Χωρίς ακόμη να έχει ξεκαθαρίσει ακριβώς το τι έχει συμφωνηθεί μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, με φόντο την επικείμενη υπογραφή του «μνημονίου κατανόησης» την Παρασκευή, και παράλληλα η ένταση στον Λίβανο (στον οποίο θεωρητικά επεκτείνεται η κατάπαυση του πυρός) να συνεχίζεται, καθώς Ισραήλ και Χεζμπολάχ φέρονται να ανταλλάσσουν πλήγματα, το parapolitika.gr απευθύνθηκε σε ειδικούς για να καταθέσουν την άποψή τους σχετικά με τις ανακοινώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και το κατά πόσον ερείδεται (ή όχι) σε πραγματικά, αντικειμενικά δεδομένα η αισιοδοξία που εκπέμπει ο Λευκός Οίκος και ο εορτάζων τα 80ά του γενέθλια Αμερικανός πρόεδρος.

Διαβάστε: Αυτά προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ & Ιράν: Τα Στενά του Ορμούζ "ανοίγουν μόνιμα χωρίς διόδια", λέει ο Τραμπ, τι αναφέρει η Τεχεράνη - Το πλούσιο παρασκήνιο λίγο πριν από τις ανακοινώσεις

Άγγελος Συρίγος στο parapolitika.gr για τη συμφωνία ΗΠΑ & Ιράν: Αυτό είναι το μεγάλο μειονέκτημα - Τι θυμίζουν οι αναφορές περί του "τερματισμού" του πολέμου

Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, Άγγελος Συρίγος τόνισε πως «η συμφωνία έχει ένα μεγάλο μειονέκτημα. Ότι ανακοινώθηκε τώρα και θα υπογραφεί ύστερα από 5 ημέρες, την Παρασκευή. Αυτό σημαίνει ότι επί 5 μέρες εκείνοι που δεν θέλουν τη συμφωνία και είναι πάρα πολλοί μπορούν να δημιουργήσουν διάφορα προβλήματα. Οι σκληροπυρηνικοί σε κάθε χώρα είναι αυτοί που δεν θέλουν τη συμφωνία, αλλά και το Ισραήλ, που και χθες έπληξε τον Λίβανο, θυμίζοντας τη θέση του», σημείωσε χαρακτηριστικά. «Για μένα, το πιο σοβαρό πρόβλημα είναι αυτό».

«Από εκεί και πέρα», σημείωσε «η κάθε πλευρά θα προσπαθήσει να βγάλει προς τα έξω την εικόνα ότι ήταν μεγάλη επιτυχία, οπότε και η ρητορική γύρω από το θέμα θα παίξει τον δικό της ρόλο, δηλαδή το κατά πόσον θα έχουμε μια ρητορική εξαιρετικά εκθετική όπως "σας συντρίψαμε" κ.ά.». Σημείωσε δε πως «μεγαλοστομίες του τύπου "έχουμε την ειρήνη που θα τελειώσει τους πολέμους" θυμίζουν το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, που λεγόταν ότι η Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων θα τελειώσει όλους τους πολέμους, αλλά μετά είχαμε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο». 

Για τα Στενά του Ορμούζ, ο κ. Συρίγος σημείωσε και πάλι πως υπάρχουν διαφορετικές αφηγήσεις και μένει να φανεί πώς θα εξελιχθεί το ζήτημα. «Είναι το πιο σοβαρό σημείο που ενδιαφέρει τις ΗΠΑ», είπε καταληκτικά.

Κλάψης στο parapolitika.gr: "Υπάρχουν πολλά σκοτεινά σημεία στη συμφωνία ΗΠΑ & Ιράν, πρέπει να δούμε τι έχει συμφωνηθεί - Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες"

Ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου Αντώνης Κλάψης κάνει λόγο από την πλευρά του για ένα «θετικό βήμα», επισημαίνοντας πάντως πως «καλό είναι να κρατάμε μικρό καλάθι», καθώς «τα πράγματα μπορούν να στραβώσουν ανά πάσα στιγμή». «Το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ κάνει πανηγυρικές δηλώσεις δεν λέει και πολλά πράγματα, αν δει κανείς τις δηλώσεις του από την αρχή των πολεμικών επιχειρήσεων, έχει πει και έχουν γίνει τα πιο αντιφατικά πράγματα», τονίζει ο κ. Κλάψης και προσθέτει: «Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει προκαταρκτική συμφωνία, απλά καλό είναι να δούμε πώς θα εφαρμοστεί, τι θα προβλέπει, γιατί δεν το γνωρίζουμε με σαφήνεια. Άρα, υπάρχουν πολλά σκοτεινά σημεία».

«Το πιο σημαντικό είναι να δούμε τι έχει συμφωνηθεί, γιατί κείμενο δεν έχει ανακοινωθεί, παρά τις διάφορες διαρροές», τονίζει ο κ. Κλάψης, αναφέροντας εν είδει παραδείγματος πως «είναι άλλο πράγμα για το πυρηνικό πρόγραμμα να έχει συμφωνηθεί ότι σταματά ο εμπλουτισμός από το Ιράν, άλλο το ότι τον θέτει υπό διεθνή έλεγχο και άλλο ότι θα ξεκινήσουν συζητήσεις σε 3 μήνες». «Ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», είπε χαρακτηριστικά.

Τα ψιλά γράμματα της συμφωνίας ΗΠΑ & Ιράν - Ποιοι θα την υπογράψουν στη Γενεύη

Οι εκτιμήσεις συμφωνούν με το ρεπορτάζ που παρουσιάστηκε νωρίτερα στο parapolitika.gr, με βάση τις αναφορές από τα διεθνή Μέσα και το τι έχει γίνει γνωστό, που καταδεικνύουν τα ανοιχτά ζητήματα, για τα οποία δεν φαίνεται ακόμα τουλάχιστον σαφής απάντηση.

Εν τω μεταξύ, σημειώνεται πως αργά το βράδυ Ιρανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στη New York Times ότι ο Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο Αμπάς Αραγτσί θα μεταβούν στην Ελβετία για να υπογράψουν τη συμφωνία την Παρασκευή, σε μια συνάντηση που αναμένεται να είναι η πρώτη επίσημη μεταξύ Ιρανών και Αμερικανών αξιωματούχων ύστερα από 47 χρόνια.

Από την αμερικανική πλευρά θα παραστεί ο αντιπρόεδρος Τζέι ντι Βανς, όπως επιβεβαίωσε ο ίδιος, υπονοώντας το ενδεχόμενο συμμετοχής του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Δεν είναι γνωστό αν ο Τραμπ θα συμμετάσχει αυτοπροσώπως ή «εξ αποστάσεως», ειδικά δεδομένου ότι οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες είχαν συμβουλεύσει πριν από μήνες να μη βρίσκονται μαζί στο εξωτερικό ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρός του.

Το Ιράν περίμενε μέχρι μετά τα μεσάνυχτα (τοπική ώρα) για να ανακοινώσει την έγκριση της συμφωνίας, ώστε αυτή να μη θεωρηθεί «δώρο γενεθλίων» για τον Τραμπ (έκλεισε χθες τα 80 χρόνια), αλλά ταυτόχρονα να βρίσκεται εντός των ημερομηνιών των ΗΠΑ ώστε να εξυπηρετεί και την αμερικανική πλευρά.

Τι φέρεται να προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Το βράδυ της Κυριακής ο Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε κατηγορηματικός όσον αφορά την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας: «Με την παρούσα εξουσιοδοτώ πλήρως την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και, ταυτόχρονα, εξουσιοδοτώ την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Πλοία του κόσμου βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρέει το πετρέλαιο».

Μία ώρα αργότερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι το άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, εξαρτάται από την υπογραφή της συμφωνίας, που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή, και θα γίνει «με σκοπό την απομάκρυνση των ναρκών».

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, ο μεσολαβητής της ειρηνευτικής συμφωνίας, δεν έκανε καμία αναφορά στο στενό στην εναρκτήρια ανακοίνωσή του. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν ανέφερε από την πλευρά του ότι το συμφωνηθέν μνημόνιο κατανόησης προβλέπει την επαναλειτουργία του Στενού εντός 30 ημερών βάσει «ιρανικών ρυθμίσεων». Γίνεται, δε, αντιληπτό ότι ο όρος προφανώς εννοεί την επιβολή τελών, κάτι που δεν αποκλείουν ούτε οι New York Times, που αναφέρουν: «Το μνημόνιο κατανόησης αναστέλλει τα διόδια στο στενό για μόλις 60 ημέρες και στη συνέχεια υπόσχεται έναν περιφερειακό διάλογο για το μέλλον. Το Ιράν δεν είχε επιβάλει ποτέ διόδια πριν από τον πόλεμο, οπότε ο πρόεδρος ουσιαστικά πανηγυρίζει την επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση».

Με τη σειρά τους, οι ηγέτες Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας, Γερμανίας και Ιταλίας (Ε4) μίλησαν για «άνευ όρων» και για «ελευθερία ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς», σε ανακοίνωσή τους για το ζήτημα της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν.

Τι ισχύει με το πυρηνικό πρόγραμμα - Μπορεί οι ΗΠΑ να αλλάξουν τις συμμαχικές τους σχέσεις στη Μέση Ανατολή;

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το τι μέλλει γενέσθαι με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: «Πολλοί πρόεδροι προσπάθησαν να συνάψουν ειρήνη με το Ιράν και όλοι απέτυχαν πριν από εμένα», δήλωσε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε μια προφανή προσπάθεια να δημιουργήσει μια εικόνα θριάμβου που να ταιριάζει με την εορταστική ατμόσφαιρα της ημέρας των γενεθλίων του, ανέφερε το CNN.

Ο Βανς πρόσθεσε: «Αυτό που ο πρόεδρος μας ανέθεσε πραγματικά να κάνουμε είναι να εξαλείψουμε οριστικά την πυρηνική απειλή του Ιράν. Αυτό έχει επιτευχθεί», σημειώνει το αμερικανικό δίκτυο.

Βέβαια, αυτό που σημειώνεται είναι ότι το θέμα θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης του «χρονικού περιθωρίου» των διαπραγματεύσεων που θα διαρκέσουν 60 ημέρες, με το Ιράν βέβαια να έχει δεσμευτεί και στο παρελθόν, αλλά και τώρα, πως ούτως ή άλλως δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Όπως αναφέρεται στο μνημόνιο των 14 σημείων, που δημοσιοποιήθηκε από το ιρανικό πρακτορείο Mehr, «60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την ευρεία άρση των κυρώσεων».

Με αυτό συνδέεται ενδεχομένως και κάτι άλλο: πέραν της προειδοποίησης στη συνέντευξή του στους NYT περί ανάληψης νέων στρατιωτικών δράσεων αν καταρρεύσουν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα (κάτι που αναιρεί τα ανωτέρω αναφερθέντα από τον Βανς για την «πυρηνική απειλή»), ο Τραμπ διεμήνυσε ότι θα έκανε τις ΗΠΑ «φύλακα της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής. Κάτι τέτοιο, ενδεχομένως, σημαίνει αλλαγή συμμαχικών σχέσεων με τις Χώρες του Κόλπου, ενώ σημειώνεται πως -όπως παρουσιάζεται το deal στην Τεχεράνη- οι ΗΠΑ «θα αποσύρουν τις δυνάμεις τους από περιοχές γύρω από το Ιράν». Το ζήτημα θα το «παρακολουθεί στενά» και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ, εκ των «ιεράκων» υπέρ της πολεμικής δράσης κατά του Ιράν, που ήδη έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη συμφωνία.

Ο Λίβανος

Άλλο σημείο τριβής είναι το τι ισχύει για τον Λίβανο και αν θα επεκταθεί και εκεί η κατάπαυση του πυρός. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, ήταν κατηγορηματικός όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας της Κυριακής, δηλώνοντας: «Έχει κηρυχθεί μόνιμη και άμεση κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ο μεσολαβητής Πακιστανός πρωθυπουργός, Σαμπάζ Σαρίφ, ήταν επίσης σαφής, αναφέροντας σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Και οι δύο πλευρές έχουν κηρύξει τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ωστόσο, ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στον Λίβανο στις αρχικές ανακοινώσεις του στο Truth Social, εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στα Στενά του Ορμούζ. Το ζήτημα ασφαλώς είναι «καυτό» για το Ισραήλ, που εξαπέλυσε νέα πλήγματα και την Κυριακή, με τον Τραμπ να δηλώνει πως η σύναψη της συμφωνίας καθυστέρησε χρονικά, με το πλήγμα να γίνεται «μία ώρα» πριν από την «υπογραφή». Το κατά πόσον ο Νετανιάχου θα αποδεχόταν πραγματικά την επέκταση της εκεχειρίας στο μέτωπο του Λιβάνου είναι μείζον ερώτημα.

Τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία

Υπάρχει, ασφαλώς, και το ζήτημα των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν: «Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή άρση των κυρώσεων θα συνδέεται στενά με τη συμμόρφωση του Ιράν. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι η προθεσμία των 60 ημερών θα αρχίσει να μετράει μόνο αν η Ουάσινγκτον αρχίσει να αποδεσμεύει δισεκατομμύρια δολάρια από τα δεσμευμένα κεφάλαιά της», αναφέρει το CNN, εγείροντας ερωτήματα για το θέμα και το τι έχει συμφωνηθεί. Μεταξύ των 14 σημείων που αναφέρει το ιρανικό Mehr σε σχέση με τους όρους του «μνημονίου κατανόησης», αναφέρεται: «Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων».