. Η συμφωνία προβλέπει επίσης την οριστική διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Λιβάνου.

Ιράν: Συνομιλίες με τις ΗΠΑ ενόψει οριστικής συμφωνίας εντός 60 ημερών - "Η διαπραγμάτευση γινόταν μέχρι και 15 λεπτά πριν τις ανακοινώσεις", το παρασκήνιο

Πιο αναλυτικά, το πρωτόκολλο της συμφωνίας που ανακοινώθηκε ότι συνήφθη ανάμεσα στο Ιράν και τις ΗΠΑ ανοίγει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις εντός των επόμενων 60 ημερών ενόψει της κατάληξης σε οριστική συμφωνία, ανέφερε ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν Καζέμ Γαριμπαμπαντί.

«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε στην κρατική τηλεόραση ο κ. Γαριμπαμπαντί, προσθέτοντας ότι «παραμένει η δυσπιστία» έναντι των ΗΠΑ.

Ο διπλωμάτης, ειδικός σε νομικά ζητήματα, έκανε λόγο για τέσσερα θέματα: «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς ή δευτερογενείς· το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας· την ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν· και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.

Παράλληλα, τόνισε ότι οι διαπραγματατεύσεις συνεχίζονταν μέχρι και 15 λεπτά, πριν την ανακοίνωση του Πακιστανού πρωθυπουργού, Σαμπάζ Σαρίφ, τονίζοντας ότι το δικό τους ρόλο διαδραμάτισαν τα γεγονότα της Κυριακής στον Λίβανο και η «ετοιμότητα» των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων να απαντήσουν στα ισραηλινά πλήγματα στη Βηρυτό.

Για το παρασκήνιο, δε, ο Καζέμ Γκαριμπαμπάντι σε ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης τη Δευτέρα, είπε ότι οι μεσολαβητές του Κατάρ πραγματοποίησαν «σχεδόν 14 με 15 ώρες μακρών συνομιλιών». «Αυτή η διαδικασία διαπραγμάτευσης διήρκεσε πολύ». «Μια αντιπροσωπεία του Κατάρ βρέθηκε χθες στην Τεχεράνη για να ολοκληρώσει τις συζητήσεις σχετικά με το κείμενο του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών. Πραγματοποιήθηκαν σχεδόν 14 με 15 ώρες μακρών συνομιλιών, κατά τις οποίες παρουσιάσαμε τις τελικές τροποποιήσεις της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στο κείμενο. Φυσικά, αυτές οι τροποποιήσεις έγιναν δεκτές και το κείμενο του μνημονίου συνεννόησης του Ισλαμαμπάντ οριστικοποιήθηκε».

Η συμφωνία, ωστόσο, ανακοινώθηκε μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής, ώρα Ιράν, γιατί - σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο - η Τεχεράνη δεν ήθελε να ανακοινωθεί ανήμερα των γενεθλίων του Τραμπ.

Όπως επισημαίνει το CNN η ανακοίνωση από τον Σαρίφ έγινε λίγα λεπτά μετά τα μεσάνυχτα της Κυριακής ώστε για το Ιράν να είναι Δευτέρα μολονότι για τις ΗΠΑ ήταν ακόμα Κυριακή.

Στενά του Ορμούζ: Προσωρινή άρση αποκλεισμού από τις ΗΠΑ πριν την υπογραφή της συμφωνίας

Ο αμερικανικός στρατός έχει λάβει οδηγία να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ την Παρασκευή, εν αναμονή της υπογραφής συμφωνίας με το Ιράν, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο και όπως μεταδίδουν αμερικανικά ΜΜΕ.

Ο Τραμπ είχε διατάξει τον αποκλεισμό στα μέσα Απριλίου, περίπου έξι εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. Αμερικανός αξιωματούχος σημείωσε ότι αυτή είναι η τρέχουσα εκτίμηση και ότι τα δεδομένα ενδέχεται να αλλάξουν μέχρι την Παρασκευή.

Τραμπ: Τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά, μόλις υπογραφεί η συμφωνία την Παρασκευή

Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε νωρίτερα ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά αφού υπογραφτεί συμφωνία ειρήνης με το Ιράν την Παρασκευή, μοιάζοντας να αντιφάσκει με πρότερη ανακοίνωσή του, που αναφερόταν στο άμεσο άνοιγμα αυτής της θαλάσσιας οδού στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων.

«Με το άνοιγμα των Στενών μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή, ώστε να δοθεί χρόνος για την άρση ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει ξανά και στις δυο πλευρές για την περιοχή και τον κόσμο ολόκληρο», ανέφερε μέσω Truth Social, παρότι προηγουμένως έκανε λόγο για άνοιγμα των Στενών και παράλληλα την «άμεση» άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

«Αυτή η σπουδαία συμφωνία θα φέρει ειρήνη και ασφάλεια σε όλη την περιοχή», ανέφερε ο ογδοντάρης ρεπουμπλικάνος πρόεδρος στο νεότερο μήνυμά του.

Τραμπ: Τα Στενά του Ορμούζ θα είναι "μόνιμα χωρίς διόδια" - Τι αναφέρουν οι New York Times, "θολό το τοπίο"

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξή του στους New York Times, δήλωσε σε τηλεφωνική του συνέντευξη ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα είχε ως αποτέλεσμα τα Στενά του Ορμούζ να είναι «μόνιμα χωρίς διόδια».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ φέρεται επίσης να δήλωσε ότι, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί τελική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα, θα επανεκκινήσει στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν.

Μιλώντας στα 80ά του γενέθλια, ανέφερε ακόμη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να αναλάβουν ρόλο «φύλακα της Μέσης Ανατολής», με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής.

Υποστήριξε επίσης ότι, παρά τις αντιρρήσεις του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει αποτρέψει την πυρηνική καταστροφή του Ισραήλ, προσθέοντας βέβαια πως θα έπρεπε να είναι «ευγνώμων» στις ΗΠΑ. «Είναι ένας πολύ δύσκολος τύπος», είπε ο Τραμπ για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, «και για να είμαι ειλικρινής μαζί σας, θα έπρεπε να μας είναι πολύ ευγνώμων που το κάνουμε αυτό. Διότι αν το Ιράν είχε πυρηνικό όπλο, το Ισραήλ δεν θα άντεχε ούτε δύο ώρες», ανέφερε χαρακτητιστικά.

Παράλληλα, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η απόφασή του να πλήξει το Ιράν τον Φεβρουάριο αναδιαμόρφωσε τη Μέση Ανατολή υπέρ των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ εξήρε τη στάση του Σι Τζινπίνγκ και του Βλαντιμίρ Πούτιν για το ότι «δεν παρενέβησαν» στον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ.

Βέβαια, το κατά πόσον ισχύουν τα όσα είπε στο αμερικανικό μέσο ο Τραμπ μπαίνουν στη «βάσανο» του ελέγχου με το τι συμφωνήθηκε: Το μνημόνιο κατανόησης, για παράδειγμα, όπως αναφέρουν οι NYT, αναστέλλει τα διόδια στο στενό για μόλις 60 ημέρες και στη συνέχεια υπόσχεται έναν περιφερειακό διάλογο για το μέλλον. «Το Ιράν δεν είχε επιβάλει ποτέ διόδια πριν από τον πόλεμο, οπότε ο πρόεδρος ουσιαστικά πανηγυρίζει την επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση», σημειώνουν χαρακτηριστικά οι Τάιμς της Νέας Υόρκης.

Το "μνημόνιο" των 14 σημείων και τα παγωμένα κεφάλαια - Τι αναφέρει το Ιράν, πώς απαντούν από την Ουάσιγκτον

Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως «μνημόνιο συνεννόησης», δηλαδή το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο φέρονται να κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν.

Σύμφωνα με το πρακτορείο, μία από τις ρήτρες προβλέπει την άμεση αποδέσμευση ιρανικών πόρων που παραμένουν παγωμένοι στο εξωτερικό, αξίας 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Το ίδιο έγγραφο φέρεται να προβλέπει συνολικά «την αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων που έχουν παγώσει κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών», η οποία θα αρχίσει μετά την υπογραφή του πρωτοκόλλου. Κατά το MEHR, «το μισό από αυτό το ποσό θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων». Το κείμενο είχε μεταδοθεί ήδη από το Σάββατο, χωρίς ωστόσο να έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.

Τα σημεία της συμφωνίας σύμφωνα με τους Ιρανούς

- Άμεση και μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
- Δέσμευση των ΗΠΑ να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν.
- Τέλος του ναυτικού αποκλεισμού και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ εντός 30 ημερών.
- Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από περιοχές γύρω από το Ιράν.
- Αναστολή των κυρώσεων που σχετίζονται με το πετρέλαιο και αποκατάσταση της πρόσβασης του Ιράν στα έσοδά του.
- Σχέδια/χρηματοδότηση ανοικοδόμησης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους.
- 60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την ευρεία άρση των κυρώσεων.
- Το Ιράν επιβεβαιώνει ότι δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα στο πλαίσιο της NPT.
- Καμία νέα αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων ή κυρώσεων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
- Απελευθέρωση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία κατά τη διάρκεια της περιόδου διαπραγμάτευσης.
- Δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης και έγκριση της τελικής συμφωνίας από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
- Τα πυραυλικά προγράμματα και η υποστήριξη του Ιράν σε περιφερειακές συμμαχικές ομάδες θα αποκλειστούν από τις συνομιλίες.

Αμερικανός αξιωματούχος, ωστόσο, διέψευσε τον ισχυρισμό του Ιράν ότι θα λάβει δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα κεφάλαια πριν από την έναρξη της διαπραγμάτευσης των 60 ημερών μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή.

«Αυτό δεν είναι καθόλου αλήθεια. Πρόκειται για μια συμφωνία αμοιβής βάσει απόδοσης και δεν θα αποδεσμευτούν παγωμένα κεφάλαια χωρίς οι Ιρανοί να εφαρμόσουν τις δεσμεύσεις τους», δήλωσε στο CNN.

Πτώση στις τιμές του πετρελαίου

Η ανακοίνωση της συμφωνίας είχε άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν κατά περίπου 4% μετά την έναρξη των συναλλαγών στην Ασία.

Περί τις 02:30 ώρα Ελλάδας, η τιμή του Brent Βόρειας Θάλασσας, διεθνούς ποικιλίας αναφοράς για παράδοση τον Αύγουστο, υποχωρούσε κατά 4%, στα 83,84 δολάρια το βαρέλι.

Την ίδια ώρα, το αμερικανικό WTI κατέγραφε πτώση 4,51%, στα 81,05 δολάρια το βαρέλι, ενώ αμέσως μετά το άνοιγμα των συναλλαγών η υποχώρηση είχε φτάσει έως και το 5%.

Οι αντιδράσεις για τη συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν

Γκουτέρες: Κρίσιμο βήμα προς την ειρήνη

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαιρέτισε τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και το άνοιγμα του στενού του Ορμούζ, κάνοντας λόγο για «κρίσιμο βήμα» προς την αποκατάσταση της ειρήνης στη Μέση Ανατολή.

«Πρόκειται για κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», τόνισε, σύμφωνα με ανακοίνωση που έδωσε στη δημοσιότητα ο εκπρόσωπός του, Στεφάν Ντουζαρίκ.

Ο επικεφαλής του ΟΗΕ ευχαρίστησε επίσης τις χώρες που διαδραμάτισαν διαμεσολαβητικό ρόλο, με πρώτη αναφορά στο Πακιστάν.

Γαλλία

«Σκοπός θα είναι να δούμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, το διαρκές ξανάνοιγμα του στενού του Ορμούζ, και προφανώς τη σύναψη συμφωνίας για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν», ανέφερε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram, αφού έφτασε στην Εβιάν, στις όχθες της λίμνης Λεμάν, όπου αρχίζει σήμερα η σύνοδος της G7.

Θα εξεταστούν επίσης «τρόποι και μέσα να διαφοροποιήσουμε τις οδούς της ενέργειας που εξάγεται από την περιοχή για να μειώσουμε την εξάρτησή μας» και κατά συνέπεια «τις συνέπειες (σ.σ. τυχόν νέας) κρίσης στη Μέση Ανατολή στις οικονομίες μας», συμπλήρωσε.

Βρετανία

«Συγχαίρω τον πρόεδρο Τραμπ και τους μεσολαβητές από το Πακιστάν, το Κατάρ και αλλού που συνέβαλαν σε αυτή την αποφασιστική πρόοδο. Καλούσαμε εδώ και καιρό σε αποκλιμάκωση και αυτή ακριβώς είναι η πρόοδος που ελπίζαμε να δούμε», σχολίασε ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ.

«Η προσοχή πρέπει τώρα να στραφεί στην πλήρη εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης για να είναι εγγυημένο πως θα ανοίξει ξανά τα Στενά και ότι θα παραμείνει πλήρως και μόνιμα ανοικτό, καθώς και ότι θα υπάρξει οριστικοποίηση των λεπτομερειών της συμφωνίας για το ιρανικό πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας», πρόσθεσε.

Τουρκία

Ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τόνισε σε μήνυμά του μέσω X την «ανάγκη να αποφευχθεί κάθε ρητορική, κάθε πρόκληση και κάθε ενέργεια που θα μπορούσε να επιδεινώσει τις εντάσεις την περίοδο ως την υπογραφή της συμφωνίας» και να υπάρχει «επαγρύπνηση εναντίον πιθανών ενεργειών δολιοφθοράς».

Κατάρ

Το υπουργείο Εξωτερικών του Εμιράτου εξέφρασε την «πλήρη υποστήριξή του σε όλες τις προσπάθειες και τις πρωτοβουλίες με σκοπό να ενισχυθούν η ασφάλεια και η σταθερότητα στην περιοχή»

Ιαπωνία

Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαΐτσι σημείωσε ότι ελπίζει πως «η ελεύθερη και ασφαλής ναυσιπλοΐα θα είναι αποτελεσματικά εγγυημένη στα Στενά του Ορμούζ» και ότι «θα κλειστεί το συντομότερο δυνατό οριστική συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα και για τα υπόλοιπα θέματα».

Αυστραλία

Η κυβέρνηση της Αυστραλίας τόνισε πως θα χρειαστεί να συνεχίσει να ασκείται «αυτοσυγκράτηση» και να διεξάγεται «εποικοδομητικός διάλογος» για να είναι εγγυημένη η ειρήνη με διάρκεια.

«Το Ιράν πρέπει να δώσει απαντήσεις στις ανησυχίες που υπάρχουν εδώ και πολύ καιρό για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειάς του και την απειλή που αντιπροσωπεύει για τη διεθνή ασφάλεια», έκριναν σε κοινή ανακοίνωσή τους ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι και η υπουργός Εξωτερικών Πένι Γουόνγκ.

Νέα Ζηλανδία

Ο νεοζηλανδός πρωθυπουργός Κρίστοφερ Λούξον εξέφρασε ικανοποίηση μέσω X, ιδίως για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, που κατ’ αυτόν «θα συμβάλει να αποκατασταθούν σταθερές οδοί εμπορίου, να είναι εγγυημένη η ροή καυσίμων και να παραμείνει η οικονομία μας σε κίνηση».

Η στάση των E4 και η προοπτική άρσης κυρώσεων

Τη συμφωνία εξήραν και οι κυβερνήσεις της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας, το σχήμα που είναι γνωστό ως E4.

Σε κοινή ανακοίνωσή τους, οι τέσσερις χώρες επανέλαβαν ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο και δήλωσαν έτοιμες να συνεργαστούν με τις ΗΠΑ, την Τεχεράνη και τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.

«Το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με τις ΗΠΑ, το Ιράν και τον ΔΟΑΕ προς τον σκοπό αυτό», ανέφεραν.

Παράλληλα, εξέφρασαν την ετοιμότητά τους να προχωρήσουν «στην άρση των σχετικών κυρώσεων σε ανταπόδοση ξεκάθαρων και επαληθεύσιμων μέτρων από την πλευρά του Ιράν όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειάς του».

Η συμφωνία στην ατζέντα της G7

Οι ηγέτες της G7 αναμένεται να συζητήσουν από σήμερα στην Εβιάν της Γαλλίας τα «επακόλουθα» της συμφωνίας, με έμφαση στο σταθερό άνοιγμα του Στενών του Ορμούζ.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι στόχος των συζητήσεων θα είναι η αποτίμηση των συνεπειών της συμφωνίας, η στήριξη του Λιβάνου και η προώθηση μιας συνολικής συμφωνίας για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν.

«Σκοπός θα είναι να δούμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, το διαρκές ξανάνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και προφανώς τη σύναψη συμφωνίας για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν», ανέφερε σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram μετά την άφιξή του στην πόλη στις όχθες της λίμνης Λεμάν.

Στην Εβιάν αναμένεται να βρεθούν ο Ντόναλντ Τραμπ και οι ηγέτες της Γερμανίας, του Καναδά, της Ιταλίας, της Ιαπωνίας και της Βρετανίας.