Μπορεί να ανακοινώθηκε συμφωνία και να υπάρχει μια έκδηλη αισιοδοξία από πλευράς του Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ και Ιράν, ωστόσο το τι πραγματικά περιλαμβάνεται στο «μνημόνιο κατανόησης» (MoU), το οποίο και αναμένεται να υπογραφεί την Παρασκευή στη Γενεύη, είναι το μείζον ερώτημα. Και για αυτό, υπάρχουν ήδη αντικρουόμενες αναφορές, με επίκεντρο τα κομβικά ζητήματα, όπως το τι προβλέπεται για τα Στενά του Ορμούζ, αλλά και για το πυρηνικό πρόγραμμα και το ξεπάγωμα των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Σε όλα τα παραπάνω, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη φέρονται να δίνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα, συμφυή με το ότι σε έναν πόλεμο, τα αφηγήματα πάντα διαφέρουν.

Διαβάστε: Αυτά προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ & Ιράν: Τα Στενά του Ορμούζ "ανοίγουν μόνιμα χωρίς διόδια", λέει ο Τραμπ, τι αναφέρει η Τεχεράνη - Το πλούσιο παρασκήνιο λίγο πριν τις ανακοινώσεις

Τι φέρεται να προβλέπει η συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν για τα Στενά του Ορμούζ

Το βράδυ της Κυριακής, ο Ντόναλντ Τραμπ φάνηκε κατηγορηματικός όσον αφορά την κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας: «Με την παρούσα εξουσιοδοτώ πλήρως την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και, ταυτόχρονα, εξουσιοδοτώ την άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού των Ηνωμένων Πολιτειών. Πλοία του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρέει το πετρέλαιο!» 

Μία ώρα αργότερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε ότι το άνοιγμα της κρίσιμης θαλάσσιας οδού, μέσω της οποίας διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, εξαρτάται από την υπογραφή της συμφωνίας, που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή, και θα γίνει «με σκοπό την απομάκρυνση των ναρκών».

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, ο μεσολαβητής της ειρηνευτικής συμφωνίας, δεν έκανε καμία αναφορά στο στενό στην εναρκτήρια ανακοίνωσή του. Το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν ανέφερε από την πλευρά του ότι το συμφωνηθέν μνημόνιο κατανόησης προβλέπει την επαναλειτουργία του Στενού εντός 30 ημερών βάσει «ιρανικών ρυθμίσεων». Γίνεται, δε, αντιληπτό ότι ο όρος προφανώς εννοεί την επιβολή τελών, κάτι που δεν αποκλείουν ούτε οι New York Times, που αναφέρουν: «Το μνημόνιο κατανόησης αναστέλλει τα διόδια στο στενό για μόλις 60 ημέρες και στη συνέχεια υπόσχεται έναν περιφερειακό διάλογο για το μέλλον. Το Ιράν δεν είχε επιβάλει ποτέ διόδια πριν από τον πόλεμο, οπότε ο πρόεδρος ουσιαστικά πανηγυρίζει την επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση».

Με τη σειρά τους, οι ηγέτες Ηνωμένου Βασιλείου, Γαλλίας, Γερμανίας και Ιταλίας (Ε4), μίλησαν για «άνευ όρων» και για «ελευθερία ναυσιπλοΐας χωρίς περιορισμούς», σε ανακοίνωσή τους για το ζήτημα της συμφωνίας ΗΠΑ και Ιράν. 

Τι ισχύει με το πυρηνικό πρόγραμμα - Μπορεί οι ΗΠΑ να αλλάξουν τις συμμαχικές τους σχέσεις στη Μέση Ανατολή;

Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το τι μέλλει γενέσθαι με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν: «Πολλοί πρόεδροι προσπάθησαν να συνάψουν ειρήνη με το Ιράν, και όλοι απέτυχαν πριν από εμένα», δήλωσε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σε μια προφανή προσπάθεια να δημιουργήσει μια εικόνα θριάμβου που να ταιριάζει με την εορταστική ατμόσφαιρα της ημέρας των γενεθλίων του, ανέφερε το CNN.

Ο Βανς πρόσθεσε: «Αυτό που ο πρόεδρος μας ανέθεσε πραγματικά να κάνουμε είναι να εξαλείψουμε οριστικά την πυρηνική απειλή του Ιράν. Αυτό έχει επιτευχθεί», σημειώνει το αμερικανικό δίκτυο.

Βέβαια, αυτό που σημειώνεται είναι ότι το θέμα θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης του «χρονικού περιθωρίου» των διαπραγματεύσεων που θα διαρκέσουν 60 ημέρες, με το Ιράν βέβαια να έχει δεσμευτεί και στο παρελθόν, αλλά και τώρα, πως ούτως ή άλλως δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Όπως αναφέρεται στο μνημόνιο των 14 σημείων, που δημοσιοποιήθηκε από το ιρανικό πρακτορείο Mehr, «60 ημέρες διαπραγματεύσεων για μια τελική συμφωνία με επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και την ευρεία άρση των κυρώσεων».

Με αυτό, συνδέεται ενδεχομένως και κάτι άλλο: πέραν της προειδοποίησης στη συνέντευξή του στους NYT περί ανάληψης νέων στρατιωτικών δράσεων αν καταρρεύσουν οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα (κάτι που αναιρεί τα ανωτέρω αναφερθέντα από τον Βανς για την "πυρηνική απειλή"), ο Τραμπ διεμήνυσε ότι θα έκανε τις ΗΠΑ «φύλακα της Μέσης Ανατολής» με αντάλλαγμα το 20% των εσόδων της περιοχής. Κάτι τέτοιο, ενδεχομένως, σημαίνει αλλαγή συμμαχικών σχέσεων με τις Χώρες του Κόλπου, ενώ σημειώνεται πως - όπως παρουσιάζεται το deal στην Τεχεράνη - οι ΗΠΑ «θα αποσύρουν τις δυνάμεις τους από περιοχές γύρω από το Ιράν». Το ζήτημα θα το «παρακολουθεί στενά» και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής, Λίντσεϊ Γκράχαμ, εκ των «ιεράκων» υπέρ της πολεμικής δράσης κατά του Ιράν, που ήδη έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη συμφωνία. 

Ο Λίβανος

Άλλο σημείο τριβής είναι το τι ισχύει για τον Λίβανο και αν θα επεκταθεί και εκεί η κατάπαυση του πυρός.  Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, ήταν κατηγορηματικός όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας της Κυριακής, δηλώνοντας: «Έχει κηρυχθεί μόνιμη και άμεση κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ο μεσολαβητής Πακιστανός πρωθυπουργός, Σαμπάζ Σαρίφ, ήταν επίσης σαφής, αναφέροντας σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: «Και οι δύο πλευρές έχουν κηρύξει τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου».

Ωστόσο, ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στον Λίβανο στις αρχικές ανακοινώσεις του στο Truth Social, εστιάζοντας σχεδόν αποκλειστικά στα Στενά του Ορμούζ. Το ζήτημα ασφαλώς είναι «καυτό» για το Ισραήλ, που εξαπέλυσε νέα πλήγματα και την Κυριακή, με τον Τραμπ να δηλώνει πως η σύναψη της συμφωνίας καθυστέρησε χρονικά, με το πλήγμα να γίνεται «μία ώρα» πριν την «υπογραφή». Το κατά πόσον ο Νετανιάχου θα αποδεχόταν πραγματικά την επέκταση της εκεχειρίας στο μέτωπο του Λιβάνου είναι μείζον ερώτημα.

Τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία

Υπάρχει, ασφαλώς, και το ζήτημα των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν: «Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή άρση των κυρώσεων θα συνδέεται στενά με τη συμμόρφωση του Ιράν. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι η προθεσμία των 60 ημερών θα αρχίσει να μετράει μόνο αν η Ουάσιγκτον αρχίσει να αποδεσμεύει δισεκατομμύρια δολάρια από τα δεσμευμένα κεφάλαιά της», αναφέρει το CNN, εγείροντας ερωτήματα για το θέμα και το τι έχει συμφωνηθεί. Μεταξύ των 14 σημείων που αναφέρει το ιρανικό Mehr σε σχέση με τους όρους του «μνημονίου κατανόησης», αναφέρεται: «Αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τα δεσμευμένα κεφάλαια του Ιράν κατά τη διάρκεια της τελικής περιόδου διαπραγματεύσεων των 60 ημερών, με το ήμισυ αυτού του ποσού να διατίθεται στο Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων».