EnΣυμφωνία ΗΠΑ & Ιράν: "Ο πόλεμος ήταν μάλλον άχρηστος", "πολλοί οι αστάθμητοι παράγοντες, αβεβαιότητα για τα πυρηνικά" - Οι εκτιμήσεις διεθνολόγων στο parapolitika.gr
Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι
Οι διεθνολόγοι, Κώστας Υφαντής και Ιωάννης Παπαφλωράτος, εξηγούν στο parapolitika.gr το πλαίσιο του μνημονίου κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
Ελισαβετ Σταμοπουλου
Σε διπλωματικό μαραθώνιο έχουν εξελιχθεί οι διεργασίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επίτευξη της κατάπαυσης του πυρός, με το εξαντλητικό ράβε ξήλωνε να κρατά ξάγρυπνο μεγάλο μέρος του πλανήτη και τελικά ο λευκός καπνός να βγαίνει αλλά να μην διακρίνεται ακόμη από κάθε οπτική γωνία. Σε μία περίοδο υψηλών συμβολισμών, έναν περίπου χρόνο από τον πόλεμο των 12 ημερών μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, οπότε παρενέβησαν οι ΗΠΑ με απευθείας πυραυλικά χτυπήματα, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε την πολυαναμενόμενη κοινή δήλωση. Ωστόσο, οι διπλωματικοί εταίροι, δηλαδή το Ισραήλ, φαίνεται να υποδέχονται με επιφύλαξη την εξέλιξη, δεδομένης της απροσδιόριστης φύσης της συμφωνίας αναφορικά με τα πυρηνικά και με την Τεχεράνη να μην έχει αποδείξει ότι έχει εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες της. Για την ώρα, παραμένει ασαφές το κομμάτι της αναστολής του εμπλουτισμού ουρανίου, όμως η ναυσιπλοϊα στα Στενά του Ορμούζ εισέρχεται σε τροχιά επαναφοράς χωρίς να έχει, πάντως, προσδιοριστεί το επίμαχο ζήτημα με τις ρυθμίσεις διοδίων από τη θάλάσσια δίοδο.
«Η συμφωνία αυτή δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα που έδειξε πως ο πόλεμος άλλαξε τα δεδομένα. Ο πόλεμος ήταν μάλλον άχρηστος εάν αναλογιστεί κανείς το ζήτημα των πυρηνικών. Το Ιράν δεν υπέκυψε. Η συμφωνία θέτει ένα πλαίσιο για το άνογμα των Στενών του Ορμούζ» τόνισε στο parapolitika.gr ο Κώστας Υφαντής, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Αναφέρθηκε στην προσμονή για πτώση των τιμών ενέργειας μετά τις ανατιμήσεις ενώ σε άλλο σημείο των δηλώσεών του υπογράμμισε πως το Ιράν υπέστη πλήγμα στην αμυντική του δυνατότητα. Όμως, την ίδια ώρα, συμπλήρωσε, με νόημα, «δεν ήταν μόνο αυτός ο στόχος».
Ο Διεθνολόγος, Ιωάννης Παπαφλωράτος, από την πλευρά του, μίλησε στο parapolitika.gr, για ένα «μνημόνιο κατανόησης» και όχι για μία συμφωνία. Έκανε, παράλληλα, λόγο για «πολλούς αστάθμητους παράγοντες» και επεσήμανε πως απομένει χρόνος μέχρι την τελική υπογράφη, γεγονός που δείχνει ότι κάτι μπορεί να δυναμιτίσει, στο ενδιάμεσο, το κλίμα. Επισημαίνοντας αξιοπερίεργα, όπως χαρακτηριστικά είπε, σημεία στο επίμαχο μνημόνιο, αναρωτήθηκε τι θα συμβεί με τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν. Υπογράμμισε, παράλληλα, πως τα πυρηνικά και ο εμπλουτισμός ουρανίου έχουν μείνει εκτός μνημονίου όπως και η αλλαγή καθεστώτος που επεδίωκαν οι ΗΠΑ.
Η ανακοίνωση του Ισραήλ ότι δεν προτίθεται να αποχωρήσει από περιοχές στον νότιο Λίβανο αποτελεί σοβαρό αγκάθι για οποιαδήποτε συμφωνία, ιδίως επειδή το Ιράν έχει δηλώσει ότι το ζήτημα αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί, αναφέρουν διεθνή ΜΜΕ που σημειώνουν πως αν το εν λόγω ζήτημα δεν επιλυθεί μέσα στις επόμενες τέσσερις ημέρες, ενδεχομένως να υπάρξουν προβλήματα με την υπογραφή.
Τι θα συμβεί στη συνέχεια; Από την ισραηλινή πλευρά, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προσπαθεί να εξασφαλίσει συνάντηση με τον Τραμπ για να συζητήσει τη συμφωνία με το Ιράν, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο που ενημέρωσε το αμερικανικό δίκτυο NBC News.
Τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσινγκτον έχουν επιβεβαιώσει ότι επιτεύχθηκε συμφωνία, ωστόσο δεν είναι σαφές τι ακριβώς περιλαμβάνει το κείμενο. Το έγγραφο παρουσιάζεται ως μνημόνιο κατανόησης και εκτιμάται ότι έχει έκταση δύο σελίδων, ενώ θα επικυρωθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, η συμφωνία προβλέπει «την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Η εκεχειρία θα διαρκέσει 60 ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων θα διαπραγματευτεί μια πιο ουσιαστική συμφωνία. Ωστόσο, το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας και έχει επανειλημμένα αναφέρει ότι διατηρεί την ελευθερία στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο.
Αναφορικά με την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, ο Τραμπ δήλωσε ότι η βασική θαλάσσια οδός, την οποία το Ιράν είχε ουσιαστικά κλείσει, θα ανοίξει την Παρασκευή. Παράλληλα, διέταξε την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, δηλώνοντας νωρίτερα στους New York Times ότι το Στενό θα είναι «μόνιμα χωρίς διόδια».
Στο ζήτημα της ελάφρυνσης κυρώσεων προς το Ιράν, αυτό συγκαταλέγεται στα θέματα που θα διαπραγματευτούν οι δύο πλευρές κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας, σύμφωνα και με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπάντ. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε προηγουμένως δηλώσει ότι ιρανικά κεφάλαια θα αποδεσμευτούν μόνο αφού το Ιράν εκπληρώσει συγκεκριμένους όρους. Ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων υποστηρίζει ότι θα αποδεσμευτούν 12 δισ. δολάρια πριν από την έναρξη των συνομιλιών και επαναλαμβάνει ισχυρισμούς ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να παρουσιάσουν σχέδια ανοικοδόμησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν.
Το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκεται όμως σε εκκρεμότητα. Το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα εξεταστεί κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας, σύμφωνα με προηγούμενες πληροφορίες του Reuters. Οι θέσεις ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν αντικρουόμενες: Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι μια συμφωνία θα προέβλεπε την απομάκρυνση και καταστροφή του αποθέματος, ενώ ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι το προσχέδιο επιτρέπει στο Ιράν να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο εντός της χώρας.
«Η συμφωνία αυτή δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα που έδειξε πως ο πόλεμος άλλαξε τα δεδομένα. Ο πόλεμος ήταν μάλλον άχρηστος εάν αναλογιστεί κανείς το ζήτημα των πυρηνικών. Το Ιράν δεν υπέκυψε. Η συμφωνία θέτει ένα πλαίσιο για το άνογμα των Στενών του Ορμούζ» τόνισε στο parapolitika.gr ο Κώστας Υφαντής, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Αναφέρθηκε στην προσμονή για πτώση των τιμών ενέργειας μετά τις ανατιμήσεις ενώ σε άλλο σημείο των δηλώσεών του υπογράμμισε πως το Ιράν υπέστη πλήγμα στην αμυντική του δυνατότητα. Όμως, την ίδια ώρα, συμπλήρωσε, με νόημα, «δεν ήταν μόνο αυτός ο στόχος».
Ο Διεθνολόγος, Ιωάννης Παπαφλωράτος, από την πλευρά του, μίλησε στο parapolitika.gr, για ένα «μνημόνιο κατανόησης» και όχι για μία συμφωνία. Έκανε, παράλληλα, λόγο για «πολλούς αστάθμητους παράγοντες» και επεσήμανε πως απομένει χρόνος μέχρι την τελική υπογράφη, γεγονός που δείχνει ότι κάτι μπορεί να δυναμιτίσει, στο ενδιάμεσο, το κλίμα. Επισημαίνοντας αξιοπερίεργα, όπως χαρακτηριστικά είπε, σημεία στο επίμαχο μνημόνιο, αναρωτήθηκε τι θα συμβεί με τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία του Ιράν. Υπογράμμισε, παράλληλα, πως τα πυρηνικά και ο εμπλουτισμός ουρανίου έχουν μείνει εκτός μνημονίου όπως και η αλλαγή καθεστώτος που επεδίωκαν οι ΗΠΑ.
Συμφωνία ΗΠΑ & Ιράν: Τα νέα δεδομένα
Εν μέσω πυρετωδών διαβουλεύσεων, Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν καταστήσει σαφές ότι δεν θεωρούν αξιόπιστη τη συμφωνία που έχει συνάψει ο Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου.Η ανακοίνωση του Ισραήλ ότι δεν προτίθεται να αποχωρήσει από περιοχές στον νότιο Λίβανο αποτελεί σοβαρό αγκάθι για οποιαδήποτε συμφωνία, ιδίως επειδή το Ιράν έχει δηλώσει ότι το ζήτημα αυτό πρέπει να συμπεριληφθεί, αναφέρουν διεθνή ΜΜΕ που σημειώνουν πως αν το εν λόγω ζήτημα δεν επιλυθεί μέσα στις επόμενες τέσσερις ημέρες, ενδεχομένως να υπάρξουν προβλήματα με την υπογραφή.
Τι θα συμβεί στη συνέχεια; Από την ισραηλινή πλευρά, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προσπαθεί να εξασφαλίσει συνάντηση με τον Τραμπ για να συζητήσει τη συμφωνία με το Ιράν, σύμφωνα με Ισραηλινό αξιωματούχο που ενημέρωσε το αμερικανικό δίκτυο NBC News.
Τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσινγκτον έχουν επιβεβαιώσει ότι επιτεύχθηκε συμφωνία, ωστόσο δεν είναι σαφές τι ακριβώς περιλαμβάνει το κείμενο. Το έγγραφο παρουσιάζεται ως μνημόνιο κατανόησης και εκτιμάται ότι έχει έκταση δύο σελίδων, ενώ θα επικυρωθεί με ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, η συμφωνία προβλέπει «την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Η εκεχειρία θα διαρκέσει 60 ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων θα διαπραγματευτεί μια πιο ουσιαστική συμφωνία. Ωστόσο, το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας και έχει επανειλημμένα αναφέρει ότι διατηρεί την ελευθερία στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο.
Αναφορικά με την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, ο Τραμπ δήλωσε ότι η βασική θαλάσσια οδός, την οποία το Ιράν είχε ουσιαστικά κλείσει, θα ανοίξει την Παρασκευή. Παράλληλα, διέταξε την άρση του αμερικανικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, δηλώνοντας νωρίτερα στους New York Times ότι το Στενό θα είναι «μόνιμα χωρίς διόδια».
Στο ζήτημα της ελάφρυνσης κυρώσεων προς το Ιράν, αυτό συγκαταλέγεται στα θέματα που θα διαπραγματευτούν οι δύο πλευρές κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας, σύμφωνα και με τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαριμπαμπάντ. Η κυβέρνηση Τραμπ είχε προηγουμένως δηλώσει ότι ιρανικά κεφάλαια θα αποδεσμευτούν μόνο αφού το Ιράν εκπληρώσει συγκεκριμένους όρους. Ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων υποστηρίζει ότι θα αποδεσμευτούν 12 δισ. δολάρια πριν από την έναρξη των συνομιλιών και επαναλαμβάνει ισχυρισμούς ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να παρουσιάσουν σχέδια ανοικοδόμησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν.
Το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκεται όμως σε εκκρεμότητα. Το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν θα εξεταστεί κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας, σύμφωνα με προηγούμενες πληροφορίες του Reuters. Οι θέσεις ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν αντικρουόμενες: Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι μια συμφωνία θα προέβλεπε την απομάκρυνση και καταστροφή του αποθέματος, ενώ ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι το προσχέδιο επιτρέπει στο Ιράν να αραιώσει το εμπλουτισμένο ουράνιο εντός της χώρας.
